Người trẻ ngày càng đối mặt với ung thư: Bác sĩ chỉ ra 4 nhóm yếu tố nguy cơ

Mỗi ngày, ba cơ sở của Bệnh viện K tại Hà Nội tiếp nhận khoảng 2.000 lượt người đến khám, trong đó 150-200 trường hợp phải nhập viện điều trị. Theo ghi nhận gần đây, khoảng một phần ba người bệnh thuộc nhóm dưới 50 tuổi.

Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, cho biết ung thư phổi, ung thư vú, ung thư tuyến giáp và ung thư đại trực tràng đang được ghi nhận ở người trẻ. Bên cạnh đó, ung thư dạ dày và ung thư thận cũng có xu hướng gia tăng ở nhóm tuổi này.

Ung thư ở người trẻ không chỉ do một nguyên nhân

Theo bác sĩ Nam, ung thư khởi phát sớm thường không bắt nguồn từ một yếu tố riêng lẻ mà là kết quả của sự kết hợp nhiều nguy cơ. Trong đó, một số yếu tố liên quan đến lối sống có thể được chủ động điều chỉnh.

Nhóm nguy cơ đầu tiên là thừa cân, béo phì và chế độ ăn uống thiếu phù hợp. Người trẻ ngày càng có xu hướng ít vận động, ngồi nhiều, trong khi khẩu phần có thể chứa quá nhiều năng lượng, chất béo, thực phẩm chế biến sẵn, thịt chế biến hoặc các món được nấu ở nhiệt độ cao. Những yếu tố này có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.

Thuốc lá và khói thuốc cũng là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Không chỉ người đang hút thuốc mà cả người từng hút hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc đều có nguy cơ liên quan đến nhiều loại ung thư.

Một nhóm nguy cơ khác đến từ các tác nhân vi sinh vật. Virus HPV, virus viêm gan B, virus viêm gan C và vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) được xác định có liên quan đến nguy cơ của một số bệnh ung thư.

Bên cạnh đó, tiền sử gia đình và yếu tố di truyền cũng đóng vai trò quan trọng. Nếu cha mẹ, anh chị em ruột hoặc người thân trong gia đình từng mắc ung thư, một số thành viên có thể thuộc nhóm nguy cơ cao hơn.

Chẳng hạn, người có mẹ hoặc chị gái mắc ung thư vú cần lưu ý nguy cơ của bản thân. Tương tự, nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc ung thư dạ dày, các thành viên khác nên thông báo cho bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

Tuy nhiên, có người thân mắc ung thư không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Tiền sử gia đình chủ yếu là một thông tin quan trọng để bác sĩ xác định mức độ nguy cơ của từng người.

Tuổi trẻ có lợi thế khi điều trị nhưng dễ chủ quan

Bác sĩ Hà Hải Nam cho rằng việc ung thư xuất hiện ở người trẻ không nên khiến mọi người nhìn nhận vấn đề theo hướng quá bi quan. Xu hướng mắc bệnh có sự khác biệt giữa từng loại ung thư và từng nhóm dân số, không phải tất cả các loại ung thư đều đồng loạt gia tăng.

Khi mắc bệnh, người trẻ có một số lợi thế nhất định trong quá trình điều trị. Chức năng của nhiều cơ quan quan trọng như gan, thận thường còn tốt, giúp họ có khả năng dung nạp các phương pháp như hóa trị, xạ trị và phẫu thuật thuận lợi hơn so với người cao tuổi, đặc biệt những người trên 70 tuổi khi chức năng cơ quan đã suy giảm.

Người trẻ cũng thường chủ động tìm hiểu thông tin sau khi được chẩn đoán, đặt câu hỏi và trao đổi với bác sĩ. Điều này có thể giúp quá trình thống nhất phương án điều trị thuận lợi hơn.

Dù vậy, nhóm tuổi này cũng đối mặt với những thách thức riêng. Theo bác sĩ Nam, quá trình chuyển hóa và phân chia tế bào ở người trẻ diễn ra mạnh, vì vậy trong một số trường hợp, khi tế bào ung thư xuất hiện, bệnh có thể tiến triển nhanh.

Đáng lo hơn, quan niệm ung thư chủ yếu là bệnh của người cao tuổi có thể khiến người trẻ chủ quan. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, họ dễ trì hoãn việc thăm khám và bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.

Trong điều trị ung thư, giai đoạn bệnh khi được chẩn đoán có ý nghĩa quan trọng đối với tiên lượng và hiệu quả điều trị. Vì vậy, phát hiện bệnh càng sớm, cơ hội điều trị hiệu quả ở nhiều loại ung thư càng cao.

Ngoài sức khỏe, ung thư còn có thể tạo ra gánh nặng kinh tế đối với người trẻ. Quá trình điều trị có thể kéo dài, cần phối hợp nhiều phương pháp, đồng thời ảnh hưởng đến công việc, thu nhập và kế hoạch cuộc sống.

Một vấn đề khác cần được cân nhắc là khả năng sinh sản. Với những người bệnh ở độ tuổi 30-40 vẫn có nhu cầu sinh con, bác sĩ cần xem xét các phương án bảo tồn chức năng sinh sản trước điều trị nếu điều kiện cho phép.

Không nên tầm soát ung thư theo kiểu "làm tất cả xét nghiệm"

Theo bác sĩ Nam, người dân cần hiểu đúng về tầm soát ung thư. Đây là việc khám hoặc thực hiện xét nghiệm ở những người chưa có triệu chứng nhằm phát hiện sớm ung thư hoặc tổn thương tiền ung thư, chứ không phải thực hiện hàng loạt xét nghiệm để tìm mọi loại ung thư.

Việc tầm soát cần dựa trên tuổi, tiền sử gia đình, các yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe. Từ những thông tin này, bác sĩ có thể đánh giá một người thuộc nhóm nguy cơ thấp, trung bình hay cao và đưa ra khuyến cáo phù hợp.

Người có mẹ, chị em gái hoặc người thân mắc ung thư vú có thể cần được đánh giá nguy cơ để cân nhắc tầm soát sớm. Với ung thư đại trực tràng, những người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh, hoặc từng có polyp đại trực tràng, cũng cần được đánh giá để xác định thời điểm tầm soát phù hợp.

Người nhiễm H. pylori cũng là nhóm cần lưu ý bởi đây là một yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư dạ dày.

Bác sĩ Nam cho biết ông từng trao đổi với các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia châu Âu và châu Á, trong đó có Nhật Bản và Hàn Quốc. Tại những quốc gia có tỷ lệ ung thư dạ dày cao, việc phát hiện và điều trị H. pylori được chú trọng, kể cả ở người trẻ.

Do đó, thay vì tự thực hiện nhiều xét nghiệm tốn kém, người dân nên cung cấp đầy đủ cho bác sĩ thông tin về tiền sử gia đình, bệnh lý bản thân và các yếu tố nguy cơ. Trên cơ sở đó, bác sĩ sẽ xác định những xét nghiệm thực sự cần thiết và hướng theo dõi phù hợp.

QT (SHTT)