Căng thẳng Mỹ - Iran: Ai hưởng lợi, ai chịu thiệt trên sàn chứng khoán?

Tác động lan tỏa từ rủi ro địa chính trị

Cuối tuần qua (28/2), căng thẳng liên quan đến các động thái quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran khiến giới đầu tư quốc tế gia tăng mức độ thận trọng. Những lo ngại về gián đoạn thương mại, biến động hàng hóa và rủi ro tăng trưởng toàn cầu lập tức quay trở lại.

Trong bối cảnh đó, thị trường Việt Nam khó tránh khỏi ảnh hưởng lan tỏa. Theo ông Lương Duy Phước - Giám đốc phân tích Chứng khoán Kafi - các sự kiện địa chính trị quy mô lớn thường tạo sức ép lên nhóm tài sản rủi ro, trong đó có cổ phiếu.

Ông cho rằng diễn biến tại Trung Đông có khả năng tác động trực tiếp đến giá dầu và khí tự nhiên, đồng thời ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này có thể khiến tâm lý nhà đầu tư trong nước thận trọng hơn. Tuy nhiên, do thị trường đã phản ánh một phần thông tin trong các phiên gần đây, mức độ biến động nhiều khả năng vẫn nằm trong phạm vi kiểm soát.

Nếu giá dầu tiếp tục neo cao, chi phí nhiên liệu và vận tải biển (CIF) gia tăng có thể tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Nguy cơ lạm phát do chi phí đẩy vì vậy sẽ là thách thức đối với mục tiêu kiểm soát giá trong nửa đầu năm 2026. Bên cạnh đó, khi USD trở thành kênh trú ẩn được ưa chuộng, tỷ giá trong nước có thể chịu sức ép nhất định. Diễn biến này cũng có khả năng ảnh hưởng đến môi trường lãi suất.

Một yếu tố khác cần lưu ý là dòng vốn ngoại. Theo ông Phước, trong các giai đoạn bất ổn toàn cầu, nhà đầu tư nước ngoài thường giảm tỷ trọng tại thị trường mới nổi để ưu tiên tài sản an toàn. Những cổ phiếu có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao do đó có thể ghi nhận mức biến động mạnh hơn so với mặt bằng chung.

Dầu khí hưởng lợi, hàng không đối mặt thách thức

Ở cấp độ ngành, thị trường được dự báo không tăng giảm đồng loạt mà phân hóa theo mức độ nhạy cảm với giá năng lượng.

Nhóm dầu khí thượng nguồn như PVD, PVS có thể được hỗ trợ nếu giá dầu duy trì xu hướng tăng. Trong khi đó, các doanh nghiệp hạ nguồn như BSR, PLX có thể hưởng lợi ngắn hạn nhờ yếu tố tồn kho. Đối với phân bón, DCM và DPM chịu ảnh hưởng từ triển vọng giá ure toàn cầu, nhất là trong trường hợp nguồn cung tại Trung Đông bị gián đoạn.

Ngược lại, các ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu như hàng không có thể đối diện áp lực chi phí nếu giá dầu neo ở mức cao. Trong bối cảnh này, chiến lược được khuyến nghị là ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, lượng tiền mặt ròng lớn và duy trì cổ tức ổn định. Nhóm phòng thủ hoặc có mối liên hệ trực tiếp với biến động giá dầu được đánh giá phù hợp hơn trong ngắn hạn.

Ở góc nhìn bổ sung, ông Nguyễn Trọng Đình Tâm - Giám đốc khối tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân, Chứng khoán Thiên Việt (TVS) - nhận định căng thẳng Mỹ - Iran trước mắt sẽ khiến tâm lý thị trường thận trọng hơn. Tuy nhiên, biến động giá hàng hóa lại có thể mở ra cơ hội cục bộ ở một số ngành. Song cơ hội này được đánh giá chủ yếu là ngắn hạn, tùy thuộc vào mức độ leo thang của xung đột.

Theo ông Tâm, giá dầu Brent đã tăng đáng kể từ đầu năm do tiến trình đàm phán chưa đạt kết quả rõ ràng. Nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, nguồn cung ngắn hạn có thể bị thu hẹp, qua đó củng cố xu hướng tăng của dầu thô. Các cổ phiếu nhạy cảm với giá dầu như GAS, PLX, BSR, PVD, PVS vì vậy có khả năng diễn biến đồng pha với giá năng lượng.

Ngoài dầu khí, lĩnh vực vận tải biển cũng có thể được hưởng lợi nếu lưu thông hàng hải qua Trung Đông bị ảnh hưởng. Khi nguồn cung tàu container suy giảm tạm thời, giá cước vận tải (WCI) có thể phục hồi sau giai đoạn điều chỉnh, tạo lực đỡ cho các doanh nghiệp như HAH, VOS. Với nhóm phân bón, việc giá dầu tăng có thể kéo theo mặt bằng giá ure cải thiện, từ đó hỗ trợ kỳ vọng đối với cổ phiếu DCM, DPM.