Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới thành phố Kazan, Nga từ ngày 16 đến 18/6 để tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ASEAN - Nga, đồng thời thực hiện các hoạt động song phương theo lời mời của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Thông tin do Bộ Ngoại giao công bố cho biết chuyến công tác diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa ASEAN và Nga đã trải qua hơn ba thập kỷ phát triển với nhiều dấu mốc quan trọng, không ngừng mở rộng cả về quy mô và chiều sâu hợp tác.

Quan hệ giữa ASEAN và Nga được khởi đầu vào tháng 7/1991, khi Phó Thủ tướng Nga tham dự phiên khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 24 tại Kuala Lumpur với tư cách khách mời của Chính phủ Malaysia. Sau những bước tiếp xúc ban đầu, đến tháng 7/1996, Nga chính thức trở thành Đối tác Đối thoại đầy đủ của ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 29 tổ chức ở Jakarta, đánh dấu việc thiết lập khuôn khổ hợp tác chính thức giữa hai bên.

13-1781335065-thu-tuong-le-minh-hung-sap-co-chuyen-cong-tac-tai-nga
Trưởng đoàn các nước ASEAN và Nga tham dự Hội nghị quan chức cao cấp (SOM) ASEAN - Nga. Ảnh: BNG

Một bước tiến quan trọng trong quá trình phát triển quan hệ là Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga lần thứ nhất diễn ra ngày 13/12/2005 tại Kuala Lumpur. Tại đây, hai bên đã ký Tuyên bố chung về Quan hệ Đối tác Tiến bộ và Toàn diện, xác định định hướng hợp tác trên các lĩnh vực chính trị - an ninh, kinh tế và phát triển, đồng thời thông qua Chương trình Hành động Toàn diện ASEAN - Nga giai đoạn 2005 - 2015 nhằm cụ thể hóa các mục tiêu hợp tác.

Quan hệ ASEAN - Nga tiếp tục được củng cố tại Hội nghị Cấp cao lần thứ hai diễn ra ở Hà Nội vào ngày 30/11/2010. Hội nghị tái khẳng định quyết tâm làm sâu sắc hơn Quan hệ Đối tác Tiến bộ và Toàn diện, đồng thời tăng cường phối hợp trong bối cảnh cấu trúc khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang từng bước hình thành.

Theo Bộ Ngoại giao, hội nghị này cũng ghi nhận vai trò tích cực của Việt Nam trong việc thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga, cũng như sự tham gia của Nga vào các cơ chế hợp tác do ASEAN dẫn dắt, nổi bật là Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng mở rộng (ADMM+).

Năm 2016, nhân dịp kỷ niệm 20 năm quan hệ đối thoại, ASEAN và Nga tổ chức Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm tại Sochi với chủ đề "Hướng tới Quan hệ Đối tác Chiến lược vì lợi ích chung". Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo đã thông qua Tuyên bố Sochi, tạo cơ sở định hướng cho quá trình phát triển quan hệ trong giai đoạn tiếp theo.

Đến tháng 11/2018, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga lần thứ ba ở Singapore, hai bên thống nhất nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược. Hội nghị cũng thông qua Tuyên bố về hợp tác trong lĩnh vực an ninh và sử dụng công nghệ thông tin - truyền thông, đồng thời chứng kiến lễ ký Bản ghi nhớ hợp tác kinh tế giữa ASEAN và Ủy ban Kinh tế Á - Âu, qua đó thúc đẩy kết nối giữa ASEAN với không gian Á - Âu.

Năm 2021, Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga lần thứ tư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 30 năm quan hệ. Tại sự kiện này, các nhà lãnh đạo đã thông qua Tuyên bố chung về xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và bền vững, cùng Tuyên bố ASEAN - Nga về hợp tác phòng, chống buôn bán trái phép ma túy, tiếp tục khẳng định quyết tâm củng cố và phát triển Quan hệ Đối tác Chiến lược.

Theo Bộ Ngoại giao, hiện nay hai bên đang triển khai Kế hoạch Hành động Toàn diện giai đoạn 2021 - 2025 nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của Quan hệ Đối tác Chiến lược, trên cơ sở kế thừa Kế hoạch Hành động giai đoạn 2016 - 2020 và nền tảng hợp tác được xây dựng từ năm 1991.

Song song với đó, các hoạt động hợp tác được hỗ trợ thông qua Quỹ Tài chính Đối tác Đối thoại ASEAN - Nga, thành lập từ năm 2007. Nga cũng cử Đại sứ đầu tiên tại ASEAN vào năm 2009 sau khi Hiến chương ASEAN có hiệu lực và đến năm 2017 chính thức thành lập Phái đoàn Nga tại ASEAN, góp phần tăng cường cơ chế phối hợp và đối thoại chính sách với ASEAN trong những năm qua.