Đời sống
03/07/2026 14:475 nhóm thực phẩm có thể gây hại cho gan không kém rượu bia, món số 3 cần đặc biệt lưu ý
Khi nhắc đến các yếu tố gây hại cho gan, nhiều người thường nghĩ ngay đến rượu bia hoặc thuốc lá. Tuy nhiên, chế độ ăn uống hàng ngày cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe của cơ quan này.
Một số nhóm thực phẩm phổ biến nếu tiêu thụ quá nhiều hoặc chế biến không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, viêm gan và ảnh hưởng đến chức năng gan theo thời gian.
Đồ ăn nhanh, thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ tái sử dụng
Các món như gà rán, khoai tây chiên hay thực phẩm chiên ngập dầu thường chứa nhiều chất béo chuyển hóa (trans fat). Việc tiêu thụ thường xuyên có thể làm tăng lượng triglyceride tích tụ trong gan, từ đó làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Bên cạnh đó, dầu ăn được sử dụng nhiều lần ở nhiệt độ cao còn có thể tạo ra các gốc tự do và một số hợp chất không có lợi như acrylamide. Những chất này được cho là có thể góp phần gây stress oxy hóa, thúc đẩy phản ứng viêm và làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Thịt chế biến sẵn và thực phẩm nướng cháy xém
Xúc xích, lạp xưởng, thịt hun khói và nhiều loại thịt chế biến sẵn thường chứa hàm lượng muối cùng các chất bảo quản như nitrite. Khi nướng trực tiếp trên than, phần mỡ chảy xuống than có thể tạo khói chứa benzopyrene bám trở lại thực phẩm.
Ngoài ra, phần thực phẩm bị cháy xém còn có thể hình thành các hợp chất như amin dị vòng. Việc tiêu thụ thường xuyên những thực phẩm này có thể khiến gan phải tăng cường hoạt động để chuyển hóa và đào thải các chất không có lợi.
Thực phẩm bị nấm mốc, đặc biệt là ngũ cốc
Lạc (đậu phộng), ngô, gạo hoặc các loại hạt đã bị nấm mốc không nên tiếp tục sử dụng, kể cả khi đã rửa sạch hoặc chế biến ở nhiệt độ cao. Nguyên nhân là chúng có thể chứa aflatoxin - độc tố do nấm mốc sinh ra và có khả năng tồn tại sau quá trình nấu chín thông thường.
Aflatoxin được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm chất gây ung thư ở người. Việc tiếp xúc kéo dài với độc tố này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan, đặc biệt ở những người mắc viêm gan B hoặc viêm gan C.
Đồ ngọt, bánh kẹo và nước uống chứa nhiều fructose
Nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo và các loại đồ uống chứa nhiều đường fructose nếu sử dụng quá mức có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa tại gan. Fructose chủ yếu được chuyển hóa ở cơ quan này nên việc nạp quá nhiều dễ khiến gan phải hoạt động quá tải.
Theo thời gian, lượng fructose dư thừa có thể được chuyển thành chất béo, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, đồng thời góp phần thúc đẩy tình trạng kháng insulin và làm tăng axit uric trong cơ thể.
Nội tạng động vật chưa được nấu chín kỹ
Nội tạng động vật chứa nhiều cholesterol và purin hơn so với nhiều phần thịt thông thường. Nếu tiêu thụ thường xuyên với lượng lớn, nhóm thực phẩm này có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Đặc biệt, các món nội tạng chưa được nấu chín kỹ như cháo lòng hoặc tiết canh còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, trong đó có sán lá gan. Ký sinh trùng có thể gây tổn thương đường mật, làm tăng nguy cơ viêm, áp xe gan và ảnh hưởng đến chức năng gan nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Làm gì để bảo vệ lá gan?
Để duy trì sức khỏe gan, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ chế biến sẵn, thực phẩm cháy xém và các loại đồ uống chứa nhiều đường. Đồng thời, cần loại bỏ hoàn toàn thực phẩm đã bị nấm mốc, lựa chọn nguyên liệu tươi sạch và bảo đảm ăn chín, uống sôi.
Bên cạnh chế độ ăn uống hợp lý, việc duy trì cân nặng phù hợp, tập luyện thường xuyên, hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ cũng góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về gan.
Bài đọc nhiều
