Một xã ở Nghệ An có cả trăm "bệnh nhân tâm thần" vẫn sống bình thường nhưng hưởng trợ cấp

Nhiều năm qua, tại xã Thanh Yên (huyện Thanh Chương cũ, nay là xã Xuân Lâm), câu chuyện về hàng chục người sở hữu sổ hưởng trợ cấp khuyết tật tâm thần nặng và đặc biệt nặng không còn xa lạ. Điều đáng nói, phía sau những cuốn sổ này là những nghịch lý khi nhiều người vẫn đi làm công nhân, buôn bán, môi giới đất đai, giao tiếp bình thường, không có biểu hiện rối loạn tâm thần.

Có người từng đảm nhiệm chức vụ tại thôn, hợp tác xã; có người sinh sống, làm ăn xa; thậm chí một số trường hợp chủ động xin rút khỏi danh sách vì lo ngại ảnh hưởng đến uy tín cá nhân, hôn nhân và tương lai con cái.

“Làng ni nhiều tâm thần lắm. Ngay cạnh đây cũng có bốn người được cấp sổ hưởng trợ cấp. Nhưng bệnh thật hay giả thì dân biết hết…”, một người dân ở xã Xuân Lâm chia sẻ.

Bà N.T.H (60 tuổi, trú thôn Phú Thắng) cho biết được hưởng trợ cấp khuyết tật thần kinh từ năm 2012 đến nay. Dù mang “sổ điều trị ngoại trú bệnh tâm thần”, bà H. hiện vẫn đi làm công nhân tại một xưởng may ở huyện Nam Đàn.

Theo bà H., mỗi tháng chồng bà đến cơ sở y tế nhận thuốc điều trị nhưng bản thân bà chưa từng uống và cũng không biết đó là thuốc gì. Ngoài ra, bà còn được nhận 960.000 đồng tiền trợ cấp hàng tháng. “Mang tiếng là người tâm thần nên ra ngoài tôi phải sống khép kín, nhiều khi còn phải giả vờ ngờ nghệch. Con cái lớn lên cũng mặc cảm, ngại lập gia đình”, bà H. nói.

Cùng thôn, ông S. – người từng giữ chức xóm trưởng và chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp xã Thanh Yên từ năm 1979 – thừa nhận cũng từng được cấp sổ tâm thần và hưởng trợ cấp từ năm 2012. Đến năm 2015, khi tiếp tục ra ứng cử chức vụ, ông bị phản đối vì có hồ sơ tâm thần nên buộc phải rút lui. Sau đó, ông trả lại chế độ tâm thần và chuyển sang hưởng trợ cấp khuyết tật vận động.

Không riêng gì hai trường hợp trên, tại thôn Phú Thắng và thôn Ngọc Chùa (xã Thanh Khai cũ, nay thuộc xã Xuân Lâm) còn nhiều người có sổ khuyết tật tâm thần nhưng vẫn lao động, kinh doanh, sinh hoạt bình thường.

Nhiều người dân cho biết, các cuốn sổ này được xem như “giấy thông hành” để hưởng trợ cấp và các chính sách an sinh. Trong khi đó, thuốc điều trị cấp phát hàng tháng không được sử dụng đúng mục đích, thậm chí bị bỏ đi. Ngược lại, cũng có trường hợp xin trả lại chế độ vì “xấu hổ với làng xóm” và lo ảnh hưởng đến con cháu.

Theo phản ánh, việc nhiều người dễ dàng được xác nhận khuyết tật tâm thần có liên quan đến một phụ nữ tên N., từng là y tá tại Bệnh viện Tâm thần Nghệ An, người được cho là hỗ trợ làm hồ sơ cho một số trường hợp đủ điều kiện hưởng trợ cấp.

Trao đổi với phóng viên, bà N. xác nhận từng công tác tại Bệnh viện Tâm thần Nghệ An và nghỉ hưu từ năm 2012. Bà cho biết có giúp một số người dân ở các xã Thanh Khai, Thanh Lương, Thanh Yên (huyện Thanh Chương cũ) hoàn thiện hồ sơ hưởng trợ cấp khuyết tật thần kinh, nhưng không nói rõ quy trình thực hiện. Về việc một số người xin rút khỏi danh sách, bà N. cho rằng có thể do “đã ổn định, khỏi bệnh”.

Tuy nhiên, bà Trần Thị Tuyết – Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Nghệ An khẳng định, người đã bị xác định khuyết tật thần kinh thì không thể khỏi hoàn toàn để trở lại trạng thái bình thường, mà chỉ có thể ổn định khi được theo dõi, chăm sóc và điều trị lâu dài.

Lãnh đạo bệnh viện bày tỏ bất ngờ trước con số lớn người khuyết tật tâm thần tại một xã, đồng thời đề nghị cần rà soát toàn diện quy trình giám định, lập hồ sơ và quản lý đối tượng, nhằm bảo đảm trợ cấp đúng người, đúng chính sách.

Theo UBND xã Xuân Lâm, trên địa bàn hiện có khoảng 150 người đang hưởng trợ cấp xã hội do khuyết tật thần kinh (tâm thần). Địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng kiểm tra, rà soát lại toàn bộ danh sách để kịp thời chấn chỉnh những sai sót (nếu có).

Theo quy định, người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng, không có khả năng tự phục vụ, trong đó có dạng khuyết tật thần kinh – tâm thần, được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng với mức do Chính phủ quy định.