Thủ tướng lý giải vì sao giá nhà ngày càng cao

Chiều 19/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.

Phát biểu tại tổ TP Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng việc sửa đổi luật không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn đang tồn tại mà còn phải tạo dựng cơ chế, chính sách phù hợp để kiến tạo và phát triển trong giai đoạn mới.

Theo Thủ tướng, sau khi Luật Đất đai được Quốc hội thông qua năm 2024, quá trình triển khai thực tế vẫn phát sinh những vướng mắc, gây khó khăn cho địa phương, bộ, ngành. Vì vậy, Chính phủ đang rà soát, sửa đổi các luật liên quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ, trong đó có pháp luật về đầu tư và thuế.

Trong thời gian tới, khi trình các định hướng chính sách về thuế, Chính phủ cũng sẽ phải bổ sung những quy định liên quan đến giá đất, cơ chế điều tiết chênh lệch địa tô và cơ chế tài chính nhằm khuyến khích đưa đất vào sản xuất, hạn chế đầu cơ hoặc để đất bỏ hoang.

Muốn giảm giá nhà phải kiểm soát chi phí đầu vào

Một trong những vấn đề được Thủ tướng đề cập là câu hỏi vì sao giá nhà cao. Theo ông, nguyên nhân cần được nhìn từ chính cấu trúc chi phí của các dự án.

Thủ tướng cho rằng giá đất là đầu vào của các dự án cũng như nền kinh tế. Khi giá đất ở mức cao, chi phí này sẽ được cộng vào giá thành sản phẩm. Cùng với đó, nhà đầu tư còn phải chịu chi phí vốn và thời gian thực hiện các thủ tục giao đất, khiến tổng chi phí tiếp tục tăng.

“Như vậy thì giá nhà cao thôi”, Thủ tướng nói.

Theo người đứng đầu Chính phủ, số tiền Nhà nước thu từ đất cùng các chi phí liên quan cuối cùng sẽ được tính vào giá bán. Do đó, muốn giải quyết bài toán giá nhà cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trong đó, Nhà nước cần quyết định giá đất dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kết nối cơ sở dữ liệu đất đai với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Bên cạnh việc kiểm soát giá đất, Thủ tướng nhấn mạnh cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, công khai, minh bạch quá trình giao đất cho nhà đầu tư và rút ngắn thời gian xử lý.

Theo ông, chỉ khi các giải pháp này được triển khai đồng bộ mới có thể giảm chi phí đầu vào, qua đó kiểm soát giá đất và giá nhà. Các khoản chi phí cũng cần được quy định rõ trong luật hoặc văn bản hướng dẫn.

Hướng tới một quy hoạch trong phạm vi tỉnh

Về quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, Thủ tướng cho biết định hướng được đặt ra là giảm, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch trong phạm vi tỉnh.

Hiện có nhiều loại quy hoạch như quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch đô thị và nông thôn cùng các quy hoạch ngành thuộc thẩm quyền của Thủ tướng, bộ, ngành và địa phương. Theo định hướng mới, các quy hoạch này sẽ được tích hợp, hướng tới một quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất để địa phương thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện.

Tuy nhiên, cùng với việc đơn giản hóa quy hoạch, Thủ tướng yêu cầu phải xây dựng các tiêu chí, điều kiện và cơ chế giám sát chặt chẽ, không để xảy ra tình trạng tự ý điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhằm thay đổi mục tiêu sử dụng đất.

Đối với cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, nguyên tắc được nhấn mạnh là công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực và bảo đảm kế hoạch sử dụng đất hiệu quả.

Luật cũng cần phân định rõ trường hợp nào áp dụng đấu giá quyền sử dụng đất, trường hợp nào đấu thầu dự án có sử dụng đất và trường hợp được giao đất trực tiếp, đồng thời minh bạch phương thức nộp tiền sử dụng đất.

Từ “bồi thường tài sản” đến “tái thiết cuộc sống”

Một định hướng đáng chú ý khác liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Thủ tướng cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận, từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân”. Theo đó, khi Nhà nước thu hồi đất, mục tiêu không chỉ dừng ở việc bồi thường mà còn phải hướng tới cải thiện điều kiện sống của người dân.

Đây được Thủ tướng đánh giá là một trong những tư duy quan trọng của Nghị quyết 21, cần được cụ thể hóa thành các cơ chế phù hợp trong luật.

Cùng với đó, việc cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền cũng cần được đẩy mạnh nhằm rút ngắn thời gian thực hiện các dự án bồi thường và tái định cư.

Thủ tướng cho rằng mỗi lần giao đất, nếu thủ tục và quy trình kéo dài hàng năm, chưa kể những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện, toàn bộ chi phí đó sẽ tiếp tục được cộng vào chi phí dự án và cuối cùng tác động đến giá sản phẩm.