Lá lốt: Rau gia vị quen thuộc, hỗ trợ tiêu hóa và xương khớp nếu dùng đúng cách

Trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt, lá lốt là loại rau gia vị quen thuộc, thường được dùng để nấu canh, xào, làm chả hoặc kết hợp với thịt bò. Mùi thơm đặc trưng cùng tính ấm khiến loại lá này không chỉ có giá trị trong ẩm thực mà còn được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền.

Theo BS.CK1 Lê Thị Thúy Hằng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, Đông y quy lá lốt có vị cay, tính ấm, với công năng ôn trung tán hàn, hạ khí chỉ thống và trừ phong thấp. Hiểu đơn giản, loại dược liệu này thường phù hợp với những biểu hiện liên quan đến tình trạng “lạnh” như lạnh bụng, đầy hơi, khó tiêu sau khi ăn đồ lạnh hoặc đau nhức khớp tăng khi thời tiết lạnh, ẩm.

Hỗ trợ tiêu hóa khi lạnh bụng

Lá lốt thường được sử dụng nhằm làm ấm vùng trung tiêu, tức khu vực đảm nhiệm chức năng tiêu hóa theo quan niệm Đông y. Với những trường hợp lạnh bụng, đầy hơi hoặc đau âm ỉ sau khi sử dụng thực phẩm sống, lạnh, lá lốt có thể được chế biến thành món ăn hoặc phối hợp trong các bài thuốc phù hợp.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau dạ dày hay rối loạn tiêu hóa đều thích hợp sử dụng lá lốt. Người có biểu hiện thuộc nhóm “nhiệt” như nóng rát vùng thượng vị, thường xuyên ợ nóng, táo bón, khô miệng hoặc lưỡi đỏ cần thận trọng.

Những người đang mắc bệnh lý tiêu hóa tiến triển cũng không nên tự ý sử dụng lá lốt với mục đích điều trị. Việc xác định đúng tình trạng bệnh vẫn đóng vai trò quan trọng trước khi lựa chọn phương pháp hỗ trợ.

Giảm đau xương khớp nhưng phải đúng thể bệnh

Trong Đông y, lá lốt thường xuất hiện trong các bài thuốc dành cho chứng tý do phong hàn thấp. Đặc điểm thường gặp là đau nhức khớp tăng lên khi trời lạnh hoặc ẩm, kèm cảm giác nặng nề, co cứng hay tê mỏi tại vùng bị đau.

Với nhóm biểu hiện này, lá lốt có thể phát huy giá trị hỗ trợ thông qua chế độ ăn uống hoặc các bài thuốc được chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa lá lốt có thể trở thành “thuốc khớp” cho mọi trường hợp.

Đau nhức xương khớp có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có thoái hóa, viêm khớp dạng thấp, gout, chấn thương, thoát vị đĩa đệm hoặc nhiễm trùng khớp. Vì vậy, việc sử dụng lá lốt cần dựa trên đúng thể bệnh thay vì áp dụng một cách đại trà.

Đặc biệt, khi khớp xuất hiện tình trạng sưng, nóng, đỏ, biến dạng hoặc hạn chế vận động rõ rệt, người bệnh không nên chỉ dựa vào lá lốt mà bỏ qua việc thăm khám y tế.

Ở góc độ hiện đại, một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đã ghi nhận lá lốt và tinh dầu từ loại cây này có những hoạt tính sinh học đáng chú ý liên quan đến phản ứng viêm và chuyển hóa. Dù vậy, các dữ liệu hiện có chưa đủ để khẳng định lá lốt có thể thay thế những thuốc điều trị đặc hiệu.

Dùng làm thực phẩm khác với dùng để trị bệnh

Nếu được sử dụng như một loại rau trong bữa ăn hằng ngày, lá lốt nhìn chung là thực phẩm an toàn. Tuy nhiên, khi dùng với mục đích hỗ trợ điều trị, việc tự ý sắc uống với liều cao hoặc sử dụng liên tục trong thời gian dài không được khuyến khích.

Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh gan thận, người đang sử dụng thuốc chống đông hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thường xuyên sử dụng lá lốt với mục đích trị bệnh. Người đang điều trị bệnh mạn tính bằng thuốc Tây cũng cần thận trọng.

Lá lốt cho thấy giá trị của những loại thuốc Nam gần gũi, dễ tìm trong đời sống. Tuy nhiên, công dụng của loại lá này cần được nhìn nhận đúng mức, tránh tâm lý thần thánh hóa hoặc xem đây là phương pháp thay thế điều trị y khoa.

Sử dụng không đúng thể bệnh, liều lượng hoặc tự ý thay thế phác đồ điều trị có thể khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn và bỏ lỡ thời điểm can thiệp cần thiết. Khi các triệu chứng tiêu hóa hoặc đau nhức xương khớp kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

QT (SHTT)