Tết rộn ràng, lá gan "kiệt sức": Cái giá phía sau những cuộc vui không điểm dừng

Nhập viện sau chuỗi ngày “chạy show” tất niên

Ông N.T.L. (49 tuổi, Hà Nội) phải vào viện cấp cứu vì ăn vào là nôn ói, kèm sốt nhẹ và chán ăn sau thời gian dài tiếp khách dày đặc.

Theo chia sẻ, kể từ sau Tết Dương lịch, tuần nào ông cũng tham dự 4–5 buổi liên hoan. Sau mỗi lần “hết mình” cùng đối tác, cơ thể ông rơi vào trạng thái mệt mỏi, uể oải, nhưng do yêu cầu công việc nên khó lòng từ chối. Chỉ đến sau lễ cúng 23 tháng Chạp, khi sức khỏe suy sụp rõ rệt, ông mới đi khám.

Kết quả chẩn đoán cho thấy ông bị viêm gan cấp do rượu. Bệnh nhân được truyền dịch, cân bằng toan – kiềm, dùng thuốc an thần và theo dõi sát các chỉ số xét nghiệm. Mẫu máu kiểm tra Methanol cho kết quả âm tính, loại trừ khả năng ngộ độc rượu giả. Sau 24 giờ điều trị tích cực, tình trạng sức khỏe cải thiện và ông được xuất viện với khuyến cáo tuyệt đối kiêng rượu bia để gan hồi phục.

Gan làm việc quá sức khi rượu bia dồn dập

Theo các chuyên gia, rượu (ethanol) được chuyển hóa chủ yếu trong tế bào gan thông qua con đường alcohol dehydrogenase. Gan đảm nhận tới 90% quá trình xử lý cồn, nhưng mỗi giờ chỉ có thể chuyển hóa một lượng nhất định.

Khi rượu bia được đưa vào cơ thể quá nhiều trong thời gian ngắn – điều thường xảy ra dịp Tết – gan sẽ rơi vào tình trạng quá tải. Ở người uống nhiều, quá trình này có thể gây nhiễm toan acid lactic và nhiễm toan ceton do ethanol, dẫn đến rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng.

Không chỉ vậy, việc lạm dụng rượu bia còn làm gián đoạn quá trình oxy hóa axít béo trong gan, khiến chất béo tích tụ trong tế bào gan và dần hình thành gan nhiễm mỡ. Đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, tình trạng này tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ rệt.

Những dấu hiệu gan đang “kêu cứu”

Theo bác sĩ chuyên khoa II Bùi Thị Tuyết Mai, Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nội tiết Trung ương (Hà Nội), người dân không nên chủ quan nếu trong hoặc sau kỳ nghỉ Tết xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi, chán ăn, đầy bụng, khó tiêu, nặng tức vùng hạ sườn phải. Đây có thể là những cảnh báo sớm của tổn thương gan.

Không ít người cho rằng gan nhiễm mỡ là bệnh nhẹ và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, nếu không thay đổi thói quen uống rượu bia, bệnh có thể nhanh chóng tiến triển. Ban đầu là viêm gan do rượu khi tế bào gan bị hủy hoại, men gan tăng cao. Tiếp đó là xơ gan – giai đoạn mô gan lành bị thay thế bằng mô sẹo không thể phục hồi. Nghiêm trọng nhất là ung thư gan, hậu quả của chuỗi tổn thương kéo dài.

Đặc biệt, với những người đã mắc viêm gan B hoặc C mạn tính, rượu bia càng khiến tình trạng trở nên trầm trọng, có thể dẫn đến suy gan cấp tính – biến chứng đe dọa tính mạng.

Vui Tết có kiểm soát để bảo vệ sức khỏe

Để tận hưởng trọn vẹn không khí ngày xuân mà không đánh đổi bằng sức khỏe, việc kiểm soát lượng rượu bia tiêu thụ là rất quan trọng. Khuyến nghị nêu rõ: nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới không quá 1 đơn vị (một đơn vị tương đương khoảng 3/4 lon bia 330ml hoặc 30ml rượu mạnh).

Ngoài ra, không nên uống rượu khi đói vì cồn sẽ hấp thu vào máu nhanh hơn. Nên ăn nhẹ trước khi uống, uống xen kẽ nước lọc để hỗ trợ đào thải cồn. Trong các bữa tiệc, tăng cường rau xanh và trái cây để bổ sung chất xơ, vitamin, giúp gan giảm gánh nặng chuyển hóa.

Với những người có bệnh lý nền về gan, lời khuyên quan trọng nhất vẫn là dứt khoát nói “không” với rượu bia.

Tết là thời điểm sum vầy và sẻ chia niềm vui. Nhưng để niềm vui ấy không trở thành nỗi lo sức khỏe sau kỳ nghỉ, mỗi người cần biết điểm dừng – trước khi lá gan buộc phải lên tiếng bằng những hậu quả khó lường.