Brazil đi trước thế giới ra sao trong cuộc cách mạng xăng sinh học?

Quốc gia Nam Mỹ hiện sở hữu hơn 70 triệu phương tiện sử dụng ethanol và đang chuẩn bị nâng tỷ lệ pha cồn trong nhiên liệu lên E32, hướng tới mục tiêu tự chủ hoàn toàn về xăng dầu.

Hành trình ấy bắt đầu từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, thời điểm giá dầu toàn cầu tăng phi mã sau chiến tranh Yom Kippur và động thái cắt giảm sản lượng của OPEC. Khi đó, Brazil phụ thuộc tới 80% vào xăng nhập khẩu và đứng trước nguy cơ khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đổ xô tìm kiếm nguồn dầu mới, Brazil chọn một hướng đi khác biệt: biến những cánh đồng mía thành “mỏ nhiên liệu”. Từ quyết định mang tính sống còn ấy, chương trình Proálcool ra đời năm 1975 như một chiến lược năng lượng quy mô lớn.

Chính phủ Brazil hỗ trợ vốn để mở rộng vùng nguyên liệu mía, đồng thời hợp tác với các hãng xe như Volkswagen, Fiat và Ford nhằm phát triển các mẫu xe chạy hoàn toàn bằng ethanol. Hiệu ứng bùng nổ đến nhanh ngoài dự đoán. Chỉ sau 6 năm, vào năm 1981, khoảng 90% xe mới bán ra tại Brazil sử dụng ethanol thay cho xăng truyền thống.

Tuy nhiên, thời kỳ hoàng kim đầu tiên không kéo dài mãi. Bước sang thập niên 1990, giá dầu thế giới lao dốc khiến xăng trở nên rẻ hơn đáng kể. Người dân Brazil dần quay lưng với xe chạy cồn và thị phần dòng xe này giảm mạnh, chỉ còn khoảng 11% vào cuối thập kỷ.

Dù vậy, Brazil không từ bỏ tham vọng nhiên liệu sinh học. Quốc gia này mở ra cuộc cách mạng lần thứ hai vào năm 2003 bằng sự xuất hiện của xe “Flex Fuel” - loại xe có thể vận hành bằng nhiều tỷ lệ pha trộn khác nhau giữa ethanol và xăng.

Đây được xem là bước đi mang tính thay đổi cuộc chơi. Thay vì buộc người dùng phải chọn duy nhất một loại nhiên liệu, xe Flex Fuel cho phép họ linh hoạt sử dụng loại nào có giá hợp lý hơn. Chính sự tiện lợi ấy đã giúp ethanol hồi sinh mạnh mẽ. Chỉ sau 5 năm, dòng xe này đã chiếm tới 90% thị phần xe mới tại Brazil.

Hiện nay, Brazil tiếp tục đẩy giới hạn của nhiên liệu sinh học lên mức cao hơn nữa. Từ tháng 8/2025, tỷ lệ ethanol pha trong xăng đã được nâng từ 27% lên 30%. Đến tháng 4/2026, Bộ trưởng Công nghiệp, Phát triển, Thương mại và Dịch vụ Marcio Elias Rosa tuyên bố nước này sẽ tiếp tục nâng tỷ lệ lên E32 trong năm nay. Một số chuyên gia thậm chí cho rằng mức E35 vẫn có thể vận hành ổn định mà không ảnh hưởng đáng kể đến động cơ.

Điều này đồng nghĩa với việc khi nhiều nơi trên thế giới mới bắt đầu làm quen với E10, Brazil đã tiến gần đến E35. Mục tiêu của họ không chỉ là giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch mà còn hướng đến khả năng tự chủ hoàn toàn nguồn cung xăng trong nước.

Không dừng lại ở lĩnh vực ô tô, Brazil còn muốn đưa ethanol tiến vào ngành vận tải biển. Từ tháng 10/2025, tập đoàn vận tải Maersk đã thử nghiệm nhiên liệu tàu biển pha 10% ethanol từ Brazil. Nếu mô hình này thành công, ngành hàng hải toàn cầu có thể tiêu thụ tới 50 tỷ lít ethanol mỗi năm.

Ngoài nguồn nguyên liệu từ mía, Brazil còn sản xuất ethanol từ ngô nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Ngành nhiên liệu sinh học hiện tạo ra hàng trăm nghìn việc làm và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông thôn nước này.

Sau hơn nửa thế kỷ, ethanol tại Brazil không còn là giải pháp tình thế mà đã trở thành một phần trong đời sống thường nhật. Với nhiều người dân nơi đây, chuyện đổ cồn cho xe đã quen thuộc chẳng khác nào một nét văn hóa thường ngày, đến mức có người ví von rằng ô tô ở Brazil giờ không còn “uống xăng” mà đang “uống cồn”.