Miền Bắc sắp đón không khí lạnh mới, mưa dông liên tiếp 3 ngày

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, thời tiết Bắc Bộ từ nay đến giữa tuần sau vẫn tương đối ổn định, phổ biến ít mưa, ban ngày có nắng, nhiệt độ cao nhất khoảng 31-34 độ C.

Tuy nhiên, khoảng đêm thứ Tư sang ngày thứ Năm tuần sau, gió mùa Đông Bắc có khả năng tăng cường xuống miền Bắc. Sự thay đổi này có thể khiến Bắc Bộ xuất hiện mưa rào và dông, nhiệt độ giảm.

Trong bản tin dự báo thời tiết 10 ngày, cơ quan khí tượng nhận định khoảng từ ngày 30/9 đến 2/10, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có khả năng xuất hiện mưa rào và dông rải rác.

Rét đậm, rét hại mùa đông 2026 được dự báo đến muộn

Về xu hướng thời tiết trong những tháng cuối năm, từ tháng 10 đến tháng 12/2026, hoạt động của không khí lạnh tại miền Bắc được nhận định yếu hơn trung bình nhiều năm.

Các đợt rét đậm, rét hại trong mùa đông 2026-2027 có khả năng xuất hiện muộn hơn thông thường. Số ngày rét đậm, rét hại cũng được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Hiện cơ quan khí tượng chưa xác định cụ thể thời điểm miền Bắc xuất hiện đợt rét đậm, rét hại đầu tiên của mùa đông 2026-2027. Tuy nhiên, xu hướng chung cho thấy những đợt rét mạnh có khả năng đến muộn.

Từ khoảng cuối tháng 2/2027, miền Bắc được dự báo có ít ngày mưa nhỏ, mưa phùn hơn trung bình nhiều năm.

Vì sao không khí lạnh còn được gọi là “gió mùa Đông Bắc”?

Theo Tổng cục Khí tượng thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, không khí lạnh là hiện tượng xảy ra khi khối không khí rất lạnh từ lục địa châu Á di chuyển xuống nước ta, nơi đang có khối không khí ấm. Quá trình này gây gió Đông Bắc mạnh, khiến trời chuyển rét và thời tiết xấu.

Do thường tràn về vào mùa đông và có hướng chủ yếu từ Đông Bắc, không khí lạnh còn được gọi là “gió mùa Đông Bắc”.

Khối không khí lạnh có nguồn gốc cực đới, di chuyển qua lục địa châu Á dưới dạng front lạnh. Khi xuống đến nước ta, trong nhiều trường hợp nó không còn thể hiện rõ những đặc tính điển hình của một front lạnh nên được gọi chung là “không khí lạnh”.

Đây là hiện tượng thời tiết có thể gây nhiều nguy hiểm. Khi gió mùa Đông Bắc tràn về, ngoài khơi vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện gió mạnh cấp 6-7, đôi lúc mạnh hơn, gây nguy hiểm cho tàu thuyền. Trên đất liền, gió cấp 4-5 có thể làm hư hại nhà cửa, cây cối và các công trình đang thi công trên cao.

Những đợt không khí lạnh mạnh còn có thể gây mưa to, gió lớn, dông, tố lốc, thậm chí mưa đá, nhất là trong các tháng chuyển tiếp giữa mùa lạnh và mùa nóng hoặc ngược lại.

Trong những tháng chính đông, từ tháng 12 năm trước đến tháng 2 năm sau, nếu đêm trời quang mây, nhiệt độ có thể giảm sâu, gây sương muối, băng giá và có năm xuất hiện tuyết tại các vùng núi cao. Khi không khí lạnh kéo dài, rét đậm, rét hại có thể ảnh hưởng đến cây trồng, gia súc và con người.

Ở Việt Nam, không khí lạnh thường bắt đầu xuất hiện từ trung tuần tháng 9 năm trước đến trung tuần tháng 6 năm sau, mạnh nhất vào các tháng chính đông. Khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp chủ yếu là phía Bắc, từ đèo Ngang trở ra và ít khi xuống đến Nam Trung Bộ.

Không phải cứ dưới 15 độ C là rét đậm

“Rét đậm”, “rét hại” là những khái niệm thường được sử dụng trong các bản tin thời tiết, chủ yếu đối với khu vực đồng bằng, trung du Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, nơi có nhiều hoạt động sản xuất nông nghiệp vào mùa lạnh.

Các thuật ngữ này không áp dụng đối với vùng núi theo cách tương tự, bởi tại đây rét đậm, rét hại có thể xảy ra kéo dài. Chẳng hạn, tại Sa Pa (Lào Cai), rét đậm hầu như xuất hiện suốt tháng 12, tháng 1 và tháng 2.

Trong thực tế sản xuất nông nghiệp, cây lúa là cây lương thực chủ đạo nên thuật ngữ rét đậm, rét hại chủ yếu được sử dụng để đánh giá tác động đối với cây trồng.

Khi nhiệt độ trung bình ngày xuống dưới ngưỡng rét đậm, rét hại, khả năng quang hợp của cây lúa sẽ bị ảnh hưởng. Nếu tình trạng này chỉ diễn ra trong một ngày, cây vẫn có khả năng quang hợp và phát triển bình thường. Nhưng nếu kéo dài từ hai ngày trở lên, cây lúa có thể mất khả năng quang hợp và tự bảo vệ, dẫn đến giảm khả năng đề kháng và chết.

Đáng chú ý, nhiệt độ trung bình ngày dưới 15 độ C và 13 độ C phải đi kèm trạng thái nhiều mây, đầy mây và có thể có mưa nhỏ thì mới được coi là rét đậm, rét hại.

Vì vậy, trong những ngày trời quang mây, dù ban đêm nhiệt độ xuống rất thấp nhưng ban ngày trời nắng khiến nhiệt độ tăng cao, nhiệt độ trung bình ngày có thể dưới 15 độ C nhưng vẫn không được xác định là rét đậm.

PN (SHTT)