Kịch bản Mỹ nối lại xung đột tổng lực với Iran và "lằn ranh đỏ" của ông Trump

Báo Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ tiết lộ, trong các cuộc thảo luận nội bộ kín, Tổng thống Donald Trump đã đặt ra một "lằn ranh đỏ" rõ ràng cho mối quan hệ căng thẳng tại vịnh Ba Tư. Theo đó, nếu bất kỳ quân nhân Mỹ nào thiệt mạng vì các đòn tập kích từ phía Tehran, Washington sẽ ngay lập tức hủy bỏ lệnh ngừng bắn hiện tại để nối lại các hoạt động quân sự toàn diện. Giới chức Mỹ xác nhận thỏa thuận đình chiến giữa hai nước vẫn đang được duy trì, bất chấp việc các cuộc đấu hỏa lực giữa đôi bên vẫn diễn ra thường xuyên tại khu vực này.

Vào tối 3/6, Tổng thống Trump tỏ ra khá lạc quan khi thông báo các cuộc đàm phán với Iran đang "diễn ra rất tốt" và một thỏa thuận chung có thể được ký kết ngay trong cuối tuần. Ông khẳng định phía Iran đã đồng ý từ bỏ việc sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời cam kết eo biển Hormuz sẽ được mở lại ngay sau khi các bên đặt bút ký vào văn kiện. 

Đề cập đến các cuộc đụng độ quân sự gần đây, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố Washington vừa giáng cho đối phương những đòn tấn công rất mạnh mẽ. Dù ông Trump ưu tiên giải quyết chương trình hạt nhân của Tehran bằng con đường ngoại giao, các vụ tập kích liên tiếp vừa qua đang làm dấy lên nhiều hoài nghi về tính bền vững lâu dài của lệnh ngừng bắn.

Trong bối cảnh cuộc xung đột đã bước sang tháng thứ tư, áp lực chính trị trong nước đối với Tổng thống Trump cũng đang ngày một gia tăng. Hạ viện Mỹ mới đây đã thông qua một nghị quyết với tỷ lệ phiếu 215-208, yêu cầu tổng thống phải rút lực lượng Mỹ khỏi các khu vực liên quan đến Iran, hoặc phải có sự phê chuẩn của Quốc hội nếu muốn tiếp tục chiến dịch. 

Dù bước đi này chỉ mang tính chất gây sức ép chính trị và không có hiệu lực pháp lý ràng buộc ngay lập tức, nó phản ánh sự chia rẽ sâu sắc khi có tới 4 nghị sĩ đảng Cộng hòa quay sang ủng hộ phe Dân chủ. Để một đạo luật như vậy có hiệu lực bắt buộc, hệ thống luật pháp Mỹ yêu cầu phải có chữ ký phê duyệt của chính tổng thống, hoặc phải đạt được đa số 2/3 số phiếu ở cả hai viện Quốc hội để vô hiệu hóa quyền phủ quyết của người đứng đầu Nhà Trắng.

Tại mặt trận ngoại giao, tiến trình đàm phán giữa hai quốc gia đang rơi vào trạng thái mơ hồ và xuất hiện nhiều tín hiệu mâu thuẫn. Trong khi ông Trump khẳng định các cuộc thương lượng vẫn tiếp diễn và lệnh ngừng bắn có thể được gia hạn vào tuần tới, phía Iran lại kiên quyết phủ nhận. Tuyên bố từ Tehran khẳng định "không có bất kỳ trao đổi thông điệp nào với Mỹ". Hãng thông tấn Tasnim của nước này thậm chí đưa tin Iran đã đình chỉ toàn bộ các cuộc trao đổi qua bên trung gian, đồng thời đổ lỗi cho các hành động vi phạm lệnh ngừng bắn của Israel tại Li Băng.

Theo ghi nhận từ kênh CNN, rào cản lớn nhất khiến đối thoại Mỹ - Iran rơi vào bế tắc chính là yêu cầu bồi thường tài chính sau xung đột từ phía Tehran. Các quan chức Iran khẳng định việc bồi thường phải là điều kiện tiên quyết ngay trong giai đoạn đầu của bất kỳ thỏa thuận nào. Cụ thể, Iran yêu cầu một phần tài sản bị phong tỏa của họ phải được giải ngân ngay khi hai bên ký kết biên bản ghi nhớ ban đầu. 

Ngược lại, phía Mỹ kiên quyết không chấp nhận việc thanh toán sớm này. Các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Trump lo ngại việc nhượng bộ tài chính quá sớm sẽ làm giảm bớt áp lực kinh tế đối với Iran, từ đó làm mất đi đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất mà Washington đang nắm giữ để ép đối phương ký kết một thỏa thuận tốt hơn thời cựu Tổng thống Barack Obama.