Giữ ấm bàn chân – "lá chắn" thầm lặng bảo vệ sức khỏe trong những ngày giá rét

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, lòng bàn chân có cấu trúc rất đặc biệt. Dù không có lông như nhiều vùng da khác, nơi đây lại tập trung dày đặc hệ thống mạch máu. Dưới sự điều khiển của hệ thần kinh giao cảm, các mạch máu này hoạt động như những “van nhiệt”, co giãn linh hoạt để giúp cơ thể thích ứng với sự thay đổi của môi trường nóng – lạnh.

Khi bàn chân và chi dưới bị nhiễm lạnh trong thời gian dài, dòng máu hồi lưu về trung tâm cơ thể cũng bị giảm nhiệt, gây cảm giác lạnh toàn thân. Với một số người nhạy cảm, tình trạng này còn kéo theo cảm giác khó chịu ở vùng bụng hoặc rối loạn nhu động ruột. Ngược lại, đôi chân luôn ấm áp giúp cơ thể không phải tiêu hao năng lượng cho các phản ứng sinh nhiệt như co mạch hay run cơ. Nhờ đó, năng lượng được ưu tiên cho những chức năng quan trọng hơn như duy trì miễn dịch, phục hồi mô và giữ tinh thần tỉnh táo.

Thời tiết lạnh còn tạo điều kiện để virus đường hô hấp tồn tại âm thầm trong niêm mạc mũi dưới dạng “nhiễm trùng tiềm tàng”. Khi cơ thể mất nhiệt từ bàn chân, hàng rào bảo vệ tự nhiên suy yếu, khiến các triệu chứng như sổ mũi, hắt hơi, ho hay viêm họng dễ dàng xuất hiện. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh, giữ ấm bàn chân là một biện pháp hỗ trợ hiệu quả để bảo vệ hệ hô hấp, bên cạnh các thói quen vệ sinh quen thuộc như rửa tay hay hạn chế đến nơi đông người.

Để chăm sóc tốt “gốc rễ” này, chuyên gia khuyến cáo nên chọn tất làm từ len hoặc sợi tổng hợp có khả năng giữ nhiệt và thấm hút tốt, không quá bó chân. Khi tất bị ẩm, cần thay ngay để giữ bàn chân luôn khô ráo và tuyệt đối tránh đi chân trần trên nền gạch lạnh. Ngoài ra, thói quen ngồi lâu, ít vận động cũng nên hạn chế để tránh tình trạng ứ trệ máu ở chi dưới.

Ngâm chân nước ấm kết hợp massage nhẹ vào buổi tối được xem là phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp tăng cường lưu thông khí huyết. Người dân có thể đun sôi 30–50 g ngải cứu tươi hoặc 20–30 g gừng đập dập trong khoảng 10 phút, sau đó pha thêm nước lạnh và một ít muối để nhiệt độ hạ xuống khoảng 40 độ C. Mực nước chỉ nên ngập dưới mắt cá chân và thời gian ngâm kéo dài 15–20 phút. Sau khi ngâm, cần lau khô chân ngay và đi tất ấm. Ngoài gừng và ngải cứu, các nguyên liệu như vỏ quế, hoa tiêu, vỏ cam hay vỏ bưởi cũng có tác dụng trừ lạnh, kích thích huyệt đạo. Với người bị lạnh chân nhiều, lót giày bằng vỏ quế cũng là một giải pháp hỗ trợ.

Tuy nhiên, những người mắc bệnh mạch máu ngoại vi, tiểu đường hoặc suy giãn tĩnh mạch cần đặc biệt thận trọng. Việc ngâm chân với nước quá nóng hoặc kéo dài thời gian có thể gây bỏng hoặc làm nặng thêm tình trạng rối loạn tuần hoàn. Nhóm đối tượng này nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng các liệu pháp nhiệt.

Các chuyên gia cũng lưu ý, nếu tình trạng lạnh tay chân xảy ra thường xuyên, không phụ thuộc vào thời tiết, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe như huyết áp thấp, suy giáp hoặc bệnh tim mạch. Trong trường hợp đó, người bệnh cần đi khám định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.