Ba thói quen quen thuộc đang lặng lẽ làm giảm cơ hội làm cha mẹ của nhiều người

Những ngày đầu năm, Bệnh viện Bưu điện (Hà Nội) tổ chức chương trình khám và tư vấn sức khỏe sinh sản miễn phí cho các cặp vợ chồng, thu hút lượng người đăng ký rất lớn. Chỉ riêng ngày 28/2 đã có hơn 2.300 người đến thăm khám. Trước nhu cầu tăng cao, bệnh viện phải huy động thêm nhiều khoa phòng, thậm chí tận dụng cả hội trường để phục vụ.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Nhã, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, trong tuần từ 28/2 đến 6/3, mỗi ngày đơn vị tiếp nhận khoảng 1.300 – 1.900 bệnh nhân. Thực tế cho thấy nhiều cặp vợ chồng chần chừ đi khám vì điều kiện kinh tế hạn chế. Khi có cơ hội miễn phí, không ít người mới phát hiện những vấn đề tiềm ẩn, bao gồm cả yếu tố di truyền khiến việc có con trở nên khó khăn.

Đối với các cặp vợ chồng ở vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận dịch vụ khám hiếm muộn càng khó khăn hơn do chi phí cao và không được bảo hiểm y tế chi trả. Vì vậy, các đợt khám miễn phí trở thành dịp quan trọng để họ được tư vấn và phát hiện sớm bất thường.

Theo thống kê được chia sẻ, tỷ lệ vô sinh – hiếm muộn tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 17% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản. Trong đó, nguyên nhân xuất phát từ người vợ chiếm 40%, từ người chồng cũng 40%, còn lại 20% chưa xác định được rõ ràng. Đáng chú ý, số người trẻ tìm đến cơ sở y tế ngày càng gia tăng. Bên cạnh những nguyên nhân thực thể như tắc vòi trứng, tinh trùng yếu, suy buồng trứng sớm hay bất thường di truyền, nhiều trường hợp lại bắt nguồn từ chính lối sống hằng ngày.

Một trong những yếu tố đáng lo ngại là tình trạng căng thẳng kéo dài và thức khuya liên tục. Áp lực công việc, tài chính và cuộc sống khiến không ít người rơi vào trạng thái stress mạn tính, mất ngủ hoặc trầm cảm nhẹ. Theo bác sĩ Nhã, stress kéo dài có thể gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng và chất lượng tinh trùng ở nam giới cũng như quá trình rụng trứng và chất lượng trứng ở nữ giới.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng thuốc lá, rượu bia, cà phê liều cao và các chất kích thích khác cũng tác động tiêu cực đến hệ sinh sản. Hút thuốc làm gia tăng các gốc oxy hóa, gây tổn thương tinh trùng và trứng. Rượu bia ảnh hưởng đến nội tiết và chất lượng giao tử. Nếu tình trạng này kéo dài, khả năng sinh sản có thể suy giảm đáng kể. Ở nam giới, tinh trùng yếu có thể cải thiện nếu kịp thời thay đổi lối sống, nhưng tổn thương lâu dài sẽ khó hồi phục.

Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh cũng là một nguy cơ tiềm ẩn. Thói quen sử dụng đồ ăn nhanh, nước ngọt, trà sữa và thực phẩm chế biến sẵn ngày càng phổ biến ở người trẻ. Những thực phẩm chứa nhiều đường và chất béo xấu có thể làm tăng phản ứng viêm, gia tăng oxy hóa trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng trứng và tinh trùng. Ngoài ra, việc tiêu thụ thực phẩm không đảm bảo còn gây rối loạn chuyển hóa và nội tiết.

Theo bác sĩ Nhã, khi lượng gốc oxy hóa trong cơ thể tăng cao, chất lượng giao tử suy giảm rõ rệt, làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên. Những thói quen tưởng chừng vô hại vì thế có thể âm thầm thu hẹp cơ hội làm cha mẹ của nhiều người nếu không được điều chỉnh kịp thời.