Giữ vai trò hạt nhân trong mạng lưới chuyển hóa cùng chức năng thanh lọc độc tố của cơ thể, lá gan luôn phải hoạt động bền bỉ mỗi ngày.
10-1791638401-chuyen-gia-canh-bao-cac-loai-gia-vi-rat-de-dan-toi-benh-gan
Ảnh minh họa

Dẫu vậy, khi khẩu phần ăn uống chứa quá nhiều thành phần tạo áp lực chuyển hóa, cơ quan này buộc phải vận hành quá tải, lâu dần tích tụ thành hàng loạt bệnh lý nguy hiểm.

Phần lớn mọi người khi nhắc tới các thủ phạm phá hủy gan đều chỉ nghĩ đến rượu bia. Thế nhưng, theo nhận định từ các chuyên gia dinh dưỡng, chính những loại gia vị và phụ gia thực phẩm hiện diện thân thuộc trong bữa cơm thường nhật lại tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng cho gan nếu bị lạm dụng quá mức suốt thời gian dài.  

Nước chấm cùng các loại nước sốt từ lâu đã trở thành một phần khó thiếu trong mâm cơm của nhiều gia đình. Dù vậy, điểm chung đáng ngại ở nhóm sản phẩm này chính là hàm lượng natri rất cao. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người trưởng thành không nên nạp quá 5g muối trong một ngày. Trớ trêu thay, chỉ cần đưa vào cơ thể vài thìa nước tương hoặc nước sốt là lượng natri hấp thụ đã chạm ngưỡng đáng kể.  

Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chế độ ăn mặn quá đà không dừng lại ở nguy cơ làm tăng huyết áp mà còn đe dọa trực tiếp tới gan. Việc dung nạp natri dư thừa có thể kích hoạt hiện tượng stress oxy hóa và châm ngòi cho các phản ứng viêm, qua đó làm suy giảm chức năng gan.  

Nhằm phục vụ nhu cầu giảm cân hay kiêng khem, chất tạo ngọt nhân tạo hiện được ứng dụng rộng rãi ở nhiều mặt hàng ít đường hoặc dán nhãn “ăn kiêng” như bánh kẹo không đường, nước ngọt, kẹo cao su, siro và các thực phẩm chế biến sẵn.

Dù vậy, báo cáo mới đây từ Đại học Washington (Mỹ) được công bố trên tạp chí Science Signaling đã cảnh báo rằng các chất làm ngọt phổ biến trong đồ “không đường” – tiêu biểu là sorbitol – hoàn toàn không vô hại như định kiến thông thường.  

Khi đi vào cơ thể, sorbitol có khả năng chuyển hóa thành fructose. Đây là loại đường đã được khoa học chứng minh là tạo gánh nặng chuyển hóa rất lớn lên gan, đồng thời có mối liên hệ mật thiết với nguy cơ gan nhiễm mỡ. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh việc lạm dụng thực phẩm chứa chất tạo ngọt nhân tạo có thể ép gan phải gắng sức làm việc nhiều hơn, kể cả ở những người vốn không có tiền sử bệnh chuyển hóa.  

Bên cạnh đó, các nghiên cứu quan sát cũng ghi nhận những ai thường xuyên dùng đồ uống “ăn kiêng” có nguy cơ mắc bệnh về gan cao hơn so với người không dùng. Tiêu thụ quá đà chất tạo ngọt có thể gia tăng tình trạng viêm và để lại tổn thương gan dai dẳng. Trên thực tế, các chất này vẫn an toàn khi tuân thủ đúng ngưỡng khuyến cáo; rắc rối cốt lõi nảy sinh khi người tiêu dùng có xu hướng dung nạp các sản phẩm “không đường” với khối lượng lớn qua thời gian dài.  

Những gia vị quen thuộc nơi góc bếp như hạt tiêu, ớt bột, bột nghệ hay các loại hỗn hợp gia vị dạng bột rất dễ nhiễm nấm mốc nếu khâu bảo quản không đạt chuẩn. Hiểm họa đáng sợ nhất là một số chủng nấm mốc có thể sản sinh aflatoxin – một loại độc tố cực mạnh gây nguy hiểm khôn lường cho gan.  

Theo WHO, aflatoxin nằm trong nhóm những chất gây ung thư tự nhiên mạnh nhất từng được ghi nhận. Khi con người ăn phải thực phẩm nhiễm aflatoxin, gan sẽ là cơ quan đầu tiên hứng chịu tổn hại vì phải trực tiếp gánh vác nhiệm vụ chuyển hóa và đào thải chất này. Nếu tiếp xúc ở liều lượng lớn hoặc kéo dài, độc chất này sẽ làm tổn thương tế bào gan, gây viêm gan và đẩy cao nguy cơ ung thư gan. Điều đáng lo ngại hơn cả là nhiệt độ nấu nướng thông thường không thể phá hủy hoàn toàn aflatoxin, do đó việc tiếp tục sử dụng thực phẩm hay gia vị đã ẩm mốc vẫn sẽ đưa độc chất vào cơ thể.  

Trước thực trạng đó, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần cất giữ gia vị tại khu vực khô ráo, thoáng mát và kiên quyết loại bỏ những mẻ gia vị có dấu hiệu vón cục, ẩm ướt, đổi màu hay bốc mùi lạ. Việc mua sắm với lượng vừa đủ dùng và tiêu thụ trong thời gian ngắn cũng là giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn mầm mống nấm mốc phát triển do tồn đọng quá lâu.  

PV (SHTT)