Ông Trump thúc đẩy cuộc gặp Kim Jong Un, muốn nối lại đối thoại Mỹ - Triều

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc đẩy các trợ lý tìm cách tổ chức cuộc gặp trực tiếp với Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un ngay trong mùa thu năm nay, theo Wall Street Journal.

Các quan chức Mỹ cho biết ông Trump đã thảo luận riêng về khả năng gặp lại nhà lãnh đạo Triều Tiên trong chuyến công du châu Á dự kiến diễn ra vào tháng 11, thời điểm Hội nghị cấp cao APEC được tổ chức tại Thâm Quyến, Trung Quốc.

Hiện chưa có kế hoạch chính thức nào được triển khai. Tuy nhiên, mong muốn gặp ông Kim của Tổng thống Trump cho thấy ông đang tìm kiếm một thành tựu ngoại giao nổi bật trong bối cảnh mục tiêu của Mỹ trong cuộc chiến tại Iran gặp khó khăn.

Phần lớn các đời tổng thống Mỹ trước đây đều không chấp nhận gặp ông Kim nếu Bình Nhưỡng chưa đáp ứng những điều kiện tiên quyết liên quan đến chương trình hạt nhân.

Trong khi đó, một cuộc gặp mới giữa ông Trump và ông Kim có thể tạo cơ hội khôi phục đối thoại trực tiếp với Triều Tiên. Dù vậy, các nhà phân tích và một số quan chức Mỹ cho rằng không nên kỳ vọng quá nhiều vào khả năng đạt tiến triển đáng kể.

Kho vũ khí hạt nhân của Triều Tiên hiện được đánh giá là lớn hơn so với thời điểm ông Trump và ông Kim có ba cuộc gặp trước đây. Seoul ủng hộ Washington và Bình Nhưỡng nối lại đối thoại nhằm thúc đẩy ổn định khu vực, nhưng cũng có cảnh báo rằng một thỏa thuận không phù hợp có thể gây tổn hại quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh trong khu vực, trong đó có Hàn Quốc.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết ông Trump và ông Kim sẽ gặp nhau vào thời điểm thích hợp. Trong khi đó, phái đoàn Triều Tiên tại Liên Hợp Quốc chưa đưa ra phản hồi về thông tin này.

Năm ngoái, ông Trump từng tìm cách tổ chức cuộc gặp với ông Kim trong chuyến công du châu Á. Khi đó, ông yêu cầu các phóng viên trên chuyên cơ chuyển thông điệp về mong muốn trò chuyện với nhà lãnh đạo Triều Tiên.

Theo các quan chức Mỹ, Bình Nhưỡng khi đó đã âm thầm phát tín hiệu sẵn sàng, nhưng việc thu xếp cuộc gặp trong thời gian ngắn gặp nhiều trở ngại về hậu cần.

Sau đó, ông Trump cho rằng một cuộc gặp với ông Kim có thể làm lu mờ cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc.

Ngày 16/8, ông Trump đăng trên mạng xã hội rằng ông đã yêu cầu thu hẹp cuộc tập trận chung giữa Mỹ và Hàn Quốc, một phần dựa trên “mối quan hệ rất tốt đẹp” với ông Kim Jong Un.

Một ngày sau, ông Trump nói quyết định này xuất phát từ việc Hàn Quốc không hỗ trợ Mỹ mở lại eo biển Hormuz đang bị phong tỏa. Tổng thống Mỹ đồng thời xác nhận ông Kim đã phản hồi những động thái tiếp cận của Washington, nhưng không tiết lộ chi tiết.

Chuyên gia Victor Cha thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) nhận định ông Trump đã thể hiện rõ mong muốn gặp lại ông Kim. Theo ông, việc thu hẹp cuộc tập trận có thể là động thái cụ thể để chứng minh với Bình Nhưỡng rằng Washington nghiêm túc về một cuộc gặp mới.

Trong một diễn biến khác, ngày 18/8, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tiếp tục nhấn mạnh Seoul cần hoàn toàn độc lập với Mỹ về quân sự và đẩy nhanh việc sở hữu tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cũng sẽ tới Seoul trong tuần này, đánh dấu chuyến thăm chính thức Hàn Quốc đầu tiên của ông trong 5 năm.

Vị thế của Triều Tiên đã thay đổi

Năm 2018, ông Trump và ông Kim ký “Tuyên bố Singapore”, được xem là cơ sở cho các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đánh giá văn kiện này có mức độ cam kết thấp hơn những thỏa thuận Mỹ - Triều trước đó.

Một năm sau, hai nhà lãnh đạo tiếp tục gặp nhau tại Hà Nội nhưng không thể tìm được tiếng nói chung. Cũng trong năm 2019, Tổng thống Hàn Quốc khi đó là Moon Jae-in tổ chức cuộc gặp ba bên tại khu phi quân sự liên Triều, song tình trạng bế tắc vẫn không được tháo gỡ.

Dưới thời Tổng thống Joe Biden, Washington tránh đối thoại trực tiếp với Bình Nhưỡng, đồng thời củng cố hợp tác ba bên với Nhật Bản và Hàn Quốc. Trong khoảng thời gian này, Triều Tiên tiếp tục mở rộng chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo.

Các chuyên gia kiểm soát vũ khí độc lập ước tính Triều Tiên có thể đã phát triển khoảng 60 đầu đạn hạt nhân và sở hữu lượng vật liệu phân hạch đủ để chế tạo tới 90 đầu đạn.

Jeffrey Lewis, chuyên gia về chương trình hạt nhân Triều Tiên tại Trung tâm Hợp tác và an ninh quốc tế thuộc Đại học Stanford, cho rằng những ước tính này được đưa ra gần một thập kỷ trước nên có thể thấp hơn đáng kể so với thực tế hiện nay.

Theo ông Lewis, kho vũ khí hạt nhân của Triều Tiên có thể đã lên tới hàng trăm đầu đạn, dựa trên số lượng bệ phóng tên lửa được công khai cùng lượng plutonium và uranium làm giàu ở mức độ cao mà nước này ngày càng sản xuất.

Mỹ không công nhận Triều Tiên là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, trong khi ông Kim được cho là đang tìm cách khiến Washington chấp nhận thực tế này.

Chuyên gia Victor Cha nhận định việc được Mỹ thừa nhận là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân có ý nghĩa quan trọng đối với Triều Tiên. Bình Nhưỡng luôn muốn Washington từ bỏ mục tiêu phi hạt nhân hóa và chấp nhận nước này với tư cách một quốc gia hạt nhân.

Giới phân tích cho rằng ông Kim hiện có vị thế đàm phán mạnh hơn so với ba lần gặp ông Trump trước đây. Triều Tiên đã cải thiện quan hệ với Trung Quốc và tăng cường hợp tác với Nga, qua đó giúp quân đội nước này tích lũy thêm kinh nghiệm tác chiến.