Mỹ, Đan Mạch cùng Greenland chính thức ký kết thỏa thuận an ninh vào ngày 22/9 (giờ địa phương).
23-1790150969-ong-trump-ky-thoa-thuan-voi-dan-mach-ve-greenland
Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen tại lễ ký thỏa thuận an ninh (Ảnh: Reuters)

Theo văn bản được Chính phủ Đan Mạch công bố, đây là văn kiện bổ sung cho hiệp định quốc phòng Mỹ - Đan Mạch về Greenland vốn đã tồn tại từ năm 1951.

Thỏa thuận mở đường cho Washington mở rộng hiện diện quân sự, gia tăng quyền hoạt động trên hòn đảo, thúc đẩy vai trò của NATO tại vùng cực, đồng thời thiết lập hàng rào kiểm soát chặt chẽ đối với các dòng vốn đầu tư vào những lĩnh vực nhạy cảm, theo đánh giá của truyền thông quốc tế.

Trọng tâm nổi bật nhất của bản thỏa thuận là việc trao quyền cho Washington thành lập thêm hai căn cứ quân sự mới trên vùng lãnh thổ này. Trong đó, một căn cứ sẽ được đặt tại Narsarsuaq ở phía Nam hòn đảo, và cơ sở còn lại tọa lạc tại Mestersvig thuộc dải bờ biển phía Đông.

Song song với việc xây dựng mới, Mỹ cũng được chấp thuận mở rộng Căn cứ Không gian Pituffik, địa điểm quân sự duy nhất của nước này hiện còn đang hoạt động tại Greenland.

Không dừng lại ở đó, quyền hoạt động của lực lượng Mỹ được nới rộng đáng kể khi máy bay và tàu thuyền của Washington được phép bay qua, hạ cánh cũng như triển khai các hoạt động dưới mặt nước trên toàn bộ Greenland, bao gồm cả vùng lãnh hải bao quanh.

Mặc dù mở ra không gian hoạt động lớn, văn bản hiện tại vẫn chưa ấn định số lượng binh sĩ Mỹ có thể được điều động cũng như khung thời gian cụ thể cho việc triển khai các kế hoạch này.   

Bên cạnh sự gia tăng của lực lượng Mỹ, thỏa thuận an ninh còn thể hiện cam kết mạnh mẽ đối với việc củng cố tầm ảnh hưởng của Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Bắc Cực, song hành cùng nỗ lực của Đan Mạch trong việc nâng cao năng lực bảo đảm an ninh khu vực.

Đáng chú ý, văn bản đã tính đến viễn cảnh Greenland có thể trở thành một quốc gia độc lập trong tương lai. Trong kịch bản đó, Đan Mạch và Greenland phải cam đoan rằng quốc gia mới vẫn sẽ tiếp tục nằm trong khối NATO, bao gồm cả thủ tục nộp đơn xin gia nhập liên minh nếu cần thiết.

Nhằm bảo vệ vành đai phòng thủ này, thỏa thuận cấm hoàn toàn việc các quốc gia nằm ngoài khối NATO duy trì sự hiện diện quân sự thường xuyên tại đây.   

Về khía cạnh xã hội và quyền tự quyết, văn bản nhấn mạnh sự tôn trọng đối với quyền tự quyết của Greenland. Phía Mỹ được yêu cầu phải tổ chức và triển khai mọi hoạt động theo phương thức tôn trọng xã hội cùng lối sống truyền thống của người dân bản địa.

Ở góc độ kinh tế, dù văn bản không trực tiếp đề cập đến các lợi ích hay dòng vốn đầu tư của Mỹ vào lĩnh vực khoáng sản và tài nguyên thiên nhiên của Greenland, một hành lang pháp lý nghiêm ngặt đã được dựng lên.

Quy định nêu rõ các nhà đầu tư không thuộc thành viên NATO, đối tác của NATO hoặc Liên minh châu Âu (EU) sẽ bị ngăn chặn nắm quyền kiểm soát hay tạo ra ảnh hưởng lớn lên các lĩnh vực nhạy cảm trên đảo.

Để hiện thực hóa điều này, Greenland sẽ đảm nhiệm việc rà soát và sàng lọc kỹ lưỡng mọi khoản đầu tư nhằm bảo đảm các tiêu chuẩn an ninh được tuân thủ nghiêm túc.  

Văn bản mang tính chiến lược này không quy định thời hạn kết thúc và chỉ có thể được điều chỉnh khi có sự đồng thuận từ tất cả các bên tham gia. Trước khi chính thức đi vào hiệu lực, thỏa thuận sẽ cần vượt qua quy trình lập pháp quan trọng là được cả Quốc hội Đan Mạch cùng nghị viện Greenland phê chuẩn.   

PV (SHTT)