Việc xăng sinh học E10 chính thức mở bán đại trà đang dấy lên làn sóng lo ngại về tình trạng hao hụt nhiên liệu. Tuy nhiên, các phân tích chuyên sâu từ giới chuyên gia động cơ sẽ ngay lập tức giải mã sự thật kỹ thuật đầy bất ngờ phía sau hiện tượng này.

Việc dòng xăng sinh học E10 chính thức được phân phối đại trà trên phạm vi toàn quốc bắt đầu từ ngày 1/6 đã thu hút sự chú ý lớn. Dù vậy, tâm lý e ngại và hoài nghi từ phía người tiêu dùng đối với loại nhiên liệu mới này vẫn đang hiện hữu rõ rệt.

Tại buổi tọa đàm với chủ đề "Sử dụng xăng E10 có đáng lo?" do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức vào chiều ngày 1/6, những thắc mắc này đã được đem ra mổ xẻ. Đại diện các hiệp hội và giới chuyên môn đã thẳng thắn đối thoại về vấn đề này.

Ông Lỗ Hải Nam, Trưởng ban Kỹ thuật Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), xác nhận thực tế đang tồn tại những băn khoăn từ người dân. Nhiều chủ xe lo ngại rằng lượng nhiên liệu tiêu thụ của phương tiện sẽ bị đẩy tăng lên khi chuyển sang dùng xăng E10.

Xét về mặt đặc tính kỹ thuật, ông Nam phân tích rằng xăng E10 sở hữu chỉ số nhiệt trị thấp hơn so với các loại xăng khoáng truyền thống. Để duy trì ổn định mức công suất của động cơ, lượng nhiên liệu tiêu hao khi nạp E10 sẽ tăng khoảng 2%.

xang-sinh-hoc-e10-hom-nay

Mặc dù vậy, đại diện VAMM khẳng định mức chênh lệch hiệu suất này là cực kỳ nhỏ bé. Người điều khiển phương tiện giao thông trên thực tế gần như không thể tự mình cảm nhận được sự thay đổi. Các nghiên cứu thực nghiệm đều cho thấy mức hao hụt là không đáng kể.

Đồng quan điểm dưới góc nhìn kỹ thuật, PGS.TS. Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội, đã cung cấp thêm các số liệu cụ thể. Ông cho biết mật độ năng lượng của E10 thấp hơn xăng khoáng từ 3-4%.

Tuy nhiên, PGS.TS. Phạm Hữu Tuyến lưu ý hiệu suất vận hành lẫn mức độ tiêu hao nhiên liệu tổng thể không đơn thuần chỉ phụ thuộc vào chỉ số nhiệt trị. Quá trình đốt cháy bên trong xi lanh còn chịu sự tác động tổng hòa từ rất nhiều yếu tố kỹ thuật khác.

Cụ thể, lượng oxy tích hợp sẵn trong cấu trúc của xăng E10 là chất xúc tác giúp nhiên liệu được đốt cháy một cách triệt để hơn. Cơ chế này giúp cắt giảm đáng kể các loại khí thải độc hại như HC hay CO, đồng thời cải thiện hiệu suất nhiệt của động cơ.

Mặt khác, do ethanol sở hữu khối lượng riêng lớn hơn xăng khoáng nên mỗi lít xăng E10 thành phẩm sẽ có trọng lượng nặng hơn đôi chút. Đặc tính vật lý này vô hình trung trở thành yếu tố bù đắp hiệu quả cho phần nhiệt trị bị suy giảm trước đó.

xang-sinh-hoc-e-10

Từ những lợi thế trong buồng đốt, ông Tuyến khẳng định không thể chỉ nhìn vào nhiệt trị để đánh giá mức độ hao xăng. Các thử nghiệm tại trung tâm của Đại học Bách khoa Hà Nội chứng minh công suất và mức tiêu thụ của xe dùng E10 tương đương xăng khoáng.

Nhìn nhận ở góc độ thị trường, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho rằng tâm lý lo lắng của người tiêu dùng là điều luôn xảy ra mỗi khi có sự chuyển đổi nhiên liệu. Lịch sử chuyển dịch từ xăng pha chì sang xăng không chì trước đây là minh chứng.

Theo ông Bảo, những e ngại về mặt vật liệu trong quá khứ đã nhanh chóng tiêu tan khi các biện pháp phòng ngừa và quy trình chuyển đổi được tổ chức tốt. Vấn đề cốt lõi hiện nay là xây dựng thói quen dùng đúng chủng loại xăng và bảo dưỡng định kỳ.

Thực tế trước đây, đa số người dân chưa có thói quen chọn nhiên liệu theo khuyến cáo từ nhà sản xuất. Hệ quả là hệ thống nhiên liệu của nhiều xe bị bám cặn, hư hại nghiêm trọng do thiếu bảo dưỡng hoặc dùng sai loại xăng suốt thời gian dài.

Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam chỉ ra rằng phần lớn khách hàng mới chỉ chú ý đến chỉ số octan như RON92 hay RON95. Trong khi đó, các tiêu chuẩn chất lượng quan trọng như mức 3, mức 4, mức 5 (tương đương Euro 3, Euro 4, Euro 5) lại bị ngó lơ.

Ví dụ, các dòng xe xuất xưởng sau năm 2017 được thiết kế tương thích với xăng đạt tiêu chuẩn mức 4 hoặc 5. Thế nhưng, nhiều chủ phương tiện vẫn vô tư đổ các loại xăng có tiêu chuẩn thấp hơn trong một giai đoạn dài mà không hề hay biết.

Đánh giá về tác hại, ông Bảo thẳng thắn nhấn mạnh: "Việc sử dụng nhiên liệu không phù hợp với khuyến cáo của nhà sản xuất mới là nguyên nhân ‘phá hoại’ các chi tiết bên trong động cơ như xi lanh, piston".

Để triển khai hiệu quả xăng E10, ông Bảo kiến nghị các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà sản xuất cần đẩy mạnh công tác tư vấn kỹ thuật. Việc phân loại E10 theo các tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng sẽ giúp người dân dễ dàng lựa chọn loại xăng phù hợp.