Cấm xe máy xăng sẽ mở ra cơ hội cho thị trường xe máy điện

Chủ trương cấm xe máy xăng vào Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 ở Hà Nội có thể sẽ là cú hích thúc đẩy lớn cho thị trường xe máy điện dịch chuyển, tạo cơ hội "bùng nổ" sức mua nếu hạ tầng trạm sạc, pin thay thế được đầu tư đồng bộ.

Những năm gần đây, thị trường xe máy điện tại Việt Nam đã có bước chuyển mình đáng kể nhờ nhiều chính sách và đề án của Chính phủ. Chiến dịch “Phủ xanh Việt Nam” có thể sẽ phát huy hết thế mạnh và  trở thành một mảnh đất màu mỡ cho cả doanh nghiệp nội địa lẫn ngoại nhập.

Anh Lê Vương Thịnh - sống tại TP.HCM, cũng là người có nhiều năm gắn bó với lĩnh vực ô tô xe máy bày tỏ: "Giá xe cũ có lẽ cũng giảm sâu khi mà người dân nghĩ nhiều hơn về xe máy điện vì lo sợ không thể đi xe vào các khu trung tâm hoặc không rõ khi nào thì đến khu vực của mình bị cấm. Thực sự nếu Chỉ thị 20/CT-TTg mở rộng ra nhiều thành phố lớn hơn thì ngành xe máy xăng sẽ gặp nhiều khó khăn hơn nữa. Có lẽ việc chuyển đổi sản phẩm kinh doanh sẽ xảy ra trên diện rộng vì nếu chỉ bán xe xăng sẽ khó khăn".

Cùng theo anh Thịnh, Honda hay Yamaha đều đã có xe máy điện nhưng chưa thể chuyển đổi nhanh vì những yếu tố như dây chuyền sản xuất, thị phần quá lớn, nguồn lợi khổng lồ,... Nhưng khi chính sách thay đổi đột ngột thì buộc họ phải nhanh hơn.

Theo thống kê sơ bộ, hiện có trên dưới 10 thương hiệu xe máy điện đang phân phối chính thức, nổi bật là VinFast (chiếm thị phần lớn), Yadea, Pega, Honda, Anbico, Osaka, DatBike, Detech, DK Bike... Ngoài ra, nhiều thương hiệu nhỏ lẻ, xe nhập khẩu từ Trung Quốc cũng đang len lỏi vào thị trường Việt Nam tìm chỗ đứng qua kênh phân phối bán lẻ tại các cửa hàng.

Có thể thấy, nếu xét về giá cả cạnh tranh trên thị trường hiện nay thì xe máy điện cũng không rẻ hơn nhiều so với  cùng phân khúc, giá xe máy điện hiện không còn rẻ hơn nhiều so với xe xăng. Đơn cử một chiếc Honda Wave Alpha chạy xăng giá khoảng 20–23 triệu đồng, tương đương các mẫu xe điện phổ thông như DK Bike, Anbico. Các mẫu tầm trung như VinFast Feliz 2 cũng có giá khoảng 30 triệu đồng sánh ngang với giá Honda Vision hoặc Yamaha Janus ( từ 27-35 triệu đồng). Đối với dòng cao cấp hơn như VinFast Theon có giá khoảng 60-70 triệu đồng thì có giá thành cao hơn Honda SH Mode bản xăng (khoảng từ 57-63 triệu đồng).

Tuy nhiên, xét về lợi thế nhiên liệu thì xe điện bảo vệ môi trường hơn và chi phí vận hành thấp hơn. Một chiếc xe máy điện thường tiêu hao khoảng 0,96-1,2 số điện nghĩa là tương đương 1 số điện (dao động từ 1.984 đồng đến 2.998 đồng, chưa bao gồm thuế GTGT).

Anh Trần Văn Cường ở thành phố Hà Nội nhận định: “Việc cấm xe máy xăng sẽ giảm thiểu lượng khí thải động cơ và giữ cho bầu không khí được trong sạch hơn, đúng nghĩa với việc tạo nên một thành phố sạch và đáng sống. Tôi cũng thấy chi phí để sử dụng xe điện thấp hơn xe xăng, ví dụ giá điện trung bình hiện nay là khoảng 3.000 đồng thì mỗi lần sạc điện đầy cho xe máy sẽ hết khoảng hơn 3.000 đồng. Với mỗi lần sạc này xe có thể di chuyển khoảng từ 50-90 km tùy vào công suất xe điện. Trong khi xe xăng cần trung bình 30.000–45.000 đồng để chạy một quãng đường tương đương".

Chị Bùi Kim Xuyến ở Hoàng Mai, Hà Nội nêu ý kiến: “Việc dần loại bỏ xe máy ra khỏi vùng lõi đô thị là phù hợp với xu thế phát triển hiện nay của cả thế giới. Tuy nhiên việc hạn chế hay cấm xe máy xăng cần phải có lộ trình, bởi đa phần người dân Hà Nội đang dùng xe máy là phương tiện đi lại, làm việc hàng ngày, họ cần có thời gian thích ứng với sự thay đổi để không bị động. Nên kiểm định khí thải động cơ và có thời hạn cụ thể để người dân tính phương án chuyển đổi hợp lý với điều kiện và nhu cầu của bản thân”.

Hạn chế xe xăng lưu hành, cơ hội bùng nổ doanh số cho xe điện bên cạnh những thách thức

Theo đánh giá của các chuyên gia nghiên cứu thị trường, doanh số xe máy điện ở Việt Nam đang tăng dần, người Việt Nam có cái nhìn “ưu ái” hơn với xe điện so với trước đây. Thời gian tới đây, kỳ vọng phân khúc xe điện sẽ "gánh" cho thị trường xe tại Việt Nam. Thực tế, sự chuyển dịch của thị trường là điều đã diễn ra suốt thời gian qua, khi không chỉ các khách hàng là người dùng cá nhân mà ngay cả ngành vận tải dịch vụ chở khách tại Việt Nam có những bước chuyển mình mạnh mẽ tham gia vào công cuộc "xanh hoá".

Thêm vào đó, chính sách có hiệu lực như Quyết định 876 của Chính phủ, từ sau năm 2030, tại các đô thị, 100% taxi sẽ phải sử dụng điện, năng lượng xanh, cũng sẽ góp phần giúp ngành công nghiệp xe điện "bứt tốc".

Theo khảo sát thị trường sơ bộ của phóng viên VOV.VN, một số chủ cửa hàng xe điện cho biết, lượng khách hàng quan tâm đến xe điện đã nhiều hơn trước đây. Đặc biệt là các bậc phụ huynh đều quan tâm đến mua xe điện cho con em mình sử dụng đi học.

Nhưng có một thực tế tại thời điểm này, cho dù doanh số chuyển dịch đáng kể, nhưng vẫn chiếm tỷ lệ dưới 10% so với xe máy xăng truyền thống. Rào cản lớn nhất đối với thị trường xe điện hiện nay là do hạ tầng trạm sạc, pin chưa phát triển đồng bộ, tuổi thọ pin chưa cao khiến người dân có nhiều cân nhắc khi lựa chọn giữa xe xăng hay xe điện. Một số người dùng phản ánh pin xuống cấp nhanh sau 2-3 năm, chi phí thay pin không  rẻ (từ 5-15 triệu đồng).

Bà Yến, chủ một cửa hàng kinh doanh xe máy Hà Nội cho biết: “Khách hàng vẫn lo pin xe điện xuống cấp nhanh, thay pin tốn kém. Phần lớn câu hỏi của khách hàng khi mua xe điện đều là “ tuổi thọ pin được bao lâu? Bảo hành bao nhiêu năm”. Một số xe điện nếu lâu không được sử dụng sẽ dẫn đến chai và hỏng pin thay thế khá tốn kém. Do vậy nếu có chính sách được hỗ trợ đổi pin, trạm sạc phủ rộng khắp thì khó đó nhiều người sẽ cân nhắc đến xe điện".

Một số chủ cửa hàng khác cũng cho rằng, cơ hội này cũng là thách thức buộc các hãng phải chuẩn hóa chất lượng, tránh tình trạng xe điện giá rẻ kém an toàn dễ gây cháy nổ khi sạc được bán tràn lan ra thị trường như trước.