Nhằm ngăn ngừa rủi ro đụng độ tại eo biển Hormuz, Iran và Mỹ thống nhất thiết lập đường dây nóng phối hợp, trong bối cảnh Tehran tuyên bố sẽ áp đặt trật tự quản lý hoàn toàn mới tại đây.
23-1782185651-iran-thiet-lap-duong-day-nong-tai-eo-bien-hormuz-va-khang-dinh-quyen-kiem-soat

Ngày 22/6, Chủ tịch Quốc hội kiêm Trưởng phái đoàn đàm phán của Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, thông báo nước này và Mỹ đã đạt được thỏa thuận thiết lập các cơ chế phối hợp đặc biệt. Cơ chế này bao gồm một đường dây nóng điện thoại và một trung tâm liên lạc nhằm giúp các tàu thuyền nhanh chóng giải quyết mọi sự mơ hồ hoặc hiểu lầm phát sinh khi di chuyển qua tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới.

Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với truyền thông nhà nước trên chuyến bay trở về từ cuộc đàm phán ở Thụy Sĩ, ông Ghalibaf khẳng định kể từ thời điểm này, eo biển Hormuz sẽ được vận hành và quản lý hoàn toàn theo các sắp xếp mang tính chủ động của Iran, đồng thời cục diện tại đây sẽ không bao giờ quay trở lại trạng thái như trước khi xảy ra xung đột. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Iran cũng cam kết Tehran sẽ thực thi một cách chính xác các quy định của luật pháp quốc tế để đảm bảo mức độ an toàn và duy trì lưu lượng giao thông cao nhất cho khu vực.

Giải thích rõ hơn về vai trò của cơ chế mới, ông Ghalibaf cho biết eo biển Hormuz cũng tương tự như Lebanon hay nhiều khu vực khác, nơi các vấn đề căng thẳng, thậm chí là đụng độ vũ trang vào ban đêm hoàn toàn có thể xảy ra. Do đó, nếu phía Mỹ có bất kỳ sự phản đối nào, hoặc nếu các tàu bè cần làm rõ lộ trình di chuyển, họ có thể trực tiếp gọi điện qua đường dây nóng để nhận được câu trả lời nhanh chóng.

Động thái xây dựng đường dây nóng này diễn ra ngay sau khi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức ký kết trực tuyến Biên bản ghi nhớ (MOU) Islamabad gồm 14 điểm vào tuần trước. Đây là kết quả của nhiều tháng đàm phán căng thẳng dưới sự trung gian của Pakistan và sự ủng hộ từ các quốc gia trong khu vực. 

Bản ghi nhớ này mở ra một giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm hướng tới một thỏa thuận toàn diện cuối cùng. Theo Khoản 5 của MOU, phía Iran sẽ triển khai các biện pháp sắp xếp ngay sau khi ký kết để nỗ lực hết sức đảm bảo an ninh và hoàn toàn không thu bất kỳ khoản phí nào đối với tàu thương mại qua lại giữa vịnh Ba Tư và biển Oman trong vòng 60 ngày này.

Cũng trong khuôn khổ các cuộc đối thoại kéo dài hai ngày tại Thụy Sĩ, trưởng phái đoàn Iran tuyên bố hai bên đã hoàn tất các điều khoản chi tiết xung quanh việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ, đồng thời khơi thông quyền tiếp cận của Iran đối với khoản tiền 12 tỷ USD vốn bị đóng băng bấy lâu nay.

Những tín hiệu hạ nhiệt về mặt ngoại giao đang ngay lập tức mang lại sức sống mới cho tuyến đường thủy này. Theo dữ liệu thực tế từ MarineTraffic, trong vòng 24 giờ qua đã có ít nhất 24 tàu thương mại băng qua eo biển Hormuz, bao gồm 16 tàu chở dầu và 8 tàu chở hàng lưu thông theo cả hai hướng ra vào vịnh Ba Tư. 

Mặc dù con số này vẫn còn khoảng cách xa so với mức trung bình khoảng 110 tàu thuyền mỗi ngày thời kỳ trước xung đột, nhưng đây đã là một sự tăng trưởng rõ rệt so với tình trạng giao thông sụt giảm nghiêm trọng kể từ khi cuộc chiến của Iran bùng phát vào cuối tháng 2. Song song với sự phục hồi của lưu lượng tàu bè, các hoạt động giả mạo định vị GPS vốn gây nhiễu loạn an toàn hàng hải tại eo biển này suốt nhiều tháng qua cũng ghi nhận mức độ sụt giảm đáng kể trong những ngày gần đây.

QT (SHTT)