Tên chung cư ngày càng "Tây hóa", cư dân sống nhiều năm vẫn không đọc nổi tên nơi mình ở

Những cái tên "đánh đố" cả chủ nhà lẫn người bán

Dù đã chuyển đến ở cùng con gái được gần 3 năm tại một khu chung cư thuộc quận Hoàng Mai (Hà Nội), bà Lành vẫn loay hoay không thể nhớ chính xác tên tiếng Anh của dự án này. Nơi bà ở có tên thương mại là Feliz, nhưng trên thực tế, người dân xung quanh gõ sai thành đủ kiểu như Felice, Felis hay Phelit. Để thuận tiện trong sinh hoạt, cư dân tại đây đành tự "Việt hóa" theo cách phát âm quen thuộc là "phe-lít hôm" hoặc gọi tắt là "khu phe-lít".

Nỗi cực khổ này không chỉ dành riêng cho người già. Ngay cả anh Nguyễn Quang Thành, một môi giới bất động sản dày dặn kinh nghiệm, cũng thừa nhận nhiều chủ đầu tư đang đặt những cái tên vô cùng thách thức người đọc. Anh Thành dẫn chứng một dự án tại khu vực Hồ Tây thường xuyên bị đọc trại thành "đờ le roi so len" hay "đờ roi xo la" cho dễ nuốt trôi.

Thậm chí, việc gõ tên các dự án có chứa ký tự "D'" kèm dấu nháy trên điện thoại và máy tính cũng trở thành một nỗi bực mình, bởi màn hình sẽ tự động nhảy sang chữ Đ hoặc bị lỗi phông chữ. Bi hài hơn, trong một buổi lễ giới thiệu dự án diễn ra cách đây vài năm, ngay chính một vị lãnh đạo của doanh nghiệp chủ đầu tư cũng đọc sai tên chung cư do đơn vị mình đang triển khai.

Khảo sát thực tế cho thấy, hàng loạt dự án dù mang ý nghĩa rất hay nhưng lại quá khó đọc đối với người Việt. Điển hình như "West Heights" bị gọi tắt thành "oét hai", "The Marq" biến thành "mác" hoặc "mác-kiu". Với những dự án gốc tiếng Pháp hay Tây Ban Nha như D'Capitale, Feliz en Vista hay Le Pavillon, mỗi người lại có một cách phát âm khác nhau. Dự án D'. Palais de Louis thường bị đọc sai thành “đờ pa-lai đề lu-ít”, hay D'. Le Pont D'or bị gọi thành “đờ lê pon đo”. Không dừng lại ở đó, nhiều dự án còn sở hữu những cái tên dài dằng dặc từ 5 đến 8 âm tiết do chủ đầu tư cố nhồi nhét đủ thứ thành tố từ tên doanh nghiệp, dòng sản phẩm, vị trí cho đến phân khu.

Quy định pháp lý và cái bẫy "tự vệ ngôn ngữ"

Đứng dưới góc độ pháp lý, Luật sư Trần Vi Thoại (Giám đốc Công ty Luật IB Legal Việt Nam) chia sẻ với VietNamNet, Luật Nhà ở 2023 tại điểm c khoản 1 Điều 33 đã quy định rõ: các dự án đầu tư xây dựng nhà ở và các khu vực bên trong phải được đặt tên bằng tiếng Việt. Quy định đặt tên bằng tiếng Việt này là bắt buộc đối với các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân và nhà ở tái định cư.

Riêng đối với các dự án nhà ở thương mại hoặc dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, nếu chủ đầu tư có nhu cầu sử dụng tên nước ngoài thì bắt buộc phải viết tên đầy đủ bằng tiếng Việt trước, tên tiếng nước ngoài sau. Tên gọi này phải được nêu rõ trong chủ trương đầu tư hoặc nội dung dự án được phê duyệt, đồng thời phải sử dụng xuyên suốt từ quá trình xây dựng cho đến khi quản lý, vận hành.

Xét về khía cạnh truyền thông, chuyên gia marketing Nguyễn Thu Trang phân tích rằng nguyên tắc cốt lõi của thương hiệu là phải dễ nhớ, dễ đọc và dễ định vị. Việc cố chấp dùng những cái tên ngoại lai dài dòng, phức tạp và chứa nhiều âm câm sẽ vô tình kích hoạt cơ chế tự vệ ngôn ngữ của người tiêu dùng.

Khi đó, để thuận tiện giao tiếp, cư dân cùng các đơn vị dịch vụ như tài xế, shipper sẽ tự động "bẻ" những cái tên sang chảnh này thành các mốc địa danh thuần Việt ngắn nhất. Hệ quả tất yếu là số tiền hàng tỷ đồng mà doanh nghiệp đổ vào để làm thương hiệu cho cái tên "luxury" hay "hoàng gia" hoàn toàn bị đổ sông đổ biển, tạo ra một khoảng cách lớn giữa kỳ vọng truyền thông và trải nghiệm thực tế của khách hàng.

Thay vì cố nhồi nhét các chuỗi từ tiếng Anh xa rời văn hóa bản địa, chuyên gia khuyến cáo các doanh nghiệp nên dịch chuyển sang xu hướng đặt tên mang tính dung hòa. Giải pháp tối ưu là kết hợp khéo léo một hậu tố quốc tế ngắn gọn, dễ đọc với tên của chính chủ đầu tư hoặc địa danh gốc của mảnh đất đó. Một cái tên chỉ được coi là thành công khi nó vừa đảm bảo tính thời thượng để thu hút khách quốc tế, giới trẻ, vừa phải thân thiện, dễ nhớ để không gây ra bất kỳ rào cản hay bất tiện nào trong đời sống sinh hoạt và giao dịch hành chính hàng ngày của đại đa số người dân.