Hà Nội đang xem xét một đề xuất cho phép khai thác một phần lòng đường và vỉa hè để kinh doanh với mức phí tối đa 45.000 đồng mỗi mét vuông mỗi tháng, nhằm thúc đẩy kinh tế đô thị và phát triển các hoạt động kinh tế ban đêm.

Sở Xây dựng Hà Nội hiện lấy ý kiến cho dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố liên quan đến việc thí điểm quản lý và sử dụng vỉa hè vào mục đích kinh doanh. Theo đề xuất, các tổ chức, cá nhân và hộ kinh doanh có thể đăng ký thuê tạm thời một phần diện tích lòng đường hoặc vỉa hè để phục vụ hoạt động buôn bán.

Dự thảo đưa ra nhiều mức phí khác nhau tùy theo khu vực. Trong đó, mức cao nhất 45.000 đồng/m² mỗi tháng được áp dụng tại các tuyến phố thuộc bốn quận nội thành trước khi sắp xếp lại đơn vị hành chính gồm Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng và Đống Đa, cùng với các phố ẩm thực và khu chợ đêm.

14-1778718955-ha-noi-de-xuat-cho-thue-via-he-45000-dong-mot-m2-moi-thang-de-kinh-doanh
Hàng quán bán tại vỉa hè ở Hà Nội. Ảnh: Internet

Tại các tuyến phố chính thuộc các quận Thanh Xuân, Cầu Giấy, Tây Hồ, Long Biên, Hoàng Mai, Hà Đông, Nam Từ Liêm và Bắc Từ Liêm, mức phí dự kiến là 40.000 đồng/m² mỗi tháng. Đối với các tuyến phố còn lại thuộc các phường, xã của những khu vực này và thị xã Sơn Tây trước khi sáp nhập, mức thuê được đề xuất là 25.000 đồng/m² mỗi tháng. Trong khi đó, các khu vực ngoại thành khác sẽ áp dụng mức 20.000 đồng/m² mỗi tháng.

Theo dự thảo, UBND phường sẽ là đơn vị tiếp nhận hồ sơ đề nghị thuê vỉa hè hoặc lòng đường của các hộ kinh doanh và doanh nghiệp trên địa bàn. Nếu được thông qua, Nghị quyết sẽ có hiệu lực trong vòng 5 năm.

Tuy nhiên, việc thí điểm tại từng tuyến phố sẽ chỉ kéo dài tối đa 2 năm. Sau thời gian này, chính quyền có thể xem xét gia hạn thêm hai lần, mỗi lần không quá 2 năm. Đối với các tổ chức, cá nhân được phép sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè, thời hạn thuê cho mỗi lần cấp phép không vượt quá 1 năm và có thể tiếp tục được gia hạn nhiều lần, nhưng mỗi lần cũng chỉ tối đa 1 năm.

Kế hoạch triển khai được đề xuất thực hiện theo ba giai đoạn. Giai đoạn đầu sẽ áp dụng tại một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Sau đó, mô hình sẽ được mở rộng sang một số tuyến phố trong khu vực Vành đai 1 trước khi tiếp tục triển khai tại khu vực Vành đai 3.

Sở Xây dựng cho rằng việc cho thuê vỉa hè có thu phí sẽ giúp các hộ kinh doanh có thêm điều kiện mở rộng hoạt động buôn bán hợp pháp, đồng thời giảm tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường trái phép. Bên cạnh đó, nguồn thu từ hoạt động này cũng có thể góp phần tăng ngân sách cho thành phố.

Để được lựa chọn thí điểm, các tuyến phố phải đáp ứng nhiều tiêu chí. Những khu vực này không nằm trong phạm vi bảo tồn di tích lịch sử – văn hóa và không phải là điểm thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông. Vỉa hè tại đây cần có chiều rộng tối thiểu 3 m và vẫn bảo đảm lối đi dành cho người đi bộ rộng ít nhất 1,5 m.

Ngoài ra, ít nhất 50% tổ chức, hộ gia đình hoặc hộ kinh doanh có quyền sử dụng nhà ở, công trình trên tuyến phố phải đồng thuận thì việc thí điểm mới có thể được triển khai. Cơ quan quản lý cũng đề xuất lắp đặt hệ thống camera để giám sát toàn bộ khu vực lòng đường và vỉa hè được phép kinh doanh.

Trong bối cảnh Hà Nội tăng cường quản lý trật tự đô thị và vỉa hè thời gian qua, nhiều tiểu thương phải tận dụng từng khoảng không gian nhỏ để duy trì sinh kế, còn các chuỗi cửa hàng lớn cũng buộc phải điều chỉnh cách thức kinh doanh. Không ít hộ kinh doanh và doanh nghiệp vì vậy bày tỏ mong muốn được thuê hợp pháp vỉa hè để buôn bán.

Thực tế, tại nhiều quốc gia, kinh tế vỉa hè đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống đô thị và sinh kế người dân. Những nơi như Thái Lan, Singapore hay Đài Loan (Trung Quốc) đều cho phép loại hình kinh tế này tồn tại, nhưng được quản lý thông qua quy hoạch, cấp phép và các quy định hoạt động cụ thể.