Người phụ nữ xuất chúng phía sau hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc

Hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu là niềm tự hào công nghệ nội địa của Trung Quốc, phục vụ đắc lực cho các lĩnh vực từ giao thông vận tải, dự báo thời tiết, cứu trợ thiên tai đến an ninh công cộng. Dự án này không chỉ hợp tác với 137 quốc gia và vùng lãnh thổ, cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ lớn như GPS của Mỹ hay GLONASS của Nga, mà còn mang lại giá trị sản lượng khổng lồ lên tới 1,33 nghìn tỷ nhân dân tệ (196 tỷ USD) vào năm ngoái. Đứng sau mạng lưới công nghệ vĩ đại này là dấu ấn đậm nét của một nữ nhà khoa học kiệt xuất: Từ Dĩnh.

Sinh ra tại Tứ Xuyên trong gia đình có mẹ là giáo viên Toán và cha là kỹ sư nông nghiệp, Từ Dĩnh sớm bộc lộ niềm đam mê sâu sắc với toán học và vật lý khi đi học tiểu học từ năm 4 tuổi. Con đường học vấn của cô là một chuỗi những cột mốc đáng kinh ngạc: bước chân vào đại học ngành kỹ thuật truyền thông khi mới 16 tuổi và liên tục dẫn đầu lớp, theo học chương trình kết hợp thạc sĩ và tiến sĩ năm 20 tuổi, rồi chính thức gia nhập đội ngũ phát triển Bắc Đẩu chỉ 3 năm sau đó.

Hành trình khẳng định bản thân của Từ Dĩnh tại dự án không hề trải đầy hoa hồng. Thời gian đầu, những tính toán thiếu chính xác cùng phương pháp nghiên cứu xa lạ từng cản trở tiến độ công việc của cô. Không lùi bước, nữ nhà khoa học đã cống hiến toàn bộ các ngày cuối tuần và thức trắng đêm trong phòng thí nghiệm để thực hiện các cuộc thử nghiệm lặp đi lặp lại, từ đó vững vàng trở thành thành viên cốt lõi của toàn đội. 

Năng lực của đội ngũ Từ Dĩnh đã được chứng minh rõ nét trong trận động đất Nha An tại Tứ Xuyên năm 2013. Khi toàn bộ hệ thống liên lạc bị tê liệt, Bắc Đẩu đã trở thành "ngọn hải đăng của sự sống" cung cấp dữ liệu định vị chính xác để giải cứu con người khỏi nguy hiểm.

Không dừng lại ở công tác chuyên môn, Từ Dĩnh còn là người đập tan những hoài nghi của công chúng khi họ từng coi Bắc Đẩu là bản sao của GPS và nghi ngờ giá trị của khoản đầu tư khổng lồ. 

Bằng cách sử dụng các thuật ngữ dễ hiểu trên truyền thông đại chúng, cô đã chứng minh tính ứng dụng đa dạng của hệ thống từ việc hỗ trợ máy bay không người lái làm nông nghiệp đến theo dõi động vật quý hiếm. Bài diễn thuyết thu hút hơn 20 triệu lượt xem này đã khiến mạng xã hội bùng nổ và người hâm mộ đã ưu ái phong tặng cô danh hiệu "Nữ thần Bắc Đẩu".

Dù vậy, Từ Dĩnh từ chối danh hiệu này vì cho rằng nó hợp với các KOL hơn, cô chỉ muốn được nhìn nhận là một nhà nghiên cứu khoa học trẻ. Cô cũng từng thẳng thắn đáp trả định kiến giới tính từ một người phỏng vấn nam cho rằng phụ nữ không hợp làm khoa học bằng tuyên bố: "Không có giới tính nào là không phù hợp với nghiên cứu khoa học, chỉ có những cá nhân không phù hợp mà thôi".

Ở tuổi 43, Từ Dĩnh đang sở hữu bảng thành tích đáng nể với 38 đơn đăng ký bằng sáng chế phát minh, các dự án do cô dẫn đầu mang về nguồn tài trợ hơn 50 million nhân dân tệ (7,4 triệu USD). Cô từng là người hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ trẻ nhất tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc ở tuổi 32 và hiện giữ chức Phó tổng kỹ sư Hệ thống Định vị của viện. 

Với hàng loạt giải thưởng quốc gia danh giá nhận được vào năm 2023, bao gồm giải Nhà khoa học trẻ, câu chuyện vượt khó và tài năng của Từ Dĩnh đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng về biểu tượng của một người phụ nữ thành công đến từ năng lực, trí tuệ cùng nhân cách cao đẹp.