Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM đã thống nhất chủ trương chuyển 29 xã lên phường, trong đó có nhiều địa bàn đông dân cư, quy mô từ khoảng 100.000 đến 200.000 người, nằm trong các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh hoặc giữ vai trò quan trọng trong định hướng phát triển của thành phố.

Danh sách 29 xã được đưa vào diện chuyển đổi gồm: An Nhơn Tây, Bình Hưng, Bình Chánh, Bà Điểm, Bình Lợi, Bình Mỹ, Đông Thạnh, Hóc Môn, Hưng Long, Long Hải, Long Điền, Nhà Bè, Hồ Tràm, Ngãi Giao, Tân An Hội, Tân Nhựt, Tân Vĩnh Lộc, Vĩnh Lộc, Xuân Thới Sơn, Thái Mỹ, Củ Chi, Đất Đỏ, Cần Giờ, Hiệp Phước, Phú Hòa Đông, Châu Pha, Long Sơn, Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên.

Theo định hướng, các địa phương này đều đáp ứng đầy đủ 9/9 tiêu chí theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc chuyển từ xã sang phường, với đặc trưng chung là mức độ đô thị hóa cao, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp lớn và vai trò ngày càng rõ trong phát triển kinh tế - xã hội.

17-1781686603-tp-hcm-thong-nhat-dua-29-xa-len-phuong-nhieu-noi-dan-so-len-toi-200000-nguoi
Một khu vực thuộc xã Cần Giờ được TP HCM thống nhất đưa lên phường. Ảnh: Quỳnh Trần/VnExpress.

Trong nhóm này, khu vực thuộc TP HCM cũ có 20 xã, tập trung tại các địa bàn như Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chi, Nhà Bè và Cần Giờ. Đây là những nơi đã và đang diễn ra quá trình chuyển dịch mạnh từ nông thôn sang đô thị, dân số tăng nhanh, nhiều xã có quy mô tương đương quận nội thành.

Đáng chú ý, các xã như Bình Chánh, Bình Hưng, Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bà Điểm và Hóc Môn hiện đều có dân số vượt mốc 100.000 người, tạo áp lực lớn về hạ tầng và quản lý đô thị, đồng thời phản ánh tốc độ đô thị hóa rất nhanh.

Ở khu vực phía Nam, Nhà Bè, Hiệp Phước và Cần Giờ được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics và cảng biển, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển không gian đô thị của thành phố.

Khu vực từng thuộc Bình Dương có hai xã đủ điều kiện là Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên, nổi bật với sự phát triển công nghiệp nhanh, nhiều khu công nghiệp và đô thị mới, cùng tỷ lệ lao động phi nông nghiệp cao.

Trong khi đó, nhóm thuộc khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ gồm 7 xã: Long Hải, Long Điền, Hồ Tràm, Ngãi Giao, Đất Đỏ, Châu Pha và Long Sơn. Đây là các địa phương nằm trong hành lang phát triển du lịch biển, cảng biển và công nghiệp năng lượng, trong đó Long Sơn gắn với tổ hợp hóa dầu, còn Hồ Tràm và Long Hải là những trung tâm du lịch nghỉ dưỡng lớn của khu vực.

Sau khi chủ trương được thông qua, các địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện đề án, tổ chức lấy ý kiến người dân và trình HĐND TP HCM xem xét. Hồ sơ sau đó được Bộ Nội vụ thẩm định, Chính phủ trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội để quyết định.

Theo quy định tại Nghị quyết 112 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã muốn chuyển lên phường phải đáp ứng các tiêu chí về dân số, diện tích, tỷ lệ đô thị hóa, cơ cấu kinh tế và thu nhập, trong đó yêu cầu dân số tối thiểu từ 21.000 người và tỷ lệ đô thị hóa từ 50% trở lên.

Thực tế cho thấy nhiều địa bàn đã hình thành các khu đô thị phát triển nhưng vẫn vận hành theo mô hình quản lý nông thôn, gây hạn chế trong quản lý. Việc chuyển đổi sang phường được kỳ vọng sẽ giúp bộ máy quản lý phù hợp hơn với tốc độ đô thị hóa, đồng thời điều chỉnh cơ chế đất đai, quy hoạch theo hướng đô thị.

Hiện nay, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP HCM có tổng cộng 168 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 113 phường, 54 xã và đặc khu Côn Đảo.