Tranh luận ngưỡng doanh thu áp dụng hóa đơn điện tử: 1 tỷ hay 3 tỷ đồng?

Dự thảo nghị định mới của Bộ Tài chính quy định hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng mỗi năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu. Mục tiêu là tăng minh bạch, chống gian lận thuế.

Tuy vậy, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng mốc 1 tỷ đồng còn thấp và chưa đồng bộ với các ngưỡng doanh thu đang được áp dụng trong phương pháp tính thuế như 3 tỷ hoặc 50 tỷ đồng. Khảo sát tháng 6/2025 của VCCI cho thấy nhiều hộ doanh thu trên 1 tỷ đồng vẫn khó triển khai hóa đơn điện tử: 32% hộ ở nông thôn và 23% ở đô thị thiếu vốn đầu tư; thiếu kỹ năng công nghệ lên tới 77% ở nông thôn và 67% ở đô thị.

VCCI đề nghị nâng ngưỡng bắt buộc lên trên 3 tỷ đồng, tương ứng với mức áp dụng phương pháp tính thuế trên lợi nhuận. Nhóm dưới ngưỡng này có thể được quản lý thông qua các nguồn dữ liệu khác để tránh tạo thêm chi phí và áp lực.

Ở chiều ngược lại, trao đổi với Vietnamnet, TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội nhận định, hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên phải áp dụng hóa đơn điện tử là hợp lý và phù hợp định hướng chung về chuyển đổi số. Ông cho biết, cả nước có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh nhưng chỉ hơn 37.000 hộ đạt doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm, chiếm chưa tới 1%. Theo ông, nếu nâng ngưỡng lên 3 tỷ đồng, phần lớn khu vực kinh doanh cá thể sẽ hoạt động không hóa đơn, khiến kinh tế phi chính thức “phình to” và ảnh hưởng tới các ngành khác.

Một số chuyên gia cũng lưu ý, quy định về hóa đơn cần thống nhất với phương pháp tính thuế giá trị gia tăng đang áp dụng cho hộ kinh doanh. Hiện nay, phần lớn hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Với cách tính này, số thuế phải nộp được căn cứ vào tổng tiền bán hàng hóa, dịch vụ ghi trên hóa đơn bán hàng. Hóa đơn vì vậy không chỉ là chứng từ giao dịch mà còn là cơ sở pháp lý để xác định doanh thu tính thuế.

Nếu chỉ nhóm hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên mới bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, còn nhóm từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc, việc theo dõi và xác định doanh thu thực tế của các nhóm này có thể nảy sinh vướng mắc.

Đặc biệt, với các hộ ở sát ngưỡng chịu thuế hoặc sát ngưỡng phải sử dụng hóa đơn điện tử, nguy cơ phát sinh tình trạng kê khai doanh thu không đầy đủ hoặc điều chỉnh doanh thu để né nghĩa vụ có thể tăng lên. Khi đó, cơ quan thuế sẽ gặp khó trong việc kiểm chứng, bởi không phải mọi giao dịch đều được ghi nhận qua hóa đơn. Vấn đề xác định doanh thu của nhóm dưới 500 triệu đồng thuộc diện không chịu thuế, cũng đặt ra câu hỏi tương tự nếu không có đủ chứng từ làm căn cứ.

Theo các chuyên gia, tranh luận quanh mốc 1 hay 3 tỷ đồng không chỉ liên quan đến khả năng đáp ứng của hộ kinh doanh, mà còn gắn với mục tiêu thu hẹp khu vực kinh tế không hóa đơn và nâng cao tính minh bạch trong quản lý thuế trong những năm tới.