Mối họa khôn lường từ thói quen ăn uống tàn phá chức năng thận mỗi ngày

Thận đóng vai trò là một trong những cơ quan nội tạng quan trọng nhất đối với sự sống của con người, nhưng lại là bộ phận thường xuyên bị bỏ quên trong việc chăm sóc sức khỏe hàng ngày. Theo chia sẻ từ Bác sĩ Y học chức năng Lưu Bác Nhân (Đài Loan), một bộ phận lớn người dân đang có quan niệm sai lầm khi cho rằng tình trạng suy giảm chức năng thận hay thận "hỏng" hoàn toàn do thói quen ăn uống quá mặn gây ra. 

Trên thực tế, bản chất của bệnh thận mạn tính không biểu hiện ngay lập tức như bệnh cảm cúm để người bệnh có thể cảm thấy đau đớn hay phát bệnh ngay. Cơ quan này thường bị tổn thương một cách âm thầm, lặng lẽ chịu đựng các tác động tiêu cực qua từng ngày cho đến khi bùng phát đột ngột thành những chuyển biến cực kỳ nghiêm trọng. Kẻ sát nhân thầm lặng thực sự đứng sau quá trình hủy hoại này chính là sự kiểm soát yếu kém đối với ba chỉ số cốt lõi: đường huyết, huyết áp và mỡ máu, kết hợp với hàng loạt "bẫy ngầm" nguy hiểm ẩn giấu ngay trong thực đơn ăn uống mỗi ngày.

Hội chứng "tam cao" – bao gồm đường huyết cao, huyết áp cao và mỡ máu cao – sở hữu cơ chế tàn phá cấu trúc thận vô cùng đáng sợ. Trong đó, tình trạng đường huyết cao kéo dài được ghi nhận là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến suy thận trên phạm vi toàn cầu. Khi lượng đường trong máu liên tục ở mức cao, các vi mạch máu bên trong thận sẽ dần bị dày lên, xơ cứng, ép cầu thận phải vận hành dưới áp lực lọc quá tải. Lâu dần, hệ thống cầu thận sẽ rơi vào trạng thái kiệt quệ, xơ hóa và mất hoàn toàn chức năng lọc mà không hề phát ra bất kỳ tín hiệu đau đớn hay cảnh báo trước nào cho người bệnh. 

Đối với huyết áp cao, do hệ thống mạch máu tại thận có kích thước rất nhỏ và mỏng manh như sợi tóc, áp lực máu lớn liên tục dội vào giống như một vòi nước áp lực mạnh xả thẳng vào ống dẫn nhỏ xíu. Hệ quả là các mạch máu này bị tổn thương, viêm nội mạc, giảm sút độ đàn hồi làm cho dòng máu nuôi dưỡng thận bị suy giảm, kéo chức năng của thận lao dốc không phanh. Song song đó, rối loạn mỡ máu cao cũng gây ra hiện tượng xơ vữa động mạch thận. Mạch máu càng bị thu hẹp và xơ cứng thì lưu lượng máu đến nuôi thận càng ít đi, khiến chức năng thận bị siết chặt lại giống như một vòi nước đang khóa chặt dần.

Bên cạnh hội chứng "tam cao", văn hóa ăn uống thiếu khoa học hiện nay cũng chứa đầy rẫy những món ăn khiến thận phải "khiếp sợ". Điển hình là các món ăn khoái khẩu như đồ kho, gà rán, topping lẩu và các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, hotdog, cá viên, bò viên. Nhóm thực phẩm này tích tụ hàm lượng natri và phụ gia phốt phát cực kỳ cao. Lượng phospho vô cơ từ thực phẩm chế biến sẵn có tỷ lệ hấp thụ vào cơ thể vô cùng lớn, nếu thận không kịp đào thải sẽ khiến nồng độ phospho trong máu tăng vọt. Đồng thời, lượng natri cao dẫn đến tình trạng phù nề, kích phát tăng huyết áp và làm gánh nặng của thận nhân lên gấp bội so với việc tiêu thụ thịt tươi thông thường. 

Thói quen sử dụng cơm hộp tiện lợi cũng là một "chuyến tàu cao tốc" dẫn đến suy giảm chức năng thận do các món ăn ngoài này thường có vị đậm đà, khiến cơ thể dung nạp lượng natri cao gấp hơn hai lần so với thức ăn tự nấu. Những thức uống được ưa chuộng như trà sữa, hồng trà sữa chứa bột kem béo và bột sữa cũng là nguồn cung cấp lượng lớn phospho vô cơ, kết hợp với hàm lượng đường cao làm đường huyết biến động mạnh, gây áp lực trực tiếp lên cầu thận. 

Thậm chí, việc tiêu thụ quá nhiều protein từ đồ nướng và các món ăn kiểu Hàn có hương vị đậm đặc cũng tạo ra áp lực đè nặng lên cơ quan bài tiết này. Riêng đối với các loại thực phẩm lành mạnh nhưng có hàm lượng kali cao như rong biển, tảo bẹ, rau lang, chúng cần phải được kiểm soát nghiêm ngặt về khẩu phần ăn, đặc biệt là khi bệnh nhân đã chuyển sang giai đoạn 4, vì nếu lượng kali không thể đào thải sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng loạn nhịp tim nguy hiểm.

Một sai lầm nghiêm trọng khác được bác sĩ Lưu Bác Nhân chỉ ra là thói quen lười uống nước của đại bộ phận người trưởng thành. Nhiều người chỉ uống khoảng 500-800 ml nước mỗi ngày và lầm tưởng rằng cơ thể vẫn ổn định khi không thấy khát hay chóng mặt. Bản chất công việc của thận là "cô đặc máu", do đó hành vi uống quá ít nước sẽ bắt buộc thận phải thực hiện chức năng lọc rác trong một nguồn nước bùn ô nhiễm. 

Tình trạng thiếu hụt nước khiến nước tiểu bị cô đặc, làm gia tăng nguy cơ sỏi thận, nhiễm trùng và buộc các cầu thận phải làm việc liên tục trong trạng thái áp lực nặng nề kéo dài. Bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành bình thường cần nạp từ 1.500-2.000 ml nước mỗi ngày. Đối với những bệnh nhân đã mắc bệnh thận mạn tính, lượng nước nạp vào cơ thể cần được điều chỉnh cụ thể bởi bác sĩ chuyên khoa, tuyệt đối không được áp dụng quan niệm sai lầm là càng uống ít nước càng tốt. 

Bệnh thận không đột ngột trở nên nghiêm trọng mà là kết quả tồi tệ của sự tích tụ từ những tổn thương nhỏ nhặt mỗi ngày. Chính vì vậy, bốn nguyên tắc cốt lõi để bảo vệ và cứu vãn lá thận bao gồm: kiểm soát tốt các chỉ số đường huyết, huyết áp, mỡ máu; chủ động né tránh chế độ ăn quá nhiều natri, phospho, đường, protein; và quan trọng nhất là phải duy trì thói quen uống đủ nước hàng ngày.