Mứt Tết: Đừng để vị ngọt ngày Xuân trở thành "tai họa" cho sức khỏe

Trong không khí rộn ràng của những ngày cận Tết, độc giả Hoàng Lan (Thái Nguyên) đã gửi thắc mắc đến các bác sĩ về việc liệu mứt làm từ rau củ, trái cây có thực sự cung cấp vitamin và khoáng chất như nhiều người lầm tưởng, và làm sao để thưởng thức món ăn này mà không gây hại cho cơ thể.

Giải đáp vấn đề này, các bác sĩ tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương (Hà Nội) cho biết, mứt dừa, mứt gừng hay các loại trái cây sấy dẻo tuy là biểu tượng cho sự sung túc, đủ đầy nhưng lại chứa hàm lượng đường tinh luyện rất cao. Đây là yếu tố rủi ro lớn nếu người dân tiêu thụ thiếu kiểm soát, nhất là với cộng đồng người mắc bệnh đái tháo đường.

Sự thật về giá trị dinh dưỡng của mứt

Theo các chuyên gia, dù nguyên liệu ban đầu là trái cây hay củ hạt, nhưng để thành phẩm, chúng phải trải qua quá trình sên với một lượng đường lớn. Quá trình nhiệt phân và thẩm thấu này vô tình làm thất thoát đáng kể lượng chất xơ và vitamin tự nhiên vốn có. Thay vào đó, thành phần chủ yếu còn lại là đường đơn, khiến chỉ số đường huyết (GI) của mứt thường ở mức từ trung bình đến rất cao.

Khi dung nạp mứt, lượng đường sẽ được hấp thu ồ ạt vào máu, gây ra tình trạng tăng đường huyết đột ngột sau ăn. Nếu người khỏe mạnh có hệ thống insulin tự điều chỉnh, thì ở người bệnh đái tháo đường, cơ chế này đã bị rối loạn, khiến mức đường huyết tăng vọt và duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Việc "nhấm nháp" mứt rải rác trong ngày cộng với chế độ sinh hoạt thất thường dịp Tết sẽ khiến đường huyết dao động mạnh, gây mệt mỏi, tiểu nhiều và khát nước. Nguy hiểm hơn, về lâu dài, thói quen này thúc đẩy các biến chứng nghiêm trọng lên tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh.

4 nguyên tắc "vàng" để ăn mứt an toàn

Để tận hưởng hương vị ngày Tết mà vẫn bảo vệ sức khỏe, các bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến cáo người dân, đặc biệt là bệnh nhân đái tháo đường, cần tuân thủ nghiêm ngặt 4 nguyên tắc "không".

Đầu tiên là không ăn tùy ý và thiếu kiểm soát. Người bệnh cần hạn chế tối đa các loại mứt truyền thống. Nếu muốn ăn, bắt buộc phải tính toán lượng mứt này vào tổng lượng carbohydrate cho phép trong ngày để cân đối khẩu phần, tránh việc ăn tự do khiến đường huyết mất ổn định.

Thứ hai, tuyệt đối không ăn mứt khi bụng đói. Lúc rỗng dạ dày, đường sẽ được hấp thu với tốc độ chóng mặt. Lời khuyên tốt nhất là chỉ nên thưởng thức một lượng nhỏ sau bữa ăn chính, kết hợp cùng các thực phẩm giàu chất xơ và protein. Cách ăn này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu, giảm tải áp lực cho cơ thể.

Thứ ba, không chọn các loại mứt tẩm ướp quá nhiều đường và siro. Người tiêu dùng nên hình thành thói quen đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, ưu tiên các loại mứt sấy tự nhiên, ít đường hoặc sử dụng chất tạo ngọt không năng lượng. Cần tránh xa các sản phẩm có màu sắc sặc sỡ do ngậm quá nhiều đường tinh luyện.

Cuối cùng, không được lơ là việc theo dõi sức khỏe. Dù lịch trình ngày Tết có bận rộn hay xáo trộn, người bệnh vẫn phải duy trì việc kiểm tra đường huyết đều đặn trước và sau khi ăn. Song song đó, việc duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ chúc Tết hay làm việc nhà sẽ là "chìa khóa" hỗ trợ kiểm soát đường huyết và ngăn ngừa biến chứng.

Chủ động lựa chọn thực phẩm thông minh và ăn uống điều độ chính là cách tốt nhất để mỗi người có thể đón một cái Tết trọn vẹn hương vị mà vẫn an tâm về sức khỏe.