Hai loại cá "khoái khẩu" của người Việt lại làm tăng nguy cơ mắc ung thư

Cá sống làm gỏi – mối nguy với gan và đường mật

Các nhà khoa học Thái Lan cảnh báo rằng việc ăn gỏi cá nước ngọt sống có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan, đặc biệt là ung thư đường mật. Nguyên nhân là do sán lá gan ký sinh trong cá sống ở sông, ao, hồ. Khi cá được ăn sống, ấu trùng sán sẽ xâm nhập vào cơ thể.

Người nhiễm sán lá gan thường không có triệu chứng, nhưng theo thời gian ký sinh trùng bám vào ống mật, gây loét niêm mạc và kích hoạt phản ứng miễn dịch dữ dội gọi là “bão cytokines”. Chuỗi viêm mạn tính này kéo dài nhiều năm, làm tăng khả năng tế bào biến đổi ác tính, dẫn đến ung thư.

Giáo sư Banchob Sripa (Đại học Khon Kaen, Thái Lan) cho biết, mặc dù chưa đến 1% người nhiễm sán lá gan phát triển thành ung thư, nhưng con số nhiễm lên đến hàng triệu, tạo nguy cơ lớn cho cộng đồng. Ở Thái Lan, khoảng 6 triệu người nhiễm sán lá gan, đặc biệt tại vùng Đông Bắc, nơi món gỏi cá Koi-Pla phổ biến, tỷ lệ ung thư đường mật cao nhất thế giới. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên ngừng ăn cá nước ngọt sống hoặc tái để bảo vệ sức khỏe.

Cá ướp muối – “thủ phạm” gây ung thư tiêu hóa

Nghiên cứu của Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF, 2018) chỉ ra rằng tiêu thụ nhiều cá ướp muối cũng làm tăng nguy cơ ung thư. Quá trình ướp muối khiến cá tích tụ lượng nitrit cao, khi vào cơ thể chuyển thành nitrosamine – nhóm hợp chất có khả năng gây ung thư mạnh, phá hủy DNA và thúc đẩy biến đổi ác tính trong tế bào.

Các nghiên cứu trên động vật và khảo sát trên người đều cho thấy chế độ ăn nhiều nitrosamine làm tăng nguy cơ khối u, đặc biệt ở hệ tiêu hóa. Thực tế, từ năm 1992, WHO đã xếp cá ướp muối vào nhóm 1 các tác nhân gây ung thư ở người.

Để giảm rủi ro, các chuyên gia khuyên nên ưu tiên cá tươi, hạn chế ăn cá ướp muối. Nếu vẫn muốn thưởng thức, chỉ nên ăn vài lần mỗi tháng, đồng thời ngâm và rửa kỹ trước khi chế biến để giảm lượng muối và nitrit tồn dư.