Nhận biết 5 thay đổi bất thường trong thói quen nấu nướng, ăn uống giúp phát hiện sớm dấu hiệu sa sút trí tuệ ở người cao tuổi và cách chăm sóc hiệu quả.
Thói quen ăn duy nhất một món mang lại cảm giác an toàn cho người già bị suy giảm trí nhớ

Chia sẻ với trang HuffPost, TS.BS Majid Fotuhi, người sáng lập kiêm Giám đốc Y khoa Trung tâm Sức khỏe Não bộ NeuroGrow (Mỹ) cho biết, nhiều gia đình thường đặt câu hỏi, người già thay đổi thói quen ăn uống có phải là dấu hiệu của bệnh Alzheimer hay không.

5 thay đổi bất thường trong thói quen ăn uống dưới đây chính là những tín hiệu cảnh báo sa sút trí tuệ mà người thân cần lưu ý.

Bữa ăn ngày càng trở nên đơn giản

Gia đình không nên chủ quan khi ông bà từng nấu ăn rất ngon và cầu kỳ, đột nhiên chuyển sang nấu các món cực kỳ đơn giản, thậm chí ngừng nấu nướng hoàn toàn.

Nguyên nhân là quá trình lên thực đơn, đi chợ mua nguyên liệu và thực hiện các bước nấu nướng đòi hỏi khả năng tổ chức và phối hợp nhận thức cao của bộ não. Khi các chức năng này suy giảm, người bệnh sẽ từ bỏ việc nấu ăn vì cảm thấy quá khó khăn.

Mất hứng thú với thức ăn

Khứu giác suy giảm do thoái hóa não khiến người bệnh sa sút trí tuệ dần mất cảm giác ngon miệng
Khứu giác suy giảm do thoái hóa não khiến người bệnh sa sút trí tuệ dần mất cảm giác ngon miệng

Quá trình thoái hóa não thường khiến khứu giác suy giảm đầu tiên. Do phần lớn cảm nhận về độ ngon của món ăn đến từ mùi hương, khứu giác yếu đi khiến thức ăn trở nên nhạt nhẽo, không còn hấp dẫn.

Ngoài ra, sa sút trí tuệ thường đi kèm với trầm cảm, khiến người bệnh mất đi hứng thú với mọi thứ. Không gian ồn ào tại bàn ăn càng khiến bệnh nhân khó tập trung và có xu hướng né tránh bữa ăn.

Quên ăn hoặc không nhớ mình vừa ăn xong

Suy giảm trí nhớ khiến người bệnh quên mất việc phải ăn uống hoặc quên rằng bản thân vừa mới ăn xong. Bệnh lý này còn làm tổn thương hệ thống tín hiệu báo đói và no của cơ thể, khiến người bệnh không thể giải mã cảm giác đói nội tại hoặc kết nối chúng với các yếu tố bên ngoài như giờ giấc hay thức ăn trên bàn.

Tổn thương ở vùng não điều hòa cảm giác thèm ăn cùng sa sút trí tuệ có thể dẫn đến hai trạng thái cực đoan: Ăn quá ít hoặc ăn quá nhiều.

Cố chấp chỉ ăn một món

Khi khả năng tư duy của não bộ trở nên mệt mỏi, mỗi quyết định đều tạo ra gánh nặng tâm lý. Liên tục chọn một món ăn quen thuộc giúp giảm bớt áp lực phải ra quyết định.

Trong bối cảnh mọi thứ xung quanh dần trở nên xa lạ và bất ổn, những món ăn lặp đi lặp lại mang lại cho người bệnh cảm giác an toàn. Sự cố chấp này cũng thường xuất hiện đồng thời trong sinh hoạt hàng ngày hoặc thói quen chọn trang phục.

Thèm đồ ngọt bất thường

Đây rất có thể là dấu hiệu điển hình của bệnh sa sút trí tuệ thùy trán - thái dương (FTD), liên quan đến tổn thương ở cơ chế thưởng và mạch kiểm soát xung động của não bộ.

Thùy trán vốn đảm nhận vai trò kiểm soát xung động và lựa chọn thực phẩm. Khi khu vực này bị tổn thương, khả năng tự kiểm soát yếu đi, dẫn đến cảm giác thèm đồ ngọt và thực phẩm chứa nhiều tinh bột một cách mạnh mẽ.

Giải pháp chăm sóc dinh dưỡng cho người cao tuổi bị sa sút trí tuệ

Xây dựng môi trường ăn uống thoải mái giúp cải thiện dinh dưỡng cho người già bị sa sút trí tuệ
Xây dựng môi trường ăn uống thoải mái giúp cải thiện dinh dưỡng cho người già bị sa sút trí tuệ

Gia đình không nên đơn thuần coi những biểu hiện trên là lú lẫn tuổi già. Sa sút trí tuệ là bệnh lý do biến đổi bệnh lý ở các tế bào thần kinh não gây suy giảm chức năng não bộ, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng hiểu, ngôn ngữ, học tập, tính toán, phán đoán, cảm xúc và hành vi.

Mặc dù sa sút trí tuệ hiện chưa có thuốc điều trị dứt điểm, phát hiện và can thiệp sớm có thể làm chậm tiến triển của bệnh, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.

Một vài giải pháp sau giúp đảm bảo dinh dưỡng cho người cao tuổi và giảm bớt căng thẳng cho người chăm sóc:

- Tạo môi trường ăn uống tích cực: Không ép buộc người bệnh ăn. Thay vào đó hãy tạo không khí thoải mái, duy trì lịch ăn uống cố định và chuẩn bị những món ăn mà người bệnh yêu thích. Phục vụ các bữa ăn nhỏ và tránh chất quá nhiều thức ăn lên đĩa. Nếu người bệnh gặp khó khăn khi cầm nắm thìa, đũa, hãy đổi sang các món dễ cầm trực tiếp bằng tay.

- Ngồi ăn chung với ông bà: Giúp người bệnh quan sát hành động của người xung quanh và tự động bắt chước theo.

- Chỉ dọn bàn khi đến bữa: Giữa các bữa, hãy dọn sạch mặt bàn. Tín hiệu này đặc biệt hữu ích với những người bệnh thường xuyên quên và ăn quá nhiều lần. Tắt tivi và giảm tiếng ồn xung quanh trong bữa ăn để giúp người bệnh dễ dàng tập trung.

- Đồng hành cùng chuyên gia y tế: Đưa người thân đi thăm khám, cùng bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng lão khoa xây dựng thực đơn và chiến lược chăm sóc phù hợp nhất.

Theo Quỳnh Trang (Sức khỏe +)