Siêu El Nino lập kỷ lục, Trái Đất đứng trước nguy cơ của những đợt nóng chưa từng có

Nhiệt độ vượt kỷ lục dù El Nino chưa đạt đỉnh

El Nino đang diễn biến với cường độ bất thường khi nhiệt độ tại khu vực trung tâm hiện tượng này ở Thái Bình Dương đã vượt qua mức cao nhất từng được ghi nhận trong khoảng 150 năm quan trắc hiện đại.

Dữ liệu mới nhất cho thấy nhiệt độ tại vùng trọng tâm của El Nino cao hơn mức trung bình giai đoạn 1991-2020 tới 3,05 độ C. Con số này vượt mức kỷ lục 3,02 độ C từng xuất hiện vào cuối tháng 11/2015.

Đáng chú ý, El Nino hiện nay vẫn chưa được dự báo đạt đỉnh. Chỉ số ONI, còn được gọi là Nino3.4, cũng đang tiến sát mức kỷ lục năm 2015. Đây là chỉ số dựa trên mức trung bình trượt 30 năm, phản ánh cả tác động của quá trình nóng lên toàn cầu do con người gây ra.

Cả hai thước đo đều sử dụng dữ liệu của Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA).

Theo tổng hợp của nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather từ 14 mô hình, nhiệt độ có thể tiếp tục tăng và đạt đỉnh khoảng 4 độ C vào tháng 11 và 12.

Mức dự báo này cao hơn rất nhiều so với những El Nino từng được ghi nhận. Ông Hausfather gọi kịch bản trên là “khó tin”, trong khi một số nhà khoa học ví hiện tượng hiện nay ở cấp độ “Godzilla”.

El Nino được xác định khi nhiệt độ nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương cao hơn mức trung bình ít nhất 0,5 độ C. Khi mức chênh lệch vượt 2 độ C, hiện tượng này được xếp vào nhóm “rất mạnh”, thường được gọi là “siêu El Nino”.

Có thể mạnh nhất trong ít nhất 1.000 năm

Các phân tích được dẫn lại cho rằng El Nino hiện tại có thể là hiện tượng mạnh nhất trong ít nhất 1.000 năm. Lượng nhiệt lớn được bổ sung vào khí quyển sẽ tiếp tục chồng lên nền nhiệt vốn đã tăng nhanh do biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Sự cộng hưởng này làm dấy lên khả năng năm 2027 có thể phá vỡ nhiều kỷ lục nhiệt độ và trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Theo ông Hausfather, những El Nino rất mạnh từng xảy ra trong các giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016 đã gây thiệt hại hàng trăm tỷ USD trên toàn cầu. Tuy nhiên, ông cho rằng diễn biến lần này đang vượt xa những sự kiện trước đó. Phân tích của ông được công bố trên Carbon Brief.

Giáo sư Friederike Otto thuộc Imperial College London nhận định El Nino đang tạo ra sự phân bổ lại năng lượng rất lớn trong hệ thống khí hậu. Điều đáng lo là hiện tượng này xuất hiện trên nền khí hậu vốn đã ấm lên đáng kể do tác động của con người.

Theo bà Otto, nhiều khu vực trên thế giới có thể phải đối mặt với những đợt nóng cực đoan chưa từng có, kéo theo những hệ lụy đối với sức khỏe, an ninh lương thực và nguồn nước.

El Nino cuối cùng sẽ kết thúc, nhưng theo bà Otto, nếu con người tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch, những chu kỳ tương tự sẽ diễn ra trên một nền nhiệt ngày càng cao, khiến các cộng đồng khó ứng phó hơn.

Hạn hán, cháy rừng và lũ lụt cùng gia tăng

Những ảnh hưởng của El Nino đã bắt đầu xuất hiện ở nhiều nơi.

Tại Indonesia, thời tiết nóng và khô góp phần gây ra các vụ cháy rừng kỷ lục cùng tình trạng ô nhiễm không khí nguy hiểm. Trong khi đó, lượng mưa trong mùa gió mùa quan trọng ở Ấn Độ bị suy giảm.

Ở Trung Mỹ và vùng Caribe, hạn hán gây thiệt hại cho mùa màng, đồng thời mực nước thấp tại kênh đào Panama làm gián đoạn hoạt động thương mại. Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) hồi tháng 8 cảnh báo El Nino có thể khiến khoảng 50 triệu người rơi vào tình trạng đói cấp tính và đẩy giá lương thực tăng.

Ở chiều ngược lại, một số khu vực lại đối mặt với mưa lớn và lũ lụt nghiêm trọng hơn. Peru và Chile đã chịu ảnh hưởng, trong khi hoạt động tiếp cận Machu Picchu bị gián đoạn.

Vùng Sừng châu Phi có nguy cơ xuất hiện những đợt mưa lớn hơn. Miền nam nước Mỹ cũng được dự báo trải qua một mùa đông có lượng mưa dữ dội.

Tại Australia và miền nam châu Phi, mùa hè ở Nam bán cầu được dự báo nóng và khô hơn, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và hạn hán.

El Nino cũng được dự báo khiến các cơn bão nhiệt đới tại Thái Bình Dương mạnh hơn. Trái lại, hiện tượng này thường làm giảm hoạt động bão ở Đại Tây Dương. Đáng chú ý, mùa bão Đại Tây Dương năm nay vẫn chưa ghi nhận một cơn bão nào.

Biến đổi khí hậu khiến kịch bản trở nên khó lường

Các nhà khoa học vốn đã hiểu khá rõ những tác động thường thấy của El Nino. Tuy nhiên, khủng hoảng khí hậu có thể khuếch đại những ảnh hưởng này, đồng thời làm thay đổi các quy luật thời tiết quen thuộc.

Điều đó khiến công tác chuẩn bị và ứng phó của các quốc gia, cộng đồng trở nên khó khăn hơn.

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thuộc Liên Hợp Quốc cho biết đã triển khai chiến dịch huy động nguồn lực lớn nhất trong lịch sử 50 năm của tổ chức nhằm hỗ trợ các cơ quan khí tượng quốc gia đưa ra những dự báo có thể góp phần bảo vệ tính mạng người dân.

Đầu tháng 9, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cảnh báo El Nino đang “phình to ngay trước mắt chúng ta”. Ông cho rằng các bằng chứng khoa học cho thấy hành tinh đang bước vào “vùng nước chưa được khám phá”, trong bối cảnh nguy cơ thời tiết cực đoan ngày càng lớn.

Giáo sư Bill McGuire nhận định diễn biến tại vùng xích đạo Thái Bình Dương “đáng kinh ngạc” và có thể trở thành một trong những biến động thời tiết toàn cầu lớn nhất trong một thiên niên kỷ.

Theo ông, một El Nino mạnh có thể kéo theo hàng loạt thảm họa thời tiết trên toàn cầu và gây hậu quả nghiêm trọng đối với kinh tế.

Ông dẫn lại ước tính cho thấy cuộc Đại suy thoái năm 2008 khiến GDP toàn cầu giảm khoảng 2.000 tỷ USD, trong khi siêu El Nino 1997-1998 gây thiệt hại khoảng 5.700 tỷ USD. El Nino hiện tại đã vượt qua mức của đợt 1997-1998.

Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy tình trạng nóng lên toàn cầu đang làm những chu kỳ El Nino mạnh hơn, qua đó tiếp tục khuếch đại tác động của khủng hoảng khí hậu.

Phân tích dữ liệu từ san hô, vòng cây và các tài liệu lịch sử cho thấy chưa có El Nino nào trong 1.000 năm qua đạt mức tương đương hiện nay, theo ông Hausfather.

Giáo sư Kevin Trenberth thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ cho rằng biến đổi khí hậu đang khuếch đại mọi tác động của El Nino.

Theo ông, những đợt nóng và cháy rừng xuất hiện trong mùa hè ở châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á có thể mới chỉ là một phần nhỏ của những gì sắp diễn ra.

QT (SHTT)