Trong một động thái chưa từng có tiền lệ suốt một thế kỷ qua, quân đội Canada đã xây dựng mô hình tác chiến giả định nhằm ứng phó với viễn cảnh bị Mỹ xâm lược. Hành động này phản ánh sự lo ngại sâu sắc trước những tuyên bố gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump về việc sáp nhập Canada thành bang thứ 51.
Ngày 20/1/2026, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng một hình ảnh do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, mô tả ông gặp các lãnh đạo châu Âu tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng kèm bản đồ treo cờ Mỹ trên Greenland, Canada, Cuba và Venezuela. Ảnh chụp màn hình

Theo thông tin từ tờ Globe and Mail dẫn nguồn từ các quan chức quốc phòng cấp cao, Lực lượng Vũ trang Canada đã thiết lập một khuôn khổ lý thuyết về cuộc tấn công từ phía Nam. Các nhà hoạch định quân sự dự báo rằng, với ưu thế áp đảo, quân đội Mỹ có thể kiểm soát các vị trí chiến lược then chốt trên bộ và trên biển của Canada chỉ trong vòng 48 giờ. Trước tình thế không thể đẩy lùi một cuộc tấn công quy ước, Canada đã lựa chọn mô hình tác chiến phi đối xứng làm trọng tâm.

Chiến thuật này được lấy cảm hứng trực tiếp từ lối đánh du kích của các chiến binh mujahideen tại Afghanistan giai đoạn 1979-1989. Theo đó, Canada sẽ huy động các đơn vị nhỏ bao gồm lực lượng bất quy tắc hoặc dân thường có vũ trang để tiến hành các hoạt động phá hoại, tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và thực hiện các đòn "đánh nhanh rút gọn" nhằm vào lực lượng chiếm đóng.

Căng thẳng giữa hai quốc gia láng giềng vốn là đồng minh thân cận trong NATO đã leo thang sau hàng loạt phát ngôn của ông Trump. Nhà lãnh đạo Mỹ không chỉ nhiều lần gợi ý Canada nên trở thành một phần của Mỹ để mang lại lợi ích cho người dân nước này, mà còn đẩy mạnh kế hoạch thâu tóm Greenland của Đan Mạch. Thậm chí, vào ngày 19/1, ông Trump còn đăng tải một hình ảnh do AI tạo ra mô tả bản đồ Bắc Mỹ với lá cờ Mỹ phủ kín cả Greenland, Canada, Cuba và Venezuela.

Đáp lại những áp lực này, Canada đã dứt khoát loại trừ khả năng gia nhập Mỹ. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) diễn ra ở Davos ngày 20/1, Thủ tướng Canada Mark Carney đã đưa ra lời kêu gọi đanh thép tới các "cường quốc tầm trung" về việc phối hợp răn đe các quốc gia sử dụng sức mạnh cơ bắp. Ông nhấn mạnh một thông điệp đầy sức nặng: "Nếu chúng ta không có mặt trên bàn, thì chúng ta sẽ nằm trong thực đơn".

Sự rạn nứt trong nội bộ NATO còn được đẩy lên cao trào khi Tổng thống Trump tuyên bố áp thuế trừng phạt đối với 8 quốc gia thành viên châu Âu vì đã cử quân đội tới Greenland. Theo lộ trình được công bố trên mạng xã hội Truth Social, mức thuế 10% sẽ áp dụng từ ngày 1/2/2026 và tăng lên 25% vào tháng 6/2026, cho đến khi Mỹ đạt được thỏa thuận mua lại toàn bộ Greenland. Ông Trump khẳng định việc này là cần thiết để đối phó với các mối đe dọa an ninh mà Đan Mạch không thể tự giải quyết.

Dù các quan chức quốc phòng Canada nhấn mạnh kịch bản xâm lược hiện chỉ dừng lại ở mức độ "khái niệm lý thuyết" và khó có khả năng xảy ra trên thực tế, nhưng việc triển khai một cuộc diễn tập mô phỏng sau 100 năm cho thấy sự biến động khó lường của địa chính trị khu vực và thế giới trong bối cảnh hiện nay.