Giải mã bức tranh xăng dầu kỳ điều hành 16/4: Dầu giảm sâu ngoạn mục, thuế phí "về 0" và vị thế bất ngờ của Việt Nam

Thông qua một bản thông cáo chi tiết vừa được phát đi, Bộ Công Thương đã làm rõ bức tranh toàn cảnh về những biến động của thị trường nhiên liệu thế giới, cũng như những bước đi chiến lược của cơ quan điều hành nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.

Đúng 0 giờ ngày thứ Năm, 16/4 – thời điểm điều hành định kỳ theo quy định pháp luật – Liên Bộ Công Thương và Tài chính đã chính thức áp dụng biểu giá bán lẻ mới với điểm nhấn lớn nhất thuộc về các mặt hàng dầu. 

Đáng chú ý nhất, giá dầu diesel đã được điều chỉnh giảm mạnh tới 1.928 đồng mỗi lít so với mức giá tối đa trước đó, đưa giá bán thực tế lùi sâu xuống mốc 31.041 đồng/lít. Tương tự, mặt hàng dầu mazut 180CST 3.5S cũng ghi nhận mức sụt giảm lên đến 2.281 đồng/kg, chốt giá không vượt quá 20.332 đồng/kg. 

Đây là minh chứng rõ nét cho xu hướng hạ nhiệt khi giá dầu trong nước đã liên tiếp giảm mạnh trong ba phiên điều hành gần đây nhất.

Đối với các mặt hàng xăng, cơ quan quản lý tiếp tục cho thấy sự tính toán kỹ lưỡng nhằm duy trì khoảng cách giá hợp lý, qua đó khuyến khích thói quen sử dụng năng lượng xanh. 

Cụ thể, mức giá trần dành cho xăng sinh học E5 RON92 được ấn định ở mức 22.592 đồng/lít, duy trì khoảng cách rẻ hơn 1.169 đồng/lít so với xăng RON95-III. Trong khi đó, xăng RON95-III – mặt hàng phổ biến nhất trên thị trường – có giá bán không vượt quá 23.761 đồng/lít.

Để đưa ra được bảng giá hiện tại, nhà điều hành đã phải giải một bài toán vô cùng phức tạp trước những rung lắc dữ dội của thị trường thế giới. Theo lý giải từ Bộ Công Thương, chu kỳ điều hành vừa qua là một giai đoạn đầy biến động, chịu sự chi phối đan xen của nhiều điểm nóng địa chính trị trên toàn cầu. 

Nổi bật trong số đó là động thái triển khai các biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ, những kỳ vọng mong manh về việc Mỹ và Iran sẽ nối lại các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột, và dĩ nhiên không thể thiếu sức nóng từ cuộc khủng hoảng kéo dài giữa Nga và Ukraine.

Chính sự đan xen phức tạp này đã tạo ra những luồng tác động trái chiều, khiến biểu đồ giá thành phẩm xăng dầu quốc tế liên tục trồi sụt tùy thuộc vào từng mặt hàng cụ thể. 

Dữ liệu bình quân từ ngày 9/4 đến ngày 16/4 cho thấy, trong khi giá các loại xăng có xu hướng leo thang – với xăng RON92 đạt 126,104 USD/thùng (tăng 5,56%) và RON95 chạm ngưỡng 131,814 USD/thùng (tăng 4,76%) – thì giá dầu diesel lại đảo chiều giảm 5,68% xuống còn 172,872 USD/thùng. Riêng dầu mazut lại nhích nhẹ 1,45%, dao động ở mức 651,45 USD/tấn.

Đứng trước cơn bão giá thế giới, sự biến động không ngừng của tỷ giá hối đoái VND/USD, cùng những thay đổi về chi phí kinh doanh định mức và chi phí vận tải từ nước ngoài về cảng Việt Nam, Chính phủ và Liên Bộ đã phải sử dụng linh hoạt mọi công cụ sẵn có. Mục tiêu tối thượng được đặt ra là phải đảm bảo sự hài hòa lợi ích tuyệt đối giữa nhà nước, doanh nghiệp cung ứng và người tiêu dùng.

Trong kỳ điều hành này, một quyết định mang tính chiến lược đã được đưa ra: Tạm ngừng chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Thay vào đó, Liên Bộ yêu cầu trích lập quỹ ở mức 400 đồng/lít đối với dầu diesel và 800 đồng/kg đối với dầu mazut để tạo nguồn đệm vững chắc cho tương lai.

Đặc biệt hơn cả, yếu tố mang tính bước ngoặt giúp giá nhiên liệu trong nước giữ được sự ổn định đến từ sự can thiệp mạnh mẽ của cơ quan lập pháp. 

Ngày 12/4 vừa qua, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết số 19/2026/QH16, ban hành một loạt các chính sách ưu đãi thuế sâu rộng chưa từng có. Bắt đầu từ 0 giờ ngày 16/4/2026 và kéo dài đến hết ngày 30/6/2026, thuế bảo vệ môi trường đối với hàng loạt mặt hàng bao gồm xăng (ngoại trừ ethanol), dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay sẽ được cào bằng xuống mức 0 đồng/lít.

Thêm vào đó, một cơ chế nới lỏng toàn diện cũng được kích hoạt: các mặt hàng nhiên liệu nêu trên sẽ thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng doanh nghiệp vẫn được hưởng quyền khấu trừ thuế đầu vào. Đột phá nhất phải kể đến việc thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt áp dụng cho tất cả các loại xăng đã chính thức được kéo về mức 0%.

Những nỗ lực can thiệp bằng cả công cụ tài chính lẫn thuế khóa đã đem lại những quả ngọt nhãn tiền. Bộ Công Thương tự hào khẳng định, nhờ việc áp dụng các giải pháp điều hành vô cùng linh hoạt, mặt bằng giá xăng dầu của Việt Nam hiện nay không chỉ ở mức trung bình mà còn thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia láng giềng có chung đường biên giới.

Trong khi người dân Việt Nam chỉ phải trả 23.761 đồng cho một lít xăng RON95, thì tại các nước xung quanh, giá nhiên liệu lại đang neo ở những mốc cao ngất ngưởng. 

Cụ thể, dù đã được Chính phủ can thiệp trợ giá, người dân Thái Lan và Campuchia vẫn phải mua xăng với mức giá lần lượt là 35.371 đồng/lít và 33.742 đồng/lít. Tại Trung Quốc, dưới bàn tay khống chế giá của nhà nước, một lít xăng cũng có giá lên tới 36.200 đồng. Khắc nghiệt nhất là tại Lào, nơi giá xăng đã vọt lên đỉnh điểm ở mức 47.975 đồng/lít.

Câu chuyện tương tự cũng xảy ra với mặt hàng dầu. Với giá bán 31.041 đồng/lít, dầu diesel tại Việt Nam đang là một lợi thế cạnh tranh khổng lồ nếu đặt lên bàn cân với con số 33.070 đồng/lít tại Trung Quốc, 36.564 đồng/lít tại Thái Lan (đã trợ giá), 42.178 đồng/lít tại Campuchia và mức giá đắt đỏ 59.573 đồng/lít tại quốc gia láng giềng Lào.