Cơn thịnh nộ của Tổng thống Donald Trump nhắm vào NATO đang đẩy liên minh quân sự lớn nhất thế giới vào một cuộc khủng hoảng mới. Sau những chỉ trích gay gắt về việc thiếu sự hỗ trợ trong chiến dịch quân sự tại Iran, Nhà Trắng được cho là đang soạn thảo một kế hoạch trừng phạt nhắm trực tiếp vào các quốc gia thành viên "không giúp ích".
10-1775788744-ran-nut-xuyen-dai-tay-duong-ong-trump-len-ke-hoach-trung-phat-cac-dong-minh-nato-vi-iran
Tổng thư ký NATO Mark Rutte gặp gỡ Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Washington ngày 8/4.Ảnh: Reuters.

Sự rạn nứt này lộ rõ trong bối cảnh Tổng thư ký NATO Mark Rutte vừa có chuyến thăm Washington ngày 8/4 (giờ địa phương) nhằm xoa dịu những căng thẳng đang leo thang. Dù ông Rutte đã nỗ lực bảo vệ các hành động của Mỹ và ca ngợi ông Trump bằng những lời lẽ ngoại giao khéo léo, thực tế tại hiện trường lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác: liên minh quân sự 32 quốc gia này kiên quyết từ chối tham gia chiến dịch quân sự chung với Mỹ và Israel, đồng thời không hưởng ứng lời kêu gọi thành lập liên minh hàng hải tại eo biển Hormuz.

"Phép thử" lòng trung thành và kế hoạch tái bố trí binh lực
Theo các nguồn tin từ Nhà Trắng, Tổng thống Trump đang xem xét một kế hoạch trừng phạt mang tính chiến lược nhằm vào các quốc gia thành viên bị đánh giá là "không giúp ích gì cho nỗ lực chiến tranh". Kế hoạch này không chỉ dừng lại ở lời nói mà có thể dẫn đến việc thay đổi hoàn toàn bản đồ quân sự của Mỹ tại châu Âu:

Rút quân và đóng cửa căn cứ: Mỹ có thể rút binh sĩ khỏi các quốc gia phản đối chiến dịch Iran. Đức và Tây Ban Nha đang nằm trong "tầm ngắm" bị đóng cửa ít nhất một căn cứ quân sự lớn.

Thưởng cho những "người bạn" nhiệt thành: Ngược lại, Washington dự kiến sẽ tăng cường sự hiện diện quân sự tại các quốc gia Đông Âu và Địa Trung Hải như Ba Lan, Romania, Lithuania và Hy Lạp – những nước đã nhanh chóng mở cửa không phận và ủng hộ liên minh hàng hải tại Hormuz.

Hiện nay, Mỹ có khoảng 84.000 quân trú đóng tại châu Âu. Các căn cứ này không chỉ là trung tâm điều phối quân sự toàn cầu của Washington mà còn mang lại lợi ích kinh tế khổng lồ cho nước sở tại. Việc tái bố trí lực lượng sang Đông Âu được xem là đòn trừng phạt kinh tế lẫn an ninh nhắm vào các nước Tây Âu "cứng đầu", dù hành động này có thể làm gia tăng căng thẳng trực tiếp với Nga.

Cơn giận dữ của ông Trump bắt nguồn từ sự phản kháng mạnh mẽ của các cường quốc châu Âu. Tây Ban Nha hiện là quốc gia NATO duy nhất chưa cam kết chi 5% GDP cho quốc phòng và đã thẳng thừng đóng cửa không phận với máy bay Mỹ tham gia tấn công Iran. Ý cũng từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng căn cứ tại Sicily với lý do vi phạm quy trình phối hợp, trong khi Pháp chỉ cho phép sử dụng căn cứ miền Nam với những điều kiện ràng buộc khắt khe.

Ở phía ngược lại, các quan chức châu Âu phản bác rằng Washington đã không hề tham vấn trước khi phát động không kích, dẫn đến những tình huống hỗn loạn như việc bộ trưởng quốc phòng của Estonia và Ý bị mắc kẹt tại Dubai khi UAE đóng cửa bầu trời thương mại.

Sau cuộc họp kín với Tổng thư ký Mark Rutte, ông Trump đã trút giận lên mạng xã hội Truth Social với những lời lẽ đầy mỉa mai: "NATO đã không có mặt khi chúng ta cần họ... Nhớ Greenland, cái vùng biển băng lớn, quản lý kém chất lượng đó!!!". Thông điệp này không chỉ nhắc lại tham vọng sở hữu đảo Greenland từng gây căng thẳng ngoại giao với Đan Mạch, mà còn cho thấy sự thất vọng sâu sắc của ông đối với cơ chế hoạt động của liên minh.

Giới chuyên gia nhận định, chiến dịch quân sự tại Iran chỉ là "giọt nước tràn ly" trong chuỗi khủng hoảng của NATO, sau những tranh cãi về thuế quan, quan hệ với Nga và vấn đề Ukraine. Nếu kế hoạch rút quân và đóng cửa căn cứ được thực hiện, đây sẽ là cuộc tái cấu trúc quân sự lớn nhất và gây tranh cãi nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh, đe dọa phá vỡ sự đoàn kết của khối liên minh quân sự mạnh nhất thế giới.