Iran có thể đã chấp thuận về nguyên tắc khung thỏa thuận hòa bình với Mỹ

Tiến trình ngoại giao giữa Mỹ và Iran vừa ghi nhận một bước tiến triển đặc biệt quan trọng. Theo nguồn tin từ tờ New York Post dẫn lời một quan chức cấp cao giấu tên của Mỹ vào ngày 24/5, chính quyền Washington tin rằng Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã phê duyệt khuôn khổ cho một thỏa thuận hòa bình giữa hai quốc gia. Trong đó, phía Iran đã đồng ý về mặt nguyên tắc đối với việc xử lý số uranium làm giàu mức độ cao vốn là rào cản cốt lõi lâu nay. Dù vậy, các điều khoản cuối cùng vẫn đang tiếp tục được thảo luận kỹ lưỡng trước khi đôi bên tiến tới ký kết bất kỳ văn kiện chính thức nào.

Theo tiết lộ từ vị quan chức này, lộ trình hòa bình được đồng ý về mặt nguyên tắc sẽ là một quy trình gồm hai bước cụ thể. Bước đầu tiên sẽ khởi đầu bằng việc Iran mở cửa ngay lập tức eo biển chiến lược Hormuz; đổi lại, phía Mỹ sẽ tiến hành dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải đang áp đặt đối với Tehran. Bước tiếp theo sẽ là các cuộc đàm phán chuyên sâu về một cơ chế toàn diện, buộc Iran phải từ bỏ các phần khác nhau trong chương trình hạt nhân của mình. 

Mỹ hiện đang gây áp lực để Iran cam kết xử lý triệt để số uranium làm giàu mức độ cao và giải quyết dứt điểm các vấn đề hạt nhân liên quan. Phía chính quyền Tổng thống Donald Trump tin tưởng rằng đây là một thỏa thuận tốt hơn rất nhiều so với thỏa thuận năm 2015 dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama – hiệp định vốn từng cho phép Tehran được quyền làm giàu uranium ở một mức độ nhất định.

Ở thời điểm hiện tại, các quan chức Mỹ vẫn đang tích cực làm việc với những đại diện được Lãnh tụ Tối cao Iran ủy quyền để chốt các chi tiết kỹ thuật về cách thức xử lý số uranium. Đối với vấn đề tài chính, Washington hiện vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc giải băng các tài sản của Iran. 

Quan chức Mỹ khẳng định bất kỳ động thái dỡ bỏ lệnh trừng phạt nào của Mỹ cũng sẽ được thực hiện tương xứng với mức độ đáp ứng yêu cầu từ phía Tehran. Đáng chú ý, nguồn tin Mỹ nhìn nhận Iran đang có một số "nhượng bộ nghiêm túc" tại các điểm diện mà trước đây họ hoàn toàn khước từ đàm phán.

Mặc dù Tổng thống Donald Trump hôm 23/5 vừa hồ hởi thông báo thỏa thuận hòa bình "về cơ bản đã đàm phán xong", thì ngay ngày hôm sau, ông lại bất ngờ đảo ngược tuyên bố khi khẳng định bản thân "không vội vã ký thỏa thuận" vì cho rằng thời gian đang đứng về phía nước Mỹ. Bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào nếu đạt được dự kiến cũng sẽ phải mất vài ngày để hoàn tất quy trình thông qua và ký kết.

Về phía Iran, chính quyền Tehran hiện vẫn giữ thái độ im lặng và chưa đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào trước các thông tin do phía Mỹ công bố. Tuy nhiên, cuối tuần qua, Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf đã có tuyên bố vô cùng cứng rắn khi khẳng định quốc gia này sẽ tuyệt đối không thỏa hiệp về các quyền lợi quốc gia. 

Ông Qalibaf nhấn mạnh Iran sẽ kiên quyết theo đuổi các quyền hợp pháp bằng cả con đường ngoại giao lẫn trên chiến trường. Ông cảnh báo thêm rằng lực lượng vũ trang Iran đã hoàn tất việc tái xây dựng năng lực chiến đấu trong thời gian lệnh ngừng bắn diễn ra. Do đó, nếu phía Mỹ quyết định tái khởi động cuộc chiến, hậu quả mà Washington phải gánh chịu sẽ nghiêm trọng và đau đớn hơn rất nhiều so với thời điểm cuộc xung đột mới bắt đầu.