Chiều 12/8, sau hai ngày mở phiên xét xử, TAND tỉnh Cà Mau đã chính thức tuyên án đối với bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn (57 tuổi, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tiến bộ Quốc tế - AIC) cùng các đồng phạm liên quan đến sai phạm tại dự án xây dựng các trạm quan trắc nước mặt.

Theo đó, Tòa tuyên phạt bà Nhàn 10 năm tù về tội "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng". Với bản án mới này, tổng hợp hình phạt chung từ các bản án trước đó đối với cựu Chủ tịch AIC là 30 năm tù — mức tối đa của hình phạt tù có thời hạn.

Bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn. Ảnh: AIC
Bị cáo Nguyễn Thị Thanh Nhàn lĩnh thêm 10 năm tù trong phiên xử vắng mặt. Ảnh: AIC

Mức án dành cho các cựu quan chức và đồng phạm

Cùng bị tuyên phạt về tội "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng", bị can Phạm Quốc Nam (64 tuổi, cựu Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bạc Liêu cũ) nhận mức án 4 năm tù. Các bị cáo còn lại nhận mức phạt từ 3 đến 7 năm tù, bao gồm: Trần Mạnh Hà (cựu Phó tổng giám đốc AIC), Lê Thị Linh Nhung (cựu nhân viên AIC), Bùi Thị Kim Em (cựu Kế toán trưởng Sở Tài nguyên và Môi trường) cùng Hồ Tấn Mạnh và Nguyễn Minh Tâm (đều là cựu lãnh đạo Công ty thẩm định giá Đông Nam Á).

Đây là vụ án thứ 7 bà Nhàn bị xác định giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu. Trong vài năm gần đây, cựu lãnh đạo AIC liên tiếp bị tòa án các địa phương đưa ra xét xử vì chỉ đạo thông thầu, nâng khống giá thiết bị, gây tổn hại nghiêm trọng đến ngân sách Nhà nước. Hiện tại, cả bà Nhàn và bị cáo Trần Mạnh Hà đều đang bỏ trốn và bị truy nã quốc tế. Trong quá trình điều tra, riêng bị cáo Bùi Thị Kim Em đã tự nguyện khắc phục, nộp lại số tiền 205 triệu đồng.

Chiêu trò "quân xanh", hợp thức hóa hồ sơ để chiếm đoạt ngân sách

Hồ sơ vụ án thể hiện, năm 2017, Sở Tài nguyên và Môi trường Bạc Liêu được giao làm chủ đầu tư dự án xây dựng 3 trạm quan trắc nước mặt tự động có tổng mức đầu tư trên 50,7 tỷ đồng. Trong đó, gói thầu số 4 chịu trách nhiệm cung cấp và lắp đặt toàn bộ thiết bị. Đến tháng 3/2018, AIC trúng gói thầu này với giá trị 39 tỷ đồng, gồm một xe phục vụ lấy mẫu hiện trường và 70 thiết bị quan trắc.

Cáo trạng kết luận bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn đã trực tiếp chỉ đạo người của AIC tiếp cận chủ đầu tư từ giai đoạn chuẩn bị, tham gia khảo sát và đưa các danh mục, thông số kỹ thuật, model thiết bị của AIC vào hồ sơ dự án. Doanh nghiệp này sau đó tự lập 3 bảng báo giá (gồm AIC và hai công ty trong hệ sinh thái) với mức giá đã được nâng khống để làm căn cứ lập báo cáo nghiên cứu khả thi, dự toán và hồ sơ mời thầu. Chưa dừng lại ở đó, bà Nhàn còn chỉ đạo chỉnh sửa số liệu báo cáo tài chính giai đoạn 2013-2014 và làm giả báo cáo kiểm toán năm 2014 nhằm "làm đẹp" năng lực tài chính cho AIC.

Về phía chủ đầu tư, ông Phạm Quốc Nam bị cáo buộc đã tạo điều kiện tối đa cho AIC thông qua việc chỉ định các đơn vị tư vấn và chỉ đạo cấp dưới phối hợp với doanh nghiệp này trong suốt quá trình lập dự án, đấu thầu. Hồ sơ mời thầu còn cài cắm yêu cầu "bản chụp giấy phép bán hàng của nhà sản xuất hoặc chứng nhận quan hệ đối tác" dù hàng hóa không thuộc danh mục đặc thù, qua đó vô hiệu hóa sự tham gia của các nhà thầu khác.

Tiếp tay cho sai phạm này, Công ty thẩm định giá Đông Nam Á đã bỏ qua các quy trình chuẩn, chỉ dựa vào 3 bảng báo giá do chính AIC cung cấp để phát hành chứng thư, hợp thức hóa mức giá đã bị nâng khống. Kết quả định giá độc lập vào tháng 12/2019 xác định giá trị thực tế của lô thiết bị chỉ hơn 35 tỷ đồng, qua đó làm rõ tổng thiệt hại gây ra cho Nhà nước là 4,4 tỷ đồng.