Việc một giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang bị khởi tố để điều tra liên quan vụ điểm 10 môn Toán bất thường đang thu hút sự quan tâm. Tội danh bị điều tra có những dấu hiệu pháp lý đáng chú ý theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Theo báo Dân Việt, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang vừa ra quyết định khởi tố bị can và lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Hà Duy (sinh năm 1998). Bị can Duy hiện đang là giáo viên công tác tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, bị điều tra về hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Quyết định tố tụng này được ban hành sau ba ngày cơ quan chức năng áp dụng biện pháp giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với nam giáo viên này. Đây là động thái pháp lý mới nhất từ phía Công an tỉnh Tuyên Quang nhằm xử lý các dấu hiệu sai phạm nghiêm trọng trong kỳ thi vừa qua.

Trước đó, vào chiều ngày 5/7, lệnh giữ người khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy đã được thi hành. Lực lượng chức năng thực hiện biện pháp này để phục vụ công tác điều tra, bóc tách những điểm bất thường xung quanh việc hàng loạt thí sinh đạt điểm tuyệt đối môn Toán tại hội đồng thi địa phương.

Hiện tại, các đơn vị nghiệp vụ thuộc Công an tỉnh Tuyên Quang đang phối hợp chặt chẽ cùng ngành giáo dục cùng các cơ quan chức năng có liên quan. Mục tiêu nhằm tiến hành công tác rà soát, kiểm tra và xác minh một cách toàn diện, khách quan toàn bộ các nội dung thuộc vụ việc.

giao-vien-tuyen-quang-bi-giu-khan-cap
Nguyễn Hà Duy tại cơ quan công an. Ảnh: Công an Tuyên Quang.

Nguồn cơn sai phạm được phát hiện từ những số liệu thống kê có dấu hiệu bất thường về kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Tại Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang, toàn tỉnh ghi nhận có tổng cộng 154 bài thi đạt điểm 10 tuyệt đối môn Toán, trên tổng số 17.589 thí sinh đăng ký dự thi.

Đáng nói, toàn quốc trong kỳ thi này chỉ có 4.028 bài thi đạt điểm 10 môn Toán. Riêng tại tỉnh Tuyên Quang, số lượng điểm tuyệt đối tập trung đậm đặc tại một điểm trường duy nhất, tạo nên sự chênh lệch lớn so với phần còn lại của địa phương cũng như bức tranh chung.

Cụ thể, có hơn 140 bài thi đạt điểm 10 thuộc về các thí sinh là học sinh của Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Con số này chiếm tỷ lệ áp đảo, lên tới trên 95% tổng số bài thi đạt điểm tối đa môn Toán của toàn tỉnh, trong khi 7 điểm 10 còn lại nằm rải rác.

Nhận thấy dấu hiệu bất thường vượt mức phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã lập tức lập tổ công tác đặc biệt. Thành phần tổ công tác bao gồm đại diện từ các đơn vị chức năng của Bộ phối hợp với Bộ Công an trực tiếp thanh tra tại địa bàn.

Qua kiểm tra ban đầu, tổ công tác chung nhận định kết quả thi môn Toán ở điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang có dấu hiệu bất thường. Cơ quan chức năng khẳng định cần tiếp tục làm rõ các công đoạn, đặc biệt tập trung sâu vào công tác tổ chức coi thi.

vu-diem-toan-bat-thuong-tuyen-quang
Tỉnh Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn Toán trên tổng số 17.589 thí sinh dự thi, trong khi cả nước có 4.028 điểm 10 môn này.

Về mặt pháp lý của tội danh đang được điều tra, trao đổi với PV Dân Việt, Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Thơ (Đoàn luật sư TP Hà Nội) đã có những phân tích chuyên sâu. Theo bà Thơ, tội danh mà giáo viên Nguyễn Hà Duy đang đối mặt được quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự 2015.

Chuyên gia pháp lý phân tích: “Theo đó, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân mà cố ý làm trái công vụ, gây thiệt hại cho Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân".

Đặc điểm của tội danh này yêu cầu chủ thể thực hiện phải là chủ thể đặc biệt, tức người có chức vụ và quyền hạn nhất định. Bên cạnh điều kiện về độ tuổi và năng lực hành vi hình sự, họ phải là người đang thực thi một công vụ cụ thể.

Bà Thơ lưu ý thêm, hậu quả của hành vi làm trái là dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội danh này, khác biệt với nhiều tội danh khác. Hành vi cố ý làm trái công vụ phải gây ra thiệt hại cụ thể cho lợi ích công cộng hoặc cá nhân.

“Nếu hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn chưa gây thiệt hại thì chưa cấu thành tội phạm này” - Luật sư Thơ nhấn mạnh về mặt pháp lý. Yếu tố lỗi ở đây được xác định là lỗi cố ý trực tiếp từ người thực hiện hành vi phạm tội.

Người phạm tội ý thức được hành vi gây nguy hiểm, biết trước hậu quả pháp lý nhưng vẫn mong muốn hậu quả đó xảy ra. Động cơ thúc đẩy hành vi cấu thành từ yếu tố vụ lợi hoặc các mục đích cá nhân khác trong quá trình công tác.

Khái niệm vụ lợi được hiểu là mưu cầu các lợi ích liên quan đến vật chất cho bản thân hoặc cho người khác. Trong khi đó, động cơ cá nhân khác có thể là việc củng cố uy tín, quyền lực hoặc địa vị cá nhân mà không kèm điều kiện vật chất.

Về chế tài xử lý, Điều 356 quy định khung hình phạt cơ bản là phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm đối với hành vi gây thiệt hại tài sản từ 10 đến dưới 200 triệu đồng.

Nếu hành vi phạm tội có tổ chức hoặc gây ra thiệt hại về mặt tài sản trị giá từ 200 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng, người vi phạm sẽ phải đối diện với khung hình phạt nghiêm khắc hơn, cụ thể là bị phạt tù từ 5 năm đến 10 năm.

Đối với trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm thiệt hại tài sản từ 1 tỷ đồng trở lên, khung hình phạt áp dụng sẽ từ 10 năm đến 15 năm tù. Đây là mức hình phạt cao nhất đối với nhóm hành vi phạm tội này.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn phải đối mặt với các hình phạt bổ sung được quy định trong luật. Tòa án có thể áp dụng hình phạt cấm đảm nhiệm chức vụ từ 1 đến 5 năm và phạt tiền tối đa 100 triệu đồng.