Các cuộc đàm phán kéo dài nhiều giờ giữa Mỹ và Iran vừa diễn ra trong một “bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng”, truyền thông quốc tế đưa tin.
22-1782098393-my-iran-dam-phan-thau-dem-da-ro-ket-qua-ban-dau
Phái đoàn Iran có mặt tại Thụy Sĩ (Ảnh: Reuters)

Vượt qua những căng thẳng ban đầu, hai quốc gia đã đạt được một số đồng thuận quan trọng, mở ra lộ trình hướng tới một thỏa thuận cuối cùng nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.

Theo một tuyên bố chung từ các bên trung gian là Pakistan và Qatar, sau cuộc đàm phán thâu đêm ngày 21/6, Mỹ và Iran đã đồng ý thành lập một Ủy ban Cấp cao nhằm cung cấp “sự giám sát chính trị đối với tiến trình trung gian”. Vòng đàm phán đầu tiên này được khởi động ngay sau khi hai bên ký kết một Bản ghi nhớ hiểu biết (MOU) vào đầu tuần trước. Tiến trình thương lượng quy mô này được ấn định kéo dài trong vòng 60 ngày để các bên cùng giải quyết những khác biệt còn lại trong lập trường.

Dưới sự vận hành của cơ chế mới, các trưởng đoàn đàm phán sẽ báo cáo thường xuyên cho Ủy ban Cấp cao. Đồng thời, họ sẽ dẫn dắt các nhóm làm việc chuyên sâu, tập trung “vào vấn đề hạt nhân, các lệnh trừng phạt, và một nhóm giám sát cũng như giải quyết tranh chấp để đảm bảo việc thực hiện hiệu quả Bản ghi nhớ hiểu biết (MOU), cùng các vấn đề khác”.

Hiện tại, Ủy ban đã “đồng ý về một lộ trình hướng tới việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày”. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, các cuộc hội đàm cấp kỹ thuật sẽ tiếp tục được duy trì trong phần còn lại của tuần tại Thụy Sĩ “về tất cả các vấn đề”.

Đại diện phía Iran, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei xác nhận cuộc đàm phán đã có “tiến triển tốt đẹp” khi các phái đoàn thảo luận sâu sắc về nền tảng cho một thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên, tiến trình này không hề dễ dàng.

Ông Baghaei cho biết ban đầu Iran đã từ chối tiếp tục các cuộc đàm phán hôm 21/6, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra lời đe dọa sẽ tấn công Iran trở lại và kiểm soát eo biển. Dù vậy, nỗ lực ngoại giao của các bên trung gian là “Qatar và Pakistan đã cố gắng duy trì các cuộc hội đàm” thành công.

Tại Thụy Sĩ, các phái đoàn đã tập trung thảo luận về các điều khoản còn lại cần thiết để bắt đầu các cuộc đàm phán cuối cùng. Nội dung then chốt bao gồm việc giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran và đạt được các quyền miễn trừ trừng phạt đối với việc bán dầu của quốc gia này.

Tiết lộ về kết quả đàm phán sơ bộ, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết phía Mỹ đã đồng ý miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran, đồng thời giải phóng một số tài sản của nước này đang bị đóng băng ở nước ngoài.

Trước đó, ông Hossein Ghorbanzadeh, một chuyên gia kinh tế thuộc phái đoàn Iran, cũng cho biết một dự thảo thỏa thuận về việc miễn trừ tạm thời các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với dầu mỏ và các sản phẩm phái sinh từ dầu mỏ của Iran đã được hoàn tất.

Bên cạnh các vấn đề kinh tế và hạt nhân, an ninh hàng hải và khu vực cũng đạt được những cam kết quan trọng. Mỹ và Iran đồng ý rằng các tàu thuyền phải được phép qua lại an toàn qua eo biển Hormuz.

Đặc biệt, hai bên thống nhất thành lập một “nhóm công tác giảm xung đột” với sự tham gia của Lebanon và được tạo điều kiện bởi Qatar và Pakistan, nhằm đảm bảo việc chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon. Ngoại trưởng Araghchi nhận định rằng cơ chế bộ phận giảm xung đột Lebanon này chính là “bài kiểm tra thực tế đầu tiên” cho sự hợp tác giữa hai bên.

Sau những kết quả tích cực từ bàn đàm phán, Ngoại trưởng Araghchi thông báo trên mạng xã hội X rằng: “Một kế hoạch tái thiết và phát triển quy mô lớn dành cho Iran đã được khởi động”.