Giải mã "bước lùi" chiến thuật của ông Trump: Vì sao Washington tìm lối thoát trong cuộc đối đầu với Iran?

Chỉ một tháng trước, thế giới còn chứng kiến sự quyết liệt của Washington khi phối hợp cùng Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran để loại bỏ "mối đe dọa cận kề". Cuộc giao tranh kéo dài hơn ba tuần không chỉ đẩy giá năng lượng toàn cầu leo thang mà còn đặt khu vực vào tình trạng báo động đỏ. 

Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi chóng mặt vào ngày 23/3/2026, khi ông Trump bất ngờ thông báo về những cuộc trao đổi "hiệu quả" với phía Iran, thậm chí khẳng định Mỹ đang đàm phán với "đúng người" sau khi nhận được những nhượng bộ quan trọng về dầu khí.

Dù giới lãnh đạo Iran nhanh chóng lên tiếng phủ nhận mọi cuộc đối thoại chính thức, giới quan sát cho rằng nỗ lực "xuống thang" của ông Trump xuất phát từ những bài toán kinh tế sát sườn. Quyết định phong tỏa eo biển Hormuz của Tehran – tuyến đường huyết mạch chiếm 20% nguồn cung dầu thế giới – đã tạo ra một cơn chấn động năng lượng tồi tệ nhất trong lịch sử. 

Tại Mỹ, giá xăng đã tăng vọt 36% chỉ trong vòng một tháng, mức tăng cao kỷ lục trong ba thập kỷ qua. Đối với một Tổng thống luôn cam kết kiểm soát lạm phát và tránh những "cuộc chiến bất tận", cơn sốt giá nhiên liệu này đang trở thành gánh nặng chính trị trực tiếp đe dọa Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11 tới.

Bên cạnh áp lực trong nước, ông Trump còn đang phải đối mặt với những lời thúc giục dồn dập từ các đồng minh và đối tác quốc tế. Các quốc gia từ Pakistan, Ấn Độ đến Thổ Nhĩ Kỳ đã chủ động vào cuộc với vai trò trung gian hòa giải. 

Đặc biệt, các đồng minh châu Âu đang đứng ngồi không yên khi chiến sự Trung Đông bùng phát giữa lúc cuộc chiến Nga - Ukraine đã bước sang năm thứ 5, làm cạn kiệt nguồn lực hỗ trợ của phương Tây. 

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã phải lên tiếng nhấn mạnh tầm quan trọng của giải pháp đàm phán để cứu vãn nền kinh tế và xã hội đang rạn nứt vì giá dầu khí.

Dù "cửa sổ ngoại giao" dường như đang mở ra, nhưng con đường đi đến hòa bình vẫn còn đầy rẫy chông gai. Iran vẫn duy trì thái độ hoài nghi sâu sắc, gọi những động thái của Mỹ là "sự phản bội ngoại giao" khi nhắc lại những lần bị tấn công ngay trong quá trình thương lượng. 

Trong khi đó, Israel tuyên bố sẽ không dừng các hoạt động quân sự và theo dõi sát sao mọi bước đi của Washington để đảm bảo lợi ích cốt lõi của mình.

Nhiều ý kiến thận trọng cho rằng, những tuyên bố về đàm phán của ông Trump có thể chỉ là một đòn hoãn binh chiến thuật. Trong lúc đưa ra những lời lẽ hòa dịu để trấn an thị trường tài chính và hạ nhiệt giá dầu, Mỹ vẫn đang điều động hàng nghìn lính thủy đánh bộ đến khu vực. 

Những kịch bản về một chiến dịch đổ bộ nhằm chiếm đảo Kharg hoặc phá hủy kho uranium của Iran vẫn còn bỏ ngỏ, cho thấy ranh giới giữa đối thoại và một cuộc leo thang nghiêm trọng hơn vẫn còn rất mong manh.