Sau trận thảm lụt tàn khốc cướp đi sinh mạng của hơn 900 người tại vùng biên giới Nepal và Tây Tạng, các nhà khoa học đã tìm ra nguyên nhân cốt lõi gây ra thảm kịch.

Ngày 26/8, một khối băng đá và tuyết rộng khoảng 1.000–1.300 m trên núi Langtang-Lirung bất ngờ sụp đổ xuống thung lũng dọc biên giới Nepal - Tây Tạng. Ban đầu, vụ việc được cho là do ảnh hưởng từ trận động đất mạnh 5,2 độ. Tuy nhiên, các phân tích sau đó khẳng định cơn địa chấn thực chất là hậu quả của vụ lở băng khủng khiếp này khi khối lượng đất đá khổng lồ va đập mạnh xuống địa hình bên dưới.

Nhà nghiên cứu Hamish Pritchard (Cơ quan Khảo sát Nam Cực của Anh) cho biết, các thiết bị quan sát cách khối băng 10 km đã ghi nhận nhiệt độ mặt đất chạm mức cao nhất trong 2 năm qua vào ngày 24/8. Đến ngày 26/8, nhiệt độ nước tại hồ chứa trên độ cao 5.100 m cũng lập đỉnh của năm. Đợt tăng nhiệt bất ngờ đã làm tan nhanh lớp tuyết phủ, khiến nước len lỏi qua các khe nứt và phá vỡ cấu trúc liên kết giữ các khối băng vốn dĩ an toàn.

01-1788222004-chuyen-gia-ly-giai-nguyen-nhan-thuc-su-gay-ra-tham-hoa-lu-quet-hon-900-nguoi-chet-o-nepal
Các nhà khoa học cho rằng, nguyên nhân kích hoạt thảm họa là sự sụp đổ của khối băng rộng từ 1.000 đến 1.300 m xuống thung lũng bên dưới.

Lượng băng đá đổ xuống đã ngăn dòng sông Lhende Khola, tạo ra một hồ chứa tạm thời trước khi áp lực nước lớn gây vỡ đập tự nhiên, tạo thành trận lũ quét thảm khốc xuống hạ lưu. Tính đến hiện tại, số người thiệt mạng ở Nepal đã lên đến 903 người (16 người tại Tây Tạng), cùng hơn 4.500 người đang mất tích ở cả hai khu vực.

Thảm họa diễn ra ngay giữa mùa mưa cao điểm, khi lượng mưa bão dồn dập đã làm đất đá bão hòa nước và làm dâng cao các dòng sông. Tuy nhiên, yếu tố làm gia tăng mức độ nghiêm trọng chính là tình trạng nóng lên toàn cầu, vốn đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn nhiều ở vùng núi cao Himalaya so với mức trung bình của thế giới.

Nhiệt độ gia tăng làm tan chảy lớp đất đóng băng vĩnh cửu – thành phần đóng vai trò như lớp keo kết dính giữ vững các sông băng trên địa hình dốc đứng ở phía bắc Nepal. Khi lớp nền này suy yếu, các vụ sạt lở đá và sập sông băng xảy ra với tần suất thường xuyên hơn. Theo Giáo sư Hugh Sinclair (Đại học Edinburgh), dù khó quy kết một sự kiện riêng lẻ cho biến đổi khí hậu, nhưng xu hướng tan chảy nhanh chóng tại các thung lũng băng Himalaya là lời cảnh báo đáng báo động về nguy cơ thảm họa thiên tai gia tăng trong tương lai.

TN (SHTT)