Bộ Công Thương đề xuất trao quyền cho doanh nghiệp tự công bố giá xăng dầu

Bộ Công Thương vừa hoàn thiện dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu, đề ngày 20/7/2026, trong đó đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh cơ chế quản lý giá nhằm giảm sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước và tăng tính tự chủ cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.

Theo nội dung dự thảo, thương nhân đầu mối sẽ được quyền quyết định giá bán buôn và giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật về giá và nguyên tắc thị trường. Đối với các thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, doanh nghiệp cũng được quyền chủ động xác định mức giá bán.

Dự thảo quy định giá bán lẻ xăng dầu, riêng đối với dầu mazut là giá bán buôn, của thương nhân đầu mối sẽ được xác định theo công thức đã quy định. Trong khi đó, thương nhân phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối không được bán vượt mức giá bán lẻ do thương nhân đầu mối công bố. Với các thương nhân phân phối ngoài hệ thống này, doanh nghiệp được tự quyết định giá bán lẻ.

Đối với những khu vực ở xa cảng, xa kho đầu mối hoặc xa cơ sở sản xuất xăng dầu, nếu phát sinh các khoản chi phí thực tế hợp lý, hợp lệ và đã được kiểm toán khiến giá bán cao hơn mức tính theo công thức, thương nhân đầu mối được quyền công bố địa bàn áp dụng và quyết định giá bán thực tế. Tuy nhiên, mức điều chỉnh này không được vượt quá 2% so với giá bán lẻ do chính doanh nghiệp công bố tại cùng thời điểm.

Ở các địa bàn đặc thù nêu trên, thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối cũng được quyền xác định giá bán nhưng không được vượt quá mức giá bán lẻ cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.

Sau mỗi lần điều chỉnh giá, thương nhân đầu mối phải thực hiện kê khai giá bán lẻ xăng dầu, riêng dầu mazut là giá bán buôn, gửi về Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh nơi doanh nghiệp có hệ thống phân phối theo quy định. Tương tự, các thương nhân phân phối ngoài hệ thống của thương nhân đầu mối cũng phải gửi kê khai giá đến UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính và nơi có hệ thống phân phối.

Dự thảo cũng yêu cầu các doanh nghiệp kết nối dữ liệu kê khai giá với cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của Bộ Công Thương nhằm phục vụ công tác giám sát.

Theo công thức được đưa ra, giá bán xăng dầu sẽ được hình thành từ giá mua xăng dầu cộng với chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các khoản thuế gồm thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng cùng các loại thuế khác nếu có.

Các doanh nghiệp phải thực hiện việc công bố giá trước thời điểm điều chỉnh, đồng thời hoàn thành thủ tục kê khai trong thời hạn một ngày làm việc kể từ khi áp dụng mức giá mới.

Trong tờ trình kèm theo dự thảo, Bộ Công Thương cho biết việc điều chỉnh cơ chế điều hành giá nhằm khắc phục những hạn chế của phương thức xác định giá cơ sở hiện nay, đồng thời tăng tính minh bạch và quyền chủ động cho doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Song song với đó, Nhà nước vẫn duy trì công tác quản lý thông qua cơ chế kê khai giá, thanh tra và giám sát theo quy định của Luật Giá.

Theo quy định đang áp dụng, Nhà nước vẫn công bố giá cơ sở định kỳ. Các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền quyết định giá bán buôn và bán lẻ trong hệ thống nhưng không được vượt quá mức giá điều hành.

Việc điều chỉnh giá xăng dầu hiện được thực hiện vào ngày thứ Năm hằng tuần. Trong trường hợp thị trường xuất hiện biến động bất thường ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội và đời sống người dân, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ để xem xét quyết định thời điểm điều hành giá phù hợp.