Chỉ vỏn vẹn một ngày sau khi đưa ra tuyên bố gây rúng động thị trường toàn cầu về việc áp thuế "phí bảo vệ" lên tới 20% đối với các tàu hàng đi qua eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức rút lại quyết định này.

Động thái quay xe đầy bất ngờ của người đứng đầu Nhà Trắng được kỳ vọng sẽ giúp xoa dịu bầu không khí căng thẳng đang bao trùm cả thị trường năng lượng lẫn tình hình địa chính trị tại Trung Đông.

Trên mạng xã hội Truth Social ngày 14/7, Tổng thống Donald Trump thông báo quyết định hủy bỏ khoản phí 20% trả cho Mỹ. Thay vào đó, ông cho biết Washington sẽ hướng tới các thỏa thuận thương mại và đầu tư trực tiếp từ các quốc gia vùng Vịnh vào Mỹ, sau khi ông có các cuộc thảo luận được mô tả là vô cùng hiệu quả với các nhà lãnh đạo Trung Đông.

15-1784070852-my-bat-ngo-huy-ke-hoach-thu-phi-bao-ve-20-tai-eo-bien-hormuz
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters

Quyết định đảo ngược này diễn ra ngay sau một tuyên bố đầy cứng rắn trước đó chỉ 24 giờ. Khi ấy, ông Trump khẳng định sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran, đồng thời thu khoản phí tương đương 1/5 giá trị hàng hóa của mọi con tàu di chuyển qua eo biển Hormuz. Lý do được phía Mỹ đưa ra là để bù đắp chi phí bảo đảm an ninh và an toàn cho tuyến hàng hải huyết mạch này. Thông tin trên lập tức châm ngòi cho một làn sóng chấn động, đẩy giá dầu thế giới tăng vọt hơn 10%.

Tuy nhiên, ngay khi thông tin hủy bỏ thu phí được công bố, "cơn sốt" trên thị trường năng lượng lập tức hạ nhiệt. Giá dầu Brent nhanh chóng lùi về mốc 84 USD một thùng, trong khi dầu WTI cũng giảm xuống còn 78 USD một thùng, ghi nhận mức giảm khoảng 2 USD so với thời điểm chiều cùng ngày.

Sự biến động dữ dội này diễn ra trong bối cảnh tình hình Trung Đông liên tục dậy sóng từ cuối tuần qua khi cả Mỹ và Iran liên tiếp thực hiện các cuộc tập kích trả đũa lẫn nhau. Đỉnh điểm là việc lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nổ súng cảnh cáo một tàu thương mại và tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz.

Trước khi ông Trump rút lại quyết định, giới phân tích đã liên tục đưa ra những cảnh báo u ám về tương lai của thị trường dầu mỏ. Ông Andy Lipow, Chủ tịch hãng tư vấn Lipow Oil Associates, ước tính mức phí 20% mà Mỹ đề xuất ban đầu có thể đẩy giá mỗi thùng dầu qua eo biển này tăng thêm tới 16 USD, đe dọa nghiêm trọng đến nguồn cung toàn cầu. Sự lạc quan về khả năng dư cung sau khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ hồi tháng trước gần như tan biến. Ông Lipow nhấn mạnh rằng khả năng dư cung sẽ rất khó xảy ra, nhất là trong kịch bản eo biển Hormuz bị đóng cửa hoàn toàn.

Đồng quan điểm lo ngại, ngân hàng Citi cũng đưa ra cảnh báo về một cuộc đối đầu quân sự quy mô lớn trong ngắn hạn nếu kế hoạch thu phí được thực thi. Các chuyên gia phân tích tại Citi dự báo rằng, hành động áp phí của Mỹ có thể đẩy chính quyền Iran đến quyết định từ bỏ biên bản ghi nhớ đã ký cho tới khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ kết thúc. Điều này đồng nghĩa với việc giá dầu thế giới sẽ bị neo ở mức cao trong một khoảng thời gian dài hơn.

Eo biển Hormuz từ lâu đã được coi là "yết hầu" của ngành năng lượng thế giới khi gánh vác tới 20% dòng chảy dầu và khí hóa lỏng toàn cầu trước khi chiến sự nổ ra. Lưu lượng tàu thuyền qua đây từng sụt giảm nghiêm trọng từ đầu tháng 3 và chỉ vừa mới có dấu hiệu phục hồi sau khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Quyết định rút lui kịp thời của Tổng thống Trump được xem là một bước đi cần thiết để tránh đẩy tuyến đường thủy tối quan trọng này vào một cuộc khủng hoảng mới.