Đời sống
04/09/2026 21:39Cảnh báo nguy cơ đột quỵ ở nam giới lạm dụng liệu pháp testosterone
Liệu pháp thay thế testosterone (TRT) được sử dụng để bổ sung testosterone - hormone sinh dục nam - cho những người không thể tự sản sinh đủ hormone này. Tình trạng thiếu hụt testosterone do cơ thể không sản sinh đủ hormone được gọi là suy sinh dục, hay thiểu năng sinh dục (hypogonadism).
Nồng độ testosterone thường giảm dần theo tuổi tác. Tuy nhiên, các chuyên gia ước tính chỉ khoảng 2 - 5% nam giới bị thiếu hụt testosterone ở mức được xem là thiếu hụt về mặt lâm sàng. Nồng độ testosterone quá thấp có thể gây mệt mỏi, tâm trạng suy giảm, khó tập trung, giảm khả năng ghi nhớ và suy giảm ham muốn tình dục.
Trong những năm gần đây, liệu pháp testosterone ngày càng trở nên phổ biến hơn ở cả những người không được chẩn đoán bị suy sinh dục. Một phần nguyên nhân đến từ những tuyên bố cho rằng testosterone có thể giúp tăng năng lượng và cải thiện hiệu suất tập luyện. Điều này khiến một số nam giới tìm đến các phòng khám tư nhân để sử dụng TRT, thay vì tìm kiếm điều trị thông qua Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), nơi liệu pháp này chỉ được kê đơn cho những người đáp ứng các tiêu chí cụ thể.
Các chuyên gia đã cảnh báo về xu hướng sử dụng TRT khi chưa có chỉ định, đồng thời lưu ý một số tác dụng phụ đáng lo ngại như tăng cân và phì đại tuyến tiền liệt.
Mới đây, các nhà nghiên cứu tại Trung tâm Y tế Cựu chiến binh Kansas City (Mỹ), phát hiện liệu pháp này có thể liên quan đến nguy cơ mắc các vấn đề về nhịp tim. Kết quả cho thấy, nam giới có nồng độ testosterone rất cao đối mặt với nguy cơ mắc rung nhĩ cao hơn. Nguy cơ này cũng gia tăng ở những người có nồng độ testosterone thấp bất thường. Trong khi đó, những người có nồng độ testosterone nằm ở mức trung bình, trong khoảng bình thường có nguy cơ rung nhĩ thấp nhất. Từ những kết quả trên, các nhà khoa học cho rằng liệu pháp TRT có thể cần được điều chỉnh phù hợp với từng bệnh nhân.
Ông Rajat Barua, đồng tác giả nghiên cứu, Trưởng khoa Tim mạch can thiệp tại Trung tâm Y tế Cựu chiến binh Kansas City, cho biết cả tình trạng có quá ít hoặc quá nhiều testosterone đều làm tăng nguy cơ rung nhĩ. Điều này cho thấy liều testosterone và mức hormone mục tiêu đều rất quan trọng. Việc điều trị cần được cá nhân hóa và cần được theo dõi.
Có nhiều cách sử dụng TRT và mỗi phương pháp có thể khiến nồng độ testosterone trong cơ thể biến động ở mức khác nhau. Với gel testosterone, người dùng bôi thuốc lên da mỗi ngày. Testosterone sau đó được hấp thu dần vào máu. Trong khi đó, testosterone dạng tiêm thường được sử dụng cách nhau vài tuần. Phương pháp này giải phóng một lượng testosterone lớn ngay sau khi tiêm, khiến nồng độ hormone có thể tăng mạnh trong thời gian đầu, sau đó giảm dần trước khi đến liều tiếp theo.
Một số loại testosterone tiêm có tác dụng kéo dài bằng cách giải phóng hormone chậm hơn. Thuốc có thể được sử dụng trong khoảng từ 10 - 14 tuần, giúp duy trì nồng độ testosterone ổn định hơn trong thời gian dài. Các nhà nghiên cứu cho rằng nam giới có nguy cơ cao gặp vấn đề về nhịp tim có thể phù hợp hơn với dạng TRT giải phóng testosterone từ từ.
Nồng độ testosterone ở nam giới thường giảm khoảng 1 - 2% sau tuổi 30. Tuy nhiên, testosterone thấp hơn theo độ tuổi không đồng nghĩa với việc một người mắc thiểu năng sinh dục hoặc cần sử dụng TRT.
Ước tính hàng nghìn nam giới đã sử dụng TRT tại các phòng khám tư nhân, trong đó có những người không thực sự bị thiếu hụt testosterone. Theo các nhà nghiên cứu, trước khi bắt đầu liệu pháp TRT, bác sĩ có thể đánh giá nguy cơ rung nhĩ của người bệnh thông qua việc kiểm tra một số yếu tố như béo phì, ngưng thở khi ngủ, tăng huyết áp và thói quen uống rượu bia. Người sử dụng TRT cũng nên được kiểm tra định kỳ nhịp tim và huyết áp để bảo đảm việc điều trị vẫn an toàn.
Theo Lê Tuyết (Suckhoecong.vn)
Bài đọc nhiều
