Đột quỵ thiếu máu não, hay còn gọi là nhồi máu não, vốn chiếm đến khoảng 70% các ca đột quỵ hiện nay.
24-1776996062-hai-thoi-diem-de-bi-dot-quy-ma-rat-nhieu-nguoi-khong-biet-bac-si-canh-bao-phai-het-suc-can-than
Ảnh minh họa

Dù thường ập đến một cách đột ngột, nhưng thực tế căn bệnh này luôn tuân theo những quy luật sinh học nhất định mà nếu thấu hiểu, chúng ta hoàn toàn có thể phòng tránh. Câu chuyện bi kịch của ông Triệu (Trung Quốc) là một lời cảnh tỉnh đắt giá. Khoảng 6h30 sáng, trong lúc chuẩn bị đi tập thể dục như mọi ngày, ông bất ngờ ngã gục ngay tại phòng ngủ với các triệu chứng méo miệng, nói không rõ. Dù được hàng xóm hỗ trợ gọi cấp cứu, nhưng "thời gian vàng" đã bị bỏ lỡ, khiến mọi nỗ lực sau đó trở nên quá muộn.

Các chuyên gia thần kinh cảnh báo rằng có hai thời điểm trong ngày được coi là "nhạy cảm" nhất đối với mạch máu não: ngay sau khi thức dậy vào buổi sáng và trước khi đi ngủ ban đêm. Thống kê cho thấy tỷ lệ nhồi máu não từ 6h đến 10h sáng cao hơn khoảng 35% so với các khung giờ khác. 

Nguyên nhân là do sau một đêm dài, cơ thể bị thiếu nước nhẹ khiến máu đặc hơn, kết hợp với việc thay đổi tư thế đột ngột làm kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, đẩy huyết áp tăng nhanh và dễ gây vỡ mảng xơ vữa. Trong khi đó, từ 23h đến 1h đêm, sự biến động mạnh của huyết áp và nhịp tim cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các cục máu đông nguy hiểm.

Dựa trên thực tế lâm sàng, các bác sĩ đã chỉ ra 6 thói quen phổ biến trong hai khung giờ này đang âm thầm tàn phá mạch máu của bạn. Đầu tiên là việc rặn mạnh khi đi vệ sinh vào buổi sáng; hành động này làm tăng áp lực ổ bụng và có thể đẩy huyết áp vọt lên thêm 20-40 mmHg. 

Thứ hai, việc tập thể dục cường độ cao khi bụng đói sẽ làm giảm tưới máu não do đường huyết thấp, cộng thêm tình trạng máu đặc buổi sáng sẽ làm tăng vọt nguy cơ đột quỵ. Thói quen bật dậy quá nhanh ngay khi vừa tỉnh giấc cũng rất nguy hiểm vì dễ gây dao động huyết áp đột ngột.

Bên cạnh đó, các yếu tố tâm lý và sinh hoạt vào ban đêm cũng đóng vai trò then chốt. Việc căng thẳng hoặc tranh cãi trước khi ngủ có thể khiến huyết áp tăng vọt từ 15-30 mmHg. Thói quen ăn mặn hoặc uống rượu bia trước giờ ngủ không chỉ làm máu đặc hơn mà còn khiến huyết áp tăng thêm khoảng 8-10 mmHg. 

Cuối cùng, việc thức khuya và ngồi lâu dùng điện thoại làm máu lưu thông kém, đồng thời ánh sáng xanh gây rối loạn hormone melatonin, trực tiếp ảnh hưởng đến nhịp sinh học và huyết áp của cơ thể.

Để bảo vệ bản thân, các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên duy trì những thói quen nhỏ nhưng có võ. Việc uống một cốc nước ấm ngay sau khi thức dậy và duy trì từ 1.500-2.000 ml nước mỗi ngày là cách đơn giản nhất để giảm độ đặc của máu. Thay vì bật dậy ngay, hãy nằm thêm vài phút rồi mới ngồi dậy từ từ. 

Đối với những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường hay rung nhĩ, việc tuân thủ điều trị là bắt buộc. Nghiên cứu tại Bệnh viện Thiên Đàn (Bắc Kinh) khẳng định bệnh nhân rung nhĩ dùng thuốc chống đông đều đặn có thể giảm hơn 60% nguy cơ đột quỵ.

Đặc biệt, mỗi chúng ta cần ghi nhớ nguyên tắc FAST (mặt méo, tay yếu, nói khó, thời gian) để nhận diện sớm các dấu hiệu như tê yếu tay chân hay nhìn mờ. Đừng chủ quan với những cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), bởi Hiệp hội Tim mạch Mỹ cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực thụ trong 90 ngày sau đó có thể lên tới 10-20%. 

Hãy nhớ rằng "giờ vàng" điều trị tốt nhất chỉ nằm trong 4,5 giờ đầu tiên. Một thay đổi nhỏ trong nếp sống hằng ngày, nhất là trong hai khung giờ nhạy cảm, chính là chìa khóa để tạo ra khác biệt lớn cho sức khỏe và tương lai của chính bạn.