Đợt mưa lớn đang bao trùm nhiều tỉnh miền Bắc được chuyên gia nhận định có liên quan đến hình thái giống dòng sông khí quyển, trong khi nguy cơ áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên Biển Đông tiếp tục khiến dự báo thời tiết những ngày tới diễn biến đáng chú ý.

Những ngày cuối tháng 6, tình hình mưa lớn tại miền Bắc tiếp tục thu hút sự quan tâm khi nhiều địa phương ghi nhận lượng mưa cao trong thời gian ngắn. Theo nhận định của các chuyên gia khí tượng và biến đổi khí hậu, đợt mưa dông Bắc Bộ hiện nay mang những đặc điểm đáng chú ý, có thể kéo dài nhiều ngày liên tiếp và làm gia tăng nguy cơ thiên tai tại các khu vực miền núi, trung du.

TS Nguyễn Ngọc Huy cho biết dải hội tụ đang hoạt động trên khu vực miền Bắc có hình thái tương đồng với hiện tượng dòng sông khí quyển. Đây là dạng vận chuyển hơi ẩm quy mô lớn trong khí quyển, thường hình thành một dải mưa kéo dài trên diện rộng. Khi xuất hiện, dòng sông khí quyển có thể duy trì mưa lớn liên tục từ 3 đến 5 ngày, thậm chí lâu hơn tùy điều kiện thời tiết.

Theo các mô hình dự báo, dải hội tụ lần này kéo dài từ khu vực Myanmar đến Nhật Bản theo hướng Tây Nam - Đông Bắc. Với lượng hơi ẩm dồi dào được bổ sung liên tục, nhiều nơi ở miền Bắc có khả năng ghi nhận lượng mưa tích lũy từ 150-200mm. Một số khu vực có thể vượt ngưỡng 300mm nếu xuất hiện các tâm mưa mạnh cục bộ.

Chuyên gia cảnh báo, khi mưa lớn kéo dài sang ngày thứ ba hoặc thứ tư, nền đất tại các sườn đồi và vùng núi sẽ đạt trạng thái bão hòa nước. Đây là điều kiện thuận lợi để xảy ra sạt lở đất, lũ quét và nhiều hiện tượng địa chất nguy hiểm khác. Ngoài ra, các hồ chứa nhỏ, đập tạm và khu vực chắn dòng suối tự nhiên cũng có nguy cơ bị quá tải, dẫn tới sự cố bất ngờ.

chuyên-1s
Chuyên gia cảnh báo dòng sông khí quyển gây mưa lớn ở miền Bắc.

Đối với các địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa dông, chính quyền cơ sở được khuyến nghị rà soát những vị trí có nguy cơ sạt lở, ngập úng hoặc lũ quét. Việc lắp đặt biển cảnh báo, theo dõi lượng mưa và chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm được xem là giải pháp cần thiết trong bối cảnh dự báo thời tiết còn nhiều biến động.

Thống kê từ các trạm quan trắc cho thấy nhiều nơi đã xuất hiện lượng mưa rất lớn. Một số điểm tại Tuyên Quang ghi nhận trên 260mm, Quảng Ninh vượt 200mm, trong khi nhiều khu vực thuộc Lào Cai và Thái Nguyên cũng xuất hiện mưa với cường độ cao. Các chuyên gia nhận định mưa lớn có thể còn duy trì đến ngày 2/7, sau đó giảm dần nhưng chưa chấm dứt hoàn toàn.

Đáng chú ý, nhiều mô hình dự báo thời tiết còn cho thấy khả năng miền Bắc tiếp tục đón thêm một đợt mưa lớn diện rộng trong khoảng từ ngày 5 đến 10/7. Điều này đồng nghĩa nguy cơ thiên tai tại khu vực vùng núi vẫn cần được theo dõi sát sao trong thời gian tới.

Không chỉ riêng miền Bắc, khu vực miền Trung cũng được dự báo xuất hiện nhiều đợt mưa rào và dông do rãnh áp thấp dịch chuyển xuống phía Nam. Các cơn dông có thể xảy ra vào chiều và tối, kèm nguy cơ lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Bên cạnh diễn biến của mưa dông, giới chuyên gia còn theo dõi một vùng nhiễu động đang hoạt động tại khu vực miền Trung Philippines. Theo nhận định ban đầu, hệ thống này có khả năng di chuyển vào Biển Đông và phát triển thành áp thấp nhiệt đới từ ngày 1/7.

Việc áp thấp nhiệt đới có tiếp tục mạnh lên thành bão hay không vẫn cần thêm thời gian đánh giá. Tuy nhiên, sự xuất hiện của hình thái thời tiết này có thể tác động đến hoàn lưu khí quyển khu vực, ảnh hưởng trực tiếp đến dự báo thời tiết tại Việt Nam trong những ngày đầu tháng 7.

Theo cơ quan khí tượng, từ ngày 30/6 đến đêm 1/7, khu vực vùng núi và trung du miền Bắc, Quảng Ninh và Hải Phòng tiếp tục có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to. Một số điểm được cảnh báo có thể xuất hiện lượng mưa trên 250mm. Nguy cơ ngập úng tại vùng thấp trũng, lũ quét trên các sông suối nhỏ và sạt lở đất ở khu vực đồi núi vẫn ở mức cần theo dõi chặt chẽ khi mưa lớn, dòng sông khí quyển và khả năng xuất hiện áp thấp nhiệt đới đang cùng tác động đến thời tiết khu vực.