Giữa mùa Thu, vì sao Hà Nội vẫn nắng nóng như mùa Hè?

Dù miền Bắc đã bước vào giữa mùa Thu, thời tiết những ngày qua tại Hà Nội và nhiều tỉnh đồng bằng Bắc Bộ vẫn khiến không ít người cảm nhận như đang giữa mùa Hè. Nhiều nơi ghi nhận mức nhiệt 35-37 độ C, cao hơn đáng kể so với hình dung thông thường về thời tiết thời điểm này.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, Tiến sĩ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu khí tượng và khí hậu, Viện Khoa học khí tượng thủy văn, môi trường và biển, cho biết nguyên nhân trực tiếp nằm ở điều kiện hoàn lưu khí quyển trong những ngày qua.

Theo ông Kiên, khối không khí lạnh từ phía Bắc chưa hoạt động đủ mạnh để kéo nhiệt độ xuống thấp. Trong khi đó, ban ngày ít mây, thời gian có nắng kéo dài, gió chủ yếu theo hướng Đông Nam đến Nam khiến lượng bức xạ mặt trời vẫn lớn.

Nhờ vậy, nhiệt độ tăng nhanh từ cuối buổi sáng đến đầu giờ chiều, tạo cảm giác oi nóng dù về lịch đã sang mùa Thu.

Chưa có gió mùa Đông Bắc mạnh, miền Bắc vẫn có thể nóng

Theo chuyên gia, việc bước sang mùa Thu không đồng nghĩa miền Bắc sẽ lập tức chuyển sang thời tiết se lạnh. Khi chưa xuất hiện một đợt gió mùa Đông Bắc đủ mạnh, khu vực này vẫn có khả năng trải qua những đợt nóng ngắn vào cuối tháng 9 và đầu tháng 10.

Bên cạnh những yếu tố thời tiết trong ngắn hạn, El Niño cũng được ông Kiên đánh giá là một yếu tố nền đáng chú ý trong năm nay.

Theo quan trắc và dự báo được ông Kiên dẫn lại, El Niño đã được thiết lập rõ và được dự báo tiếp tục mạnh lên, có khả năng đạt mức rất mạnh vào cuối năm 2026. Hiện tượng này có thể làm thay đổi sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa trên phạm vi rộng, đồng thời làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những đợt nóng cực đoan ở nhiều khu vực.

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý không nên quy hoàn toàn một đợt nắng nóng cụ thể cho El Niño. Hiện tượng này chủ yếu tác động đến nền khí hậu và làm thay đổi xác suất xuất hiện những trạng thái nóng bất thường.

Hà Nội nóng hơn do hiệu ứng đảo nhiệt đô thị

Một yếu tố dài hạn khác được ông Kiên đề cập là biến đổi khí hậu. Khi nhiệt độ trung bình toàn cầu và khu vực tăng lên, các đợt nóng có xu hướng xuất hiện trên một mặt bằng nhiệt cao hơn so với trước.

Điều này khiến những ngày nóng có thể xuất hiện sớm hơn vào mùa Xuân và kéo dài muộn hơn sang mùa Thu. Ranh giới giữa các mùa vì thế cũng trở nên kém rõ rệt hơn xét về nhiệt độ.

Tại Hà Nội, cảm giác nóng còn có thể rõ hơn do hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Theo ông Kiên, mặt đường, bê tông và các công trình hấp thụ lượng nhiệt lớn vào ban ngày rồi giải phóng chậm vào ban đêm. Cùng với mật độ xây dựng cao và khả năng thông gió hạn chế, khu vực nội thành có xu hướng giữ nhiệt lâu hơn so với vùng ngoại thành.

Do đó, người dân Hà Nội không chỉ cảm nhận nền nhiệt cao vào ban ngày mà ban đêm cũng có thể vẫn khá oi bức.

Không khí lạnh tăng cường, miền Bắc sắp chuyển mát

Dù những ngày qua thời tiết khá nóng, ông Kiên nhận định đợt nóng này không có xu hướng kéo dài. Theo dự báo hiện nay, khi một đợt không khí lạnh tăng cường xuống phía Bắc trong những ngày tới, kết hợp với mưa và dông, nền nhiệt sẽ giảm rõ rệt, thời tiết chuyển sang mát mẻ và dễ chịu hơn.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, dưới tác động của một đợt không khí lạnh yếu, từ ngày 2/10, nắng nóng diện rộng tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ sẽ kết thúc. Nhiều nơi có khả năng xuất hiện mưa rào và dông.

Đến đêm 4-5/10, khối không khí lạnh được dự báo có khả năng tăng cường mạnh hơn, gây mưa to tại nhiều khu vực Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh.

Trong đêm 5 và ngày 6/10, mưa có khả năng mở rộng xuống khu vực từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi.

Biên Thùy (SHTT)