Ngoại trưởng Iran Abbas Araghch thông báo việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz cho các tàu thương mại.
17-1776432279-iran-tuyen-bo-mo-cua-eo-bien-hormuz
Ảnh minh họa: Reuters

Quyết định này được đưa ra ngay sau khi Israel và Lebanon đạt được thỏa thuận ngừng bắn, mở ra hy vọng mới cho sự ổn định tại khu vực.

Trên mạng xã hội X vào 17/4, Ngoại trưởng Araghchi khẳng định: “Phù hợp với thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon, việc lưu thông của tất cả các tàu thương mại qua Eo biển Hormuz được tuyên bố hoàn toàn mở cửa trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn, theo tuyến đường phối hợp như đã được Tổ chức Cảng và Hàng hải của Cộng hòa Hồi giáo Iran công bố”. 

Đây được xem là hành động cụ thể đầu tiên của Tehran nhằm giảm bớt căng thẳng, sau khi nước này từng đưa ra những yêu cầu cứng rắn như thu phí tàu thuyền và khẳng định chủ quyền đối với tuyến đường thủy huyết mạch này.

Sự thay đổi thái độ của Iran diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận Israel và Lebanon đã thiết lập một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày, bắt đầu từ ngày 16/4. Theo ông Trump, thỏa thuận này không chỉ dừng lại ở việc tạm ngưng tiếng súng mà còn có thể là tiền đề cho một nền hòa bình lâu dài giữa hai quốc gia. Trước đó, vào đầu tuần, hai bên cũng đã tiến hành các cuộc đàm phán trực tiếp lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, một tín hiệu tích cực cho thấy sự tan băng trong quan hệ khu vực.

Tầm quan trọng của việc mở cửa Eo biển Hormuz là không thể phủ nhận. Với chiều rộng chỉ 34km nằm giữa Iran và Oman, đây là lối thoát duy nhất từ Vùng Vịnh ra Ấn Độ Dương, vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran kể từ ngày 28/2 đã khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng nhất từ trước đến nay. Hàng trăm tàu chở dầu cùng 20.000 thủy thủ đã bị mắc kẹt bên trong Vùng Vịnh suốt nhiều tuần qua.

Tổng thống Trump thừa nhận quyền kiểm soát Eo biển Hormuz vẫn là nút thắt then chốt trong các cuộc đàm phán. Trước đó, vòng đối thoại giữa Mỹ và Iran vào ngày 11/4 đã đổ vỡ do hai bên không tìm được tiếng nói chung. Ngày 13/4, Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa các cảng dầu của Iran để gia tăng sức ép. Dù Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố lệnh phong tỏa đang được thực thi nghiêm ngặt, các dữ liệu theo dõi hàng hải lại cho thấy một thực tế khác khi vẫn có tàu thuyền qua lại.