Mỹ-Iran cùng dỡ phong tỏa, mở đường cho tiến trình đàm phán mới

Một bước tiến quan trọng trong quan hệ Mỹ - Iran vừa được ghi nhận khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp phong tỏa nhằm vào các cảng và vùng biển của Iran. Theo tuyên bố chính thức được công bố tối qua, quyết định này được thực hiện theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump.

Động thái từ phía Mỹ nhanh chóng nhận được phản hồi từ Tehran. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết cơ quan phụ trách quản lý eo vịnh Ba Tư, đơn vị mới được thành lập, sẽ bắt đầu triển khai các thủ tục kỹ thuật cần thiết nhằm khôi phục hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz theo đúng các nội dung đã thống nhất với Washington.

Phía Iran cho biết công tác rà phá thủy lôi sẽ được triển khai trong thời gian tới nhằm bảo đảm an toàn hàng hải. Các tàu thuyền có nhu cầu đi qua khu vực được khuyến cáo tuân thủ nghiêm ngặt lộ trình và thời gian lưu thông do cơ quan chức năng Iran hướng dẫn.

Việc Mỹ chấm dứt phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran cùng với quyết định mở lại eo biển Hormuz được xem là hai nội dung quan trọng trong bản ghi nhớ mà hai bên vừa đạt được sau thời gian dài căng thẳng.

Liên quan đến thỏa thuận này, Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei lần đầu tiên chính thức lên tiếng. Trong tuyên bố được đưa ra tối qua, ông xác nhận đã phê chuẩn bản ghi nhớ giữa hai nước. Tuy nhiên, lãnh tụ tinh thần tối cao của Iran cũng nhấn mạnh rằng việc chấp nhận đối thoại trực tiếp với Mỹ không đồng nghĩa với việc Tehran chia sẻ hay công nhận các quan điểm của Washington.

Theo kế hoạch, lễ ký kết chính thức thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ trong ngày hôm nay. Ngay sau đó, hai bên sẽ bước vào vòng đàm phán đầu tiên nhằm xây dựng một thỏa thuận toàn diện hơn.

Tiến trình thương lượng dự kiến nhận được sự hỗ trợ từ các bên trung gian, trong đó có Pakistan, Qatar cùng một số đối tác khác. Hai nước thống nhất dành khoảng thời gian 60 ngày để đàm phán, với trọng tâm là giải quyết các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm phương án xử lý lượng uranium đã được làm giàu ở cấp độ cao.

Dù vậy, nhiều chuyên gia và giới quan sát nhận định chặng đường phía trước sẽ không hề dễ dàng. Các vấn đề tồn đọng giữa hai bên được đánh giá là phức tạp và nhạy cảm, khiến khả năng hoàn tất toàn bộ nội dung trong vòng 60 ngày vẫn là dấu hỏi lớn.

Trước khi đạt được thỏa thuận mới nhất, Mỹ và Iran từng tiến hành nhiều vòng đối thoại dưới sự trung gian của Oman vào đầu năm ngoái và đầu năm nay. Tuy nhiên, các cuộc thương lượng đó đều không thể đi đến kết quả cuối cùng sau khi xảy ra các cuộc tấn công nhằm ngăn chặn chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của Iran, khiến tiến trình đàm phán bị gián đoạn.