Tốc độ lão hóa sinh học tăng nhanh có thể liên quan đến nguy cơ mắc một số loại ung thư trước tuổi 55. Duy trì vận động, ngủ đủ, ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và không hút thuốc là những thay đổi có thể giúp bảo vệ sức khỏe.

Lão hóa sinh học và nguy cơ ung thư sớm

Thống kê toàn cầu cho thấy từ năm 1990-2019, số ca ung thư ở người dưới 50 tuổi đã tăng vọt 24%. Nghiên cứu mới phân tích dữ liệu sức khỏe của hơn 164.000 người, được công bố trên tạp chí Nature Medicine (Vương quốc Anh), cho thấy những người sinh trong giai đoạn 1965-1974 có mức lão hóa sinh học tăng tốc cao hơn 23% so với nhóm sinh vào đầu những năm 1950.

Tình trạng lão hóa tế bào sớm này làm tăng rõ rệt nguy cơ mắc các bệnh ung thư đại trực tràng, phổi và tử cung. Theo bác sĩ ung thư lâm sàng Andrew Gaya và bác sĩ Anisha Patel tại Vương quốc Anh, nguy cơ ung thư chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, từ di truyền đến môi trường, chế độ ăn uống, tình trạng viêm, sức khỏe chuyển hóa, mức độ vận động và cân nặng.

 Thực hành lối sống lành mạnh để ngăn ngừa bệnh ung thư khởi phát sớm.

Một số yếu tố không thể thay đổi, song mỗi người vẫn có thể chủ động điều chỉnh nhiều thói quen hàng ngày để bảo vệ sức khỏe. Dưới đây là 6 giải pháp từ các chuyên gia giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe:

Tăng cường vận động

Lối sống ít vận động có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe và làm tăng nguy cơ tử vong. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người không vận động đủ có nguy cơ tử vong cao hơn tới 30% so với người duy trì hoạt động thể chất.

Bác sĩ Gaya khuyến nghị các bài tập aerobic cường độ vừa phải, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ hoặc bơi. Mức độ phù hợp là khi nhịp tim tăng, hơi hụt hơi nhưng vẫn có thể trò chuyện. Có thể duy trì khoảng 30 phút mỗi buổi, 3-4 lần mỗi tuần. Với người chưa quen vận động, đi bộ thường xuyên cũng là lựa chọn đơn giản để bắt đầu. Hoạt động thể chất có thể giúp giảm tình trạng viêm mạn tính, yếu tố liên quan đến nhiều bệnh như tim mạch, tiểu đường và ung thư.

Ưu tiên giấc ngủ

Giấc ngủ là thời gian cơ thể phục hồi, sửa chữa các tổn thương và hỗ trợ hệ miễn dịch. Thiếu ngủ có liên quan đến tình trạng gia tăng viêm trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài. Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, nên hạn chế điện thoại, tivi và các thiết bị điện tử trước khi lên giường, đồng thời tạo không gian ngủ thoải mái.

Trong trường hợp giấc ngủ ban đêm không đảm bảo, một chu kỳ ngủ khoảng 90 phút vào ban ngày có thể hỗ trợ quá trình phục hồi. Tuy nhiên, điều này không thay thế việc duy trì giấc ngủ ban đêm đầy đủ và đều đặn.

Ưu tiên thực phẩm ít chế biến

Dinh dưỡng là một trong những yếu tố có thể chủ động điều chỉnh để duy trì sức khỏe và hạn chế nguy cơ bệnh mạn tính. Thay vì thường xuyên sử dụng thực phẩm siêu chế biến, thức ăn nhanh hoặc thịt chế biến sẵn, nên ưu tiên thực phẩm nguyên chất, giàu chất xơ.

Một số nghiên cứu cho thấy chế độ ăn chay hoặc pescatarian (ăn cá nhưng không ăn thịt) có thể liên quan đến nguy cơ ung thư thấp hơn. Nếu chưa thể thay đổi hoàn toàn chế độ ăn, việc giảm lượng thịt đỏ và thịt chế biến cũng là một lựa chọn. Một nguyên tắc đơn giản là ưu tiên những thực phẩm có thể tự chế biến tại nhà và hạn chế các sản phẩm chứa nhiều thành phần được chế biến công nghiệp.

Kiểm soát cân nặng

Béo phì tỷ lệ thuận với nguy cơ mắc nhiều loại ung thư và bệnh tim mạch. Việc duy trì cân nặng ổn định là phương pháp phòng bệnh bền vững nhất, thay vì phụ thuộc vào các loại thuốc giảm cân mạn tính.

Hạn chế rượu bia

Một số nghiên cứu từng ghi nhận những tác động có lợi của một lượng nhỏ rượu vang đối với một số chỉ số sức khỏe. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa rượu bia an toàn.

Không có mức tiêu thụ rượu bia nào được xem là hoàn toàn không có rủi ro. Uống càng nhiều, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe càng tăng. Do đó, nếu sử dụng rượu bia, nên hạn chế lượng tiêu thụ và tránh uống thường xuyên hoặc quá mức.

Không hút thuốc

Hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với ung thư và nhiều bệnh mạn tính. Khói thuốc chứa nhiều hóa chất gây viêm và chất gây ung thư. Nicotine có thể làm co mạch, ảnh hưởng đến lượng máu và oxy cung cấp cho các mô.

Theo Việt An (Sức khỏe +)