Từ một tay trống nhạc heavy metal tự trang trải học phí đến chính khách đầy quyền lực đang thử thách các quy tắc tài chính toàn cầu, bà Sanae Takaichi đang vẽ lại bản đồ chiến lược kinh tế và an ninh của xứ sở mặt trời mọc bằng một sự quyết đoán hiếm thấy.

Nền tảng tư duy của Sanae Takaichi không đến từ các dòng tộc chính trị lâu đời mà được tôi luyện trong kỷ luật sắt tại Viện Chính phủ và Quản trị Matsushita. 

Giữa thập niên 1980, cô sinh viên vừa tốt nghiệp đã bước vào một chương trình đào tạo tinh hoa, nơi mỗi ngày bắt đầu từ 6 giờ sáng với việc dọn dẹp và kết thúc bằng những bài giảng chính trị, triết học dày đặc, đan xen cùng những thử thách thể chất như đi bộ 100 km hay luyện kiếm đạo.

Bà Takaichi thời trẻ. Ảnh: Sanae Takaichi’s office.

Dưới sự dẫn dắt của "vị thánh quản trị" Konosuke Matsushita, người sáng lập Panasonic, bà Takaichi đã sớm tiếp nhận khái niệm "quản trị quốc gia" – điều hành chính phủ với tư duy của một Tổng giám đốc (CEO). Với bà, một đất nước mạnh không thể chỉ dựa vào cắt giảm chi phí mà cần những khoản đầu tư táo bạo để tái thiết, nhưng phải luôn duy trì kỷ luật tài khóa để đảm bảo tính bền vững. 

Tư tưởng này đã định hình nên một chính trị gia khác biệt: một người luôn ám ảnh với chi tiết chính sách và tin vào một nước Nhật quyết đoán hơn trên trường quốc tế.

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 10, tầm nhìn của bà Takaichi đã dần hiện rõ qua những quyết sách mang tính bước ngoặt. Bà đẩy mạnh chi tiêu quốc phòng, gắn liền an ninh của Nhật Bản với Đài Loan – một động thái trực diện gây căng thẳng với Trung Quốc – đồng thời củng cố liên minh chặt chẽ với Mỹ. 

Trong nước, bà ưu tiên dòng vốn nhà nước đổ vào các lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và hạ tầng nhằm vực dậy nền tảng công nghiệp dài hạn.

Tỷ lệ nợ quốc gia trên GDP của Nhật Bản vượt xa các nước trong khối G7. Biểu đồ: Bloomberg.

Tuy nhiên, con đường của bà không trải đầy hoa hồng. Cam kết cắt giảm thuế tiêu dùng thực phẩm đã khiến lợi suất trái phiếu vọt lên mức khó tin, làm dấy lên nỗi lo ngại về sự va chạm giữa Chính phủ và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Với tổng nợ công lên tới 230% GDP, những quyết sách mạnh tay của bà đang bị giới tài chính giám sát chặt chẽ. 

Các chuyên gia cảnh báo về sự xuất hiện của những "đao phủ trái phiếu" – lực lượng thị trường sẵn sàng trừng phạt bất kỳ nền kinh tế nào đi chệch khỏi nguyên tắc an toàn tài chính. Dẫu vậy, những người thân cận khẳng định bà Takaichi không hời hợt; bà hiểu rõ thị trường và sẽ không để xảy ra một cú sụp đổ kinh tế kiểu "Liz Truss".

Điều kỳ lạ là trong khi giới tài chính còn hoài nghi, cử tri Nhật Bản – đặc biệt là giới trẻ – lại bị thu hút mạnh mẽ bởi phong cách của bà. Với tỷ lệ ủng hộ lên tới gần 90% trong nhóm cử tri dưới 30 tuổi, bà Takaichi đang trở thành một biểu tượng của năng lực lãnh đạo mạnh mẽ.

Bà thường được mô tả là một "sói đơn độc" trong chính trường. Thay vì tham gia các buổi tiệc tùng hay uống rượu giao bôi, bà chọn cách mang chồng tài liệu chính sách về nhà để nghiên cứu. Sự am hiểu chi tiết của bà đôi khi khiến ngay cả những quan chức kỳ cựu cũng phải ngạc nhiên.

Bà Takaichi trên tàu USS George Washington tại căn cứ hải quân Mỹ ở Yokosuka, trong chuyến thăm Nhật Bản của ông Trump, ngày 28/10. Ảnh: Bloomberg.

Dù mang tư duy học thuật sắc sảo, bà Takaichi vẫn giữ được nét đời thường đầy cuốn hút. Hình ảnh một nữ lãnh đạo tự nhuộm tóc tại nhà để tiết kiệm chi phí, hay khoảnh khắc bà nhảy cẫng lên phấn khích trên tàu sân bay bên cạnh đối tác Mỹ đã tạo nên một sự đối lập thú vị với vẻ cứng nhắc thường thấy của các chính trị gia truyền thống.

Cuộc bầu cử ngày 8/2 tới đây sẽ là bài kiểm tra cuối cùng cho chiến lược của bà Takaichi. Xuất thân lao động, không tiền bạc, không quan hệ dòng tộc, bà đã vươn lên bằng niềm tin sắt đá vào một nước Nhật được tôn trọng và có tiếng nói trọng lượng hơn.

Dù phong cách "tự làm mọi thứ" có thể là điểm yếu khi thiếu một hệ thống hỗ trợ rộng lớn, nhưng đó cũng chính là nét đặc trưng tạo nên sức mạnh của bà. Nếu giành chiến thắng và mở rộng được đa số ghế trong liên minh cầm quyền, Sanae Takaichi sẽ có cơ hội hiện thực hóa tầm nhìn về một nước Nhật tự tin, sẵn sàng đối mặt với những biến động của trật tự khu vực và thế giới.

QT (SHTT)