Những nỗ lực quyết liệt của Tổng thống Donald Trump nhằm kiểm soát đảo Greenland không chỉ gây rúng động quan hệ xuyên Đại Tây Dương mà còn mở ra một bàn cờ địa chính trị mới, nơi các quan chức Nga đang bất ngờ dành sự ủng hộ nồng nhiệt cho ông chủ Nhà Trắng.
Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev. Ảnh: Reuters

Trong một diễn biến chưa từng có tiền lệ, các lãnh đạo cấp cao của Nga đã đồng loạt lên tiếng cổ vũ nỗ lực sáp nhập Greenland của ông Trump. Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev thậm chí còn đưa ra thông tin về khả năng diễn ra một cuộc trưng cầu dân ý đột xuất để cư dân hòn đảo này gia nhập Nga, nhằm thúc ép ông Trump phải hành động nhanh hơn. Theo ông Medvedev, nếu Mỹ không quyết liệt, Nga có thể sẽ có thêm "chủ thể liên bang thứ 90".

Sự ủng hộ từ phía Moscow không phải là ngẫu nhiên. Nga nhìn thấy cơ hội hưởng lợi từ sự rạn nứt nghiêm trọng nhất trong nội bộ NATO kể từ khi liên minh này thành lập năm 1949. Khi ông Trump đe dọa áp thuế trừng phạt các đồng minh châu Âu và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để kiểm soát Greenland, một kịch bản tồi tệ đã được đặt ra: các thành viên NATO tại châu Âu có thể phải điều quân chống lại chính nước Mỹ.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã ví tầm quan trọng của Greenland đối với Mỹ tương đương với bán đảo Crimea đối với Nga. Trong khi đó, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ca ngợi ông Trump sẽ "đi vào sử sách" nếu giải quyết xong vấn đề sáp nhập này.

Vị trí đảo Greenland. Đồ họa: BBC

Các chuyên gia nhận định rằng Nga đang ngồi nhìn liên minh phương Tây tự chia rẽ với tâm thế "vận may liên tiếp tìm đến". Việc Mỹ chọn Greenland thay vì sự đoàn kết với các đồng minh NATO đã đánh trúng mục tiêu lâu dài của Moscow: ngăn cản sự mở rộng và làm suy yếu sức mạnh của liên minh quân sự này.

Một số nhà phân tích chính trị Nga tin rằng nếu căng thẳng leo thang đến mức NATO tan rã, Ukraine sẽ mất đi sự hậu thuẫn từ châu Âu và buộc phải chấp nhận các điều kiện hòa bình từ Moscow. Đặc phái viên Kirill Dmitriev thậm chí còn châm chọc các nước châu Âu rằng liên minh xuyên Đại Tây Dương "đã kết thúc" trước những lời đe dọa thuế quan của ông Trump.

Tuy nhiên, sự ủng hộ này cũng chứa đựng nhiều mâu thuẫn. Chỉ vài tháng trước, ông Medvedev vẫn còn chỉ trích gay gắt các lệnh trừng phạt của ông Trump đối với ngành dầu mỏ Nga. Việc xoay trục sang ủng hộ ông Trump trong vấn đề Greenland cho thấy sự linh hoạt trong việc lợi dụng mâu thuẫn của đối thủ.

Trước nguy cơ đổ vỡ liên minh, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nỗ lực thuyết phục ông Trump kiềm chế. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) diễn ra vào ngày 21/1, ông Trump đã bất ngờ đưa ra cam kết sẽ không sử dụng vũ lực chống lại Greenland và đạt được một khuôn khổ thỏa thuận khiến ông hài lòng, đồng thời rút lại các cảnh báo áp thuế với châu Âu.

Mặc dù Nga có vẻ hào hứng với sự hỗn loạn của phương Tây, nhưng giới quan sát chỉ ra rằng việc Mỹ thực sự kiểm soát được Greenland sẽ là một thách thức lớn đối với Moscow. Với diện tích hơn 2 triệu km2 và vị trí án ngữ các tuyến hàng hải quan trọng, Greenland là địa điểm chiến lược tại Bắc Cực – khu vực mà Nga coi là lợi ích quốc gia cốt lõi.

Nếu hòn đảo này hoàn toàn thuộc về Washington, vị thế thống trị của Nga ở Bắc Cực sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. Hơn nữa, một chính quyền Mỹ ngày càng quyết liệt và khó đoán dưới thời ông Trump có thể trở thành bài toán hóc búa đối với Điện Kremlin, vốn đã quen làm việc với một Washington ổn định và dễ dự báo hơn trong quá khứ.