Giá xăng dầu trong nước đang tăng mạnh chưa từng thấy, trong bối cảnh Quỹ Bình ổn giá xăng dầu dần cạn kiệt, đặt ra áp lực lớn lên nền kinh tế và đời sống người dân. Trước diễn biến này, nhiều chuyên gia đề xuất cần nhanh chóng triển khai các gói hỗ trợ và điều chỉnh chính sách thuế để giảm bớt cú sốc giá.

Từ cuối tháng 2, khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động. Trong nước, tại kỳ điều hành ngày 19/3, giá xăng E5 RON92 đã tăng lên 27.177 đồng/lít, còn RON95-III chạm mức 30.690 đồng/lít, tăng mạnh so với thời điểm trước khủng hoảng. Các mặt hàng dầu cũng không nằm ngoài xu hướng này khi diesel tăng hơn 73%, dầu hỏa tăng hơn 84%, lập các mức giá cao kỷ lục.

Để hạ nhiệt đà tăng, cơ quan điều hành đã sử dụng Quỹ Bình ổn giá với tổng số tiền chi ra hơn 3.000 tỷ đồng kể từ ngày 10/3. Tuy nhiên, theo thống kê, nguồn quỹ hiện chỉ còn khoảng 2.600 tỷ đồng, cho thấy dư địa can thiệp không còn nhiều.

Theo TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách vĩ mô Trung tâm Green-X (Đại học VinUni), biến động giá năng lượng hiện nay là cú sốc lớn, tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và giá cả hàng hóa, dịch vụ. Ông cho rằng việc giảm thuế nhập khẩu xuống 0% và sử dụng quỹ bình ổn đã góp phần kìm hãm phần nào đà tăng, nhưng đây chỉ là giải pháp ngắn hạn.

21-1774048125-gia-xang-dau-leo-thang-quy-binh-on-dan-can-can-som-co-giai-phap-ho-tro-khan-cap
Giá xăng dầu tăng cao đang gây áp lực lớn cho sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh quỹ sắp cạn, vị chuyên gia này đề xuất cần sớm xây dựng gói hỗ trợ dành riêng cho xăng dầu nhằm giảm áp lực lên doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đồng thời, cần linh hoạt sử dụng chính sách tài khóa, bao gồm các biện pháp trợ giá, hỗ trợ tín dụng hoặc bảo lãnh tài chính để giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động khi giá đầu vào tăng cao.

Một hướng đi khác được nhấn mạnh là xem xét giảm các loại thuế như thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt hay thuế giá trị gia tăng, nhằm tạo “đệm” khi công cụ quỹ bình ổn không còn hiệu quả.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Minh Đức, chuyên gia phân tích chính sách công tại Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN, cho rằng điều chỉnh thuế là giải pháp cần thiết trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động mạnh. Theo ông, việc giảm thuế có thể làm giảm thu ngân sách trong ngắn hạn, nhưng mức ảnh hưởng không quá lớn, bởi nguồn thu từ dầu thô sẽ tăng lên khi giá năng lượng leo thang.

Dù vậy, ông cũng lưu ý cơ chế điều chỉnh thuế hiện nay còn chậm so với tốc độ biến động của thị trường. Việc giảm sâu thuế bảo vệ môi trường, đặc biệt về mức 0 đồng, cần trải qua quy trình phê duyệt, khiến phản ứng chính sách chưa kịp thời.

Ở góc độ quản lý, đại diện Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết các cơ quan chức năng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để kiểm soát giá xăng dầu. Các kịch bản điều hành, dự báo thị trường cùng các công cụ tài khóa đang được nghiên cứu nhằm đảm bảo cân đối nguồn lực và có phương án phù hợp trong từng giai đoạn.

Trong bối cảnh giá năng lượng tiếp tục leo thang, bài toán đặt ra không chỉ là kiểm soát giá, mà còn là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Các chuyên gia cho rằng việc kết hợp linh hoạt giữa quỹ bình ổn, chính sách thuế và các gói hỗ trợ sẽ là chìa khóa để giảm thiểu tác động tiêu cực từ cú sốc giá xăng dầu hiện nay.

Bích Ngọc (SHTT)